LIVE UPDATES
Bota

‘Sundimtarët gjithmonë i fshehin efektet e pandemive’, shkrimtari turk, Orhan Pamuk flet për romanin e ri

4 Maj 2020, 17:56 Nga DOSJA
‘Sundimtarët gjithmonë i fshehin efektet e pandemive’,

 TURQI– Nobelisti turk Orhan Pamuk, prej katër vitesh është përfshirë në projektin e një romani të ri i cili ka si temë qëndrore murtajën që ra në fillim të shekullit të shkuar në Azi. Për këtë roman që autori mendon ta titullojë jetët e murtajës ai ka lexuar shumë jo vetëm kronikanët e mëdhenj të kohës por edhe shkrimtarë të përmasave botërorë që i kanë kushtuar veprat e tyre epidemive të tmershme vdekjeprurëse.

Mes tyre ai i referohet Daniel Defoe (Ditari i vitit të murtajës), Alessandro Manzoni (Të fejuarit), dhe Albert Camus (Murtaja) e të gjithë këta bashkë e kanë bërë të mbërrijë në një konkluzionin se si në kohët e vjetra ashtu dhe tani njerzit kanë të njëjtat sjellje dhe të njëjtat frikëra ndaj pandemive.

“Njerëzit gjithmonë i janë përgjigjur krizave shëndetësore duke përhapur thashethemet dhe informacione të rreme. Qoftë në shekullin e 17-të apo 21-të, sëmundja portretizohet pa ndryshim si një e keqe “e huaj” e imponuar në shoqëri nga diku jashtë” shkruan Pamuk në një ese të shkurtër të botuar këtë të hënë në Liberation.

“Unë i jam përkushtuar prej katër vitesh shkrimit të një romani historik, ngjarjet e të cilit zhvillohen në vitin 1901, gjatë asaj që jemi mësua ta quajmë si “pandeminë e tretë të murtajës”, një epidemi e murtajës së zezë që vrau miliona vetë në Azi, por relativisht pak në Evropë. Tani, në këtë kohë, që prej dy muajsh, miqtë e mi, familja ime, por edhe redaktorët dhe gazetarët, pra të gjithë ata që e njohin temën e librit tim të ri, “Netët e murtajës”, më kanë përmbytur me pyetje mbi pandemitë.

“Ata me padurim më pyesin nëse ka ndonjë ngjashmëri midis pandemisë aktuale të koronavirusit dhe epidemive të mëdha historike të murtajës dhe kolerës. Dhe unë po u them atyre që ngjashmëritë janë shumë të prekshme. Në historinë njerëzore dhe letrare, nuk janë vetëm bakteret dhe viruset që janë të zakonshëm për pandemitë, por fakti që përgjigjet tona fillestare kanë qenë gjithmonë të njëjta” shkruan Pamuk.

Natyrisht që shkrimtari përshkruan disa nga këto ngjashmëri se si sillemi ne dhe paraardhësit tanë në këto raste të ngjashme. Reagimi i parë është ai për të mos e pranuar fatkeqësinë që na ka rënë, ai pasohet nga thashethemet dhe bestydnitë rreth saj, pastaj vjen refuzimi se ajo mund te ketë qen midis nesh, por është një flamë e importuar nga tjetër kund. Pamuk përshkruan gjithashtu edhe të përbashkëtën e gjithë sunduesve dhe udhëheqësve për ta minimizuar fillimisht sëmundjen dhe për të bërë sikur ajo nuk ekziston.

“Përgjigjja e parë për shfaqjen e një pandemie të re ka qenë pa ndryshim mohimi. Qofshin ato kombëtare apo lokale, qeveritë kanë qenë gjithmonë të ngadalta për të reaguar, duke maskuar faktet dhe manipuluar numrat ashtu siç dëshirojnë, në mënyrë që të mohojnë sa më shumë ekzistencën e krizës që po lind. Në faqet hyrëse të “Ditari i vitit të murtajës”, veprën letrare më të qenësishme të shkruar ndonjëherë mbi reagimet njerëzore ndaj sëmundjes, Daniel Defoe rrëfen se si, më 1664, autoritetet lokale të rrethinave të Londrës u përpoqën ta minimizonin numrin e vdekjeve të shkaktuara nga pandemia, duke deklaruar se ato ishin të lidhura me sëmundje të tjera, që u shpikën aty për aty. Tek “Të fejuarit”, një roman i botuar në 1827, që përshkruan përhapjen e murtajës me një realizëm të jashtëzakonshëm, shkrimtari italian Alessandro Manzoni rrëfen – dhe mbron – zemërimin e popullatës përballë strategjisë zyrtare të vendosur në Milano në 1630, për luftë kundër murtajës. Duke refuzuar të përballet me faktet, guvernatori i qytetit mohoi kërcënimin e paraqitur nga sëmundja dhe shkoi aq larg sa të vazhdojë festimet për të kremtuar ditëlindjen e një princi lokal. Në këto faqe, Manzoni tregon se si masat e pamjaftueshme izoluese, dhe nënvleftësimi nga popullsia, ishin faktorë që e përshpejtuan ndjeshëm përhapjen e sëmundjes”.

Megjithatë kjo ese për krahasimin me të shkuarën mbyllet me një porosi për të ardhmen:

“Nëse duam që një botë më e mirë të ngrihet pas kësaj pandemie, do të duhet të mbruhemi dhe të përvetësojmë me këtë përulësi, këtë solidaritet të gjeneruar nga orët e errëta që po kalojmë”.

Marrë nga: Liberation

Përshtati në shqip: A.K.Dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota orhan pamuk orhan pamuk

Sondazh

Poll

Nisin homazhet për policin që u vra në krye të detyrës gjatë aksionit në Maliq, kolegët e tij në lot

Nisin homazhet për policin që u vra në krye të detyrës gjatë aksionit në Maliq, kolegët e tij në lot

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta