Mbikëqyrësit e demokracisë dhe aktivistët e shoqërisë civile në Serbi kanë paralajmëruar se vendi po rrëshqet drejt autokracisë nën Presidentin Aleksandër Vuçiç, i cili u zgjodh për një mandate të dytë këtë muaj me një shumicë të madhe.
Pas një fushate të dëmtuar nga raportet e ryshfetit, frikësimit dhe mashtrimit të gjerë, Vuçiç fitoi 60% të votave presidenciale. Rezultati i zgjedhjeve parlamentare dhe të qytetit të Beogradit, megjithatë, është ende i paqartë. Opozita pret që gjykatat të vendosin nëse votimi do të përsëritet në zonat ku kanë ngritur ankesa për parregullsi të rënda. Si rezultat, qeveria e re nuk do të formohet për disa muaj.
“Situata më e mundshme është që Vuçiq ta zvarritë këtë proces dhe do të jetë kaos, dhe ai gjithmonë e përdor kaosin në avantazhin e tij. Ai është një kalkulator dhe strateg aq i madh sa është në gjendje të kthejë çdo situatë në favor të tij,”-tha Bojan Elek, zëvendësdrejtor në Qendrën e Beogradit për Politikat e Sigurisë.
Megjithatë, lufta në Ukrainë e përball presidentin me një sfidë të rëndësishme, pasi Serbia është e gatshme për të bërë aplikimin për të qenë anëtare e BE-së dhe pse është aleate me Rusinë.
Të dy vendet kanë lidhje të ngushta historike, fetare dhe kulturore dhe Moska i ka ofruar mbështetje thelbësore Beogradit në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, duke bllokuar pavarësinë e Kosovës. Për më tepër, Serbia është plotësisht e varur nga nafta dhe gazi rus. Këtë javë, Vuçiç akuzoi Ukrainën dhe një vend të paidentifikuar të BE-së për orkestrimin e një serie kërcënimesh për bomba kundër avionëve të Air Serbia. Ai nuk dha prova për pretendimin, të cilin Ukraina e quajti “të pabazë”.
Por pas pushtimit rus të Ukrainës, sinjalet që vijnë nga kryeqytetet evropiane në Beograd e bëjnë të qartë se akti balancues i Vuçiqit nuk është më i zbatueshëm.
“Ata po kërkojnë dënim më të ashpër kjo mund të jetë një fitore e lehtë dhe patjetër të bashkohen me një lloj sanksionesh. Ai do të përpiqet të luajë pak më gjatë kështu, por mendoj se nëse më në fund duhet të marrë një vendim, e vetmja zgjedhje racionale do të ishte të zgjedhë anën pro-evropiane. Ata mund të vendosin t’i bashkohen paketave të sanksioneve që nuk do ta dëmtonin shumë Serbinë,”– tha Elek
Presidenti ishte i ngadalshëm për të dënuar agresionin rus, i cili fillimisht u raportua në tabloidet pro-qeveritare si një pushtim ukrainas i Rusisë. As Serbia nuk ka miratuar asnjë nga sanksionet e BE-së kundër Rusisë që nga aneksimi i Krimesë në vitin 2014. Por analistët serbë besojnë se presidenti ka të ngjarë t’i bashkohet sanksioneve të drejtpërdrejta ndaj Moskës nëse lufta vazhdon ende kur të formohet përfundimisht qeveria e tij e re.
Pavarësisht nga një ndërgjegjësim i qartë për tendencat autokratike të Vuçiqit, Angela Merkel dhe Ursula von der Leyen bënë vizita në Beograd brenda një muaji nga njëra-tjetra vitin e kaluar.
“Nuk mendoj se është e dobishme, por mund ta kuptoj. Çështja është se BE-ja nuk sheh në opozitë një partner të besueshëm dhe mjaft të fortë,”– tha Biljana Gjorgjeviç, një deputete e opozitës me koalicionin e sapoformuar të së majtës Moramo (ne duhet), i cili fitoi 13 vende.
Ajo përshkroi një kulturë të abuzimit endemik të parlamentit nga partia në pushtet, duke përdorur si shembull buxhetin e vitit 2018, i cili u miratua pa debat pasi deputetët e saj përdorën qindra amendamente për të fshirë dhe bllokuar çdo pyetje nga opozita.
“Për fat të keq ata (udhëheqësit evropianë) zgjodhën stabilitetin në vend të demokracisë, gjë që është vërtet e keqe. Ajo gjithashtu ka minuar BE-në këtu në Serbi. Njerëzit janë bërë euroskeptikë, gjë që është e kuptueshme”.
Stabiliteti në Ballkan është jashtëzakonisht i rëndësishëm për BE-në dhe në Vuçiç, Brukseli duket se ka gjetur një politikan që mund ta ofrojë këtë.
