Art&Argëtim

“Beethoven ishte i zi”/ Pse idea radikale ka fuqi edhe sot

8 Shtator 2020, 13:58 Nga DOSJA
“Beethoven ishte i zi”/ Pse idea radikale ka fuqi edhe sot

TIRANË– Pikërisht 80 vjet pas vdekjes së Beethoven, në 1907, kompozitori britanik Samuel Coleridge-Taylor nisi  të spekulonte se Beethoven ishte i zi. Colderidge-Taylor ishte një kompozitor, me një nënë angleze të bardhë dhe një baba të Sierra Leonean dhe tha që ai nuk mund të mos vërente shembuj të jashtëzakonshëm midis tipareve të tij dhe imazheve të Beethoven. Pasi u kthye nga SHBA-ja, Coleridge-Taylor i tregoi Beethoven për përvojat e tij që kishte kaluar në SHBA.

“Nëse muzikanti më i mirë nga të gjithë muzikantët e tjerë do të ishte gjallë sot, ai do ta kishte të pamundur të siguronte akomodim në hotel në qytete të caktuara amerikane.”-ka thënë Colderidge-Taylor.

Fjalët e tij do të ishin profetike. Gjatë viteve 1960, fraza “Beethoven ishte i zi” u bë pjesë e luftës për të drejtat civile. Aso kohe kur mbaheshin protesta për të drejtat civile kishin kaluar 50 vjet nga vdekja e Coleridge-Taylor dhe ishte harruar, por ndërsa Stokely Carmichael,  një ndër organizatorët e shquar për  lëvizjen e të drejtave civile në Shtetet e Bashkuara,  tërbohej kundër supozimit të ngulitur thellë se njerëzit e bardhë kishin më shumë ndikim sesa kultura e zezë.

“Beethoven ishte po aq i zi sa unë dhe ti, por ata nuk na e thonë këtë.”– tha ai para një audience kryesisht me ngjyrë në Seattle.

Disa vjet më parë, Malcolm X i kishte dhënë zë të njëjtës ide kur i tha një intervistuesi se babai i Beethoven kishte qenë një nga shantazhuesit që u punësuan në Evropë si ushtarë profesionistë.

“Beethoven ishte i zi” u bë një refren i kënduar në një stacion radio muzikor në San Francisco dhe në vitin 1969 që u bë shumë popullore për masën kur revista Rolling Stone publikoi ​​një artikull me titull: Beethoven ishte i zi dhe krenar!

Në vitin 1988, dy studentë të bardhë në Universitetin Stanford në Kaliforni, pas një diskutimi të nxehtë rreth muzikës dhe racës, prishën një poster të Beethoven, duke i dhënë atij tipare stereotipike Afrikano-Amerikane, një akt i raportuar në shtyp si një akt racizmi.

William Gibbons, një muzikolog në Kolegjin e Arteve të Bukura në Forth Worth në Teksas, tashmë kishte vendosur një “bombë” nën muzikën klasike duke shkruar në Twitter:  Duke kaluar një vit të plotë duke shmangur Beethoven, pastaj pandemia goditi dhe përfshiu të gjitha festimet e Beethoven gjithsesi. Ndërsa Evropa po shkonte drejt bllokimit, kompozitorja Charlotte Seiter, duke debatuar në Beethoven-Haus në Bon, bëri bujë kur ajo foli për lodhjen e Beethoven dhe për kultin toksik të gjeniut dhe mendimin e tij në kategoritë e dominimit.

“E vërteta është që Beethoven është si gjuetia e ariut të Michael Rosen, nuk mund ta kalosh atë, nuk mund të shkosh më tej, duhet ta kalosh atë. Akademikët që prodhojnë një luftë kulture, në të cilën nuk mund të ketë fitues, është një mënyrë e shekullit të 21-të për të trajtuar një figurë të perceptuar si një problem: Ju e ktheni atë në një njeri jo të rëndësishme dhe ankoheni për shkak se është shkaktuar. Carmichael dhe Malcolm X ishin shumë më të mençur. Ata nuk mbrojtën anulimin e Beethoven dhe as nuk u morën me politika të thjeshta gjestesh – bastet ishin shumë të larta.”- tha Moore.

A ishte Beethoven i zi? Provat janë të pakta dhe jo përfundimtare. Çështja qëndron në dy mundësi: Që paraardhësit flamanë të Beethoven u martuan me “blackamoors” spanjollë me origjinë afrikane, ose paraardhësit e nënës së Beethoven kishin origjinë afrikane. Por e vërteta që kërkuan Carmichael dhe Malcolm X nuk ishte shkencore.

“Beethoven ishte i zi” ishte një metaforë e madhe e krijuar për të trazuar dhe tronditur vendin.

“Deklarata ‘Beethoven ishte i zi’ ishte një përçarje e një mënyre shumë kanonike të të menduarit. Kjo na bën të mendojmë përsëri për një kulturë që i jep muzikës së tij më shumë shikueshmëri. Sikur Beethoven të ishte i zi, a do të ishte klasifikuar si një kompozitor kanonik? Dhe çfarë lidhje kishte me kompozitorët e tjerë me ngjyrë në të gjithë historinë e muzikës?”

Midis shumë kompozitorëve me ngjyrë, vepra e të cilëve është zhdukur nga historia, historia e Julius Eastman është mbase më frymëzuese. Ndërsa kompozitori, këngëtari dhe pianisti Eastman ishte një pjesë thelbësore e skenës muzikore të viteve 1960 dhe 70 në Neë York.

Në librin e tij të fundit “Një peizazh i fshehur një herë në javë”, Mark Sinker raportoi bisedën e tij me fotografinë dhe shkrimtarin, Val Wilmer, kur ajo intervistoi Steve Reich, i cili kohët e fundit kishte përfunduar pjesën e tij “Drumming” bazuar në modelet e daulles që ai dëgjoi në Gana.

Duke folur për një muzikant afrikano-amerikan të njohjes reciproke, Reich tha: Ai është një nga të vetmit zezakë me të cilët mund të flasësh.

Presionet më të gjera mbi kompozitorët zezakë në vitet 1970 Amerika nuk mund të dyshohen kurrë.

“Radikalët si James Baldwin dhe Angela Davis morën kohë për të menduar se çfarë po bënin dhe sollën ndryshime. Ne në fakt kemi nevojë për një kuptim më të thellë të Beethoven, për të kuptuar pse e duam muzikën e tij. Është e rëndësishme që ne ta paraqesim këtë muzikë nga një pozicion dashurie, në vend të hierarkisë ose fuqisë si diçka që kemi bërë gjithmonë.”– shprehet  Mëamba, ”

SHËNIM: Orkestra Aurora performon simfoninë e 7-të të Beethoven në Proms në Radio 3 dhe BBC4 më 10 Shtator së bashku me premierën botërore të Nr.52 të Richard Ayres (Tri pjesë për Ludwig van Beethoven, duke ëndërruar, duke humbur dëgjimin dhe duke thënë lamtumirë).

Burimi: TheGuardian

A.C/Dosja.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

kulture kulture julius eastman ludwig van beethoven malcolm x samuel coleridge-taylor san francisco william gibbons julius eastman ludwig van beethoven malcolm x samuel coleridge-taylor san francisco william gibbons

Sondazh

Poll

MË SHUMË