Në zgjedhjet e fundit në vitin 2020, Vuçiq siguroi 188 vende në parlamentin prej 250 vendesh. Megjithatë, ky rezultat ishte kryesisht për shkak të një bojkoti nga politikanët e opozitës, të cilët po protestonin kundër abuzimit verbal dhe sabotimit të proceseve parlamentare nga deputetët e partisë në pushtet.
“Situata në parlament ishte shumë e keqe. Njerëzit nga partia në pushtet ishin shumë agresivë verbalisht, janë çmenduri ato që thonë për ju”– tha Gjorgjeviq.
Vukosava Crnjanski, drejtoresha e vëzhguesit të demokracisë CRTA, shpjegoi se në mungesë të një opozite në parlament për dy vitet e fundit, figurat e shoqërisë civile u futën pa dëshirë në këtë rol. “Ne ishim vazhdimisht nën sulm,” tha Crnjanski, duke përshkruar fushatat e shpifjeve kundër CRTA dhe asaj personalisht në parlament dhe mediat pro-qeveritare.
“Ajo që po shohim është një kthim serioz i demokracisë në Serbi, veçanërisht në funksionimin e institucioneve, përfshirë parlamentin. Në vitin 2016, (partia në pushtet) filloi të heshtë çdo zë të lirë në Serbi”.
Sofija Todorović, drejtoreshë programi në Nismën e Rinisë për të Drejtat e Njeriut në Beograd, tha se grupet e ekstremit të djathtë dhe nacionalistë po frikësojnë organet e të drejtave civile pa u ndëshkuar.
Todorović u sulmua nga mbështetësit nacionalistë të futbollit në festivalin Mirëdita, dobar dan në vitin 2017, një ngjarje vjetore që promovon lidhjet kulturore midis Kosovës dhe Serbisë që ajo ndihmon për të organizuar. Pas sulmit, ajo u gjobit me më shumë se 350 £ për protestën gjatë një fjalimi të mbajtur nga i dënuari për krime lufte Veselin Slijivancanin në një ngjarje të organizuar nga partia e presidentit.
Serbia është një nga katër vendet e Ballkanit që negociojnë hyrjen në BE. Një raport i vitit 2021 i Komisionit Evropian mbi përparimin e tij në fushat e reformave të nevojshme vuri në dukje një mungesë alarmante të lirisë së medias, sulme ndaj opozitës dhe aktivistëve të shoqërisë civile, korrupsion, krim të organizuar dhe kontroll shtetëror të policisë dhe gjyqësorit.
“Gjuha nxitëse kundër kundërshtarëve politikë dhe përfaqësuesve të institucioneve të tjera që shprehin pikëpamje të ndryshme politike u përdor ende gjatë debateve parlamentare. Natyra e autokracisë është se nuk mund të kthehesh pas, është shumë e vështirë të ‘de-autokratosh’ një lider, përveç nëse ka ndonjë tronditje të madhe të jashtme, që mund të ketë ndodhur me luftën në Ukrainë. Për të qëndruar në rrugën e tij drejt autokracisë, Vuçiqit ka nevojë për mbështetjen e perëndimit. Frika jonë është nëse ai vendos t’i kthejë shpinën Rusisë, kjo do ta lejojë atë të vazhdojë,”– u tha në raport.
Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?
Ndërkohë që Evropa e tronditur nga lufta në Ukrainë mundohet të zvogëlojë varësinë nga furnizimet ruse me energji, mbrapa skene grumbullohet një rrezik edhe më ...
RUSI-Forumi i Historik i Diplomacisë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës ka pezulluar përfshirjen e Rusisë në grup. Organizata përbëhet nga 35 kombe anëtare të p...
UKRAINË- Zëvendëskryeministria e Ukrainës Iryna Vereshchuk, ka njoftuar se trupat rus kanë rrëmbyer një zyrtar lokal i cili po drejtonte një korridor human...
MBRETËRI E BASHKUAR– Qindra krime janë raportuar në pallatet mbretërore në tre vitet e fundit, duke përfshirë mbajtje arme, drogë, dhunë dhe grabitje...
Rusia ka filluar ofensivën në Donbas me forca të mëdha ushtarake. Wolfgang Richter, ekspert gjerman i Fondacionit Shkenca dhe Politika shpjegon, se çfarë...
MBRETËRIA E BASHKUAR- Ministria e Mbrojtjes e Mbretërisë së Bashkuar ka thënë që ndërkohë që forcat ruse po vazhdojnë në ofensivën e tyre lindore, ato po v...
Policia izraelite ka ndërhyrë të premten në xhaminë Al-Aksa në Jerusalem, që është vend i shenjtë për myslimanët dhe hebrenjtë, pasi të rinj palestinezë kanë he...
KOSOVË– Ditën e sotme pritet të vizitojë Kosovën, Presidenti i Letonisë, Egils Levits. Temë e diskutimeve sipas Presidencës letoneze, do të jetë sigu...