Lekë Matrënga, autori i parë i letërsisë së shkruar arbëreshe dhe i dyti shqiptar pas Buzukut, ka ndërruar jetë 401 vite më parë, më 6 maj 1619. Vitin e shkuar, arbëreshët e Siçilisë e përkujtuan këtë datë me kremtimin e një meshe solemne, në Katedralen e Horës së Arbëreshëve dhe mbajtjen e një kongresi ndërkombëtar në Universitetin e Palermo-s.
Matrënga ushtronte veprimtarinë e tij si prift dhe njeri i kulturës njëkohësisht, dhe ishte ndër të parët që mbrojti dhe kultivoi identitetin e përkatësinë e arbëreshëve. Matrënga është autori më i vjetër arbëresh që njohim deri më sot.
Lindi në Horë të Arbëreshëve në Sicili, pasi kreu studimet filozofike e teologjike në kolegjin e Shën Athanasit në Romë, u kthye në vendlindje, ku shërbeu si prift. Në vitin 1592 përktheu nga italishtja dhe botoi në Romë një katekizëm me titull “E mbesueme e kërshterë” ( Doktrina e Krishterë).
Kjo vepër përbëhet nga 28 faqe, me përmbajtje shpirtërore e katekistike, ka rëndësishme të veçantë për kishën arbëreshe. Aty përfshihet edhe një vjershë me tetë vargje, që përbën llojin e parë të vargut të shkruar shqip, si dhe vetë katekizmin. Vepra është një doracak fetar për doktrinën e krishterë në formë pyetje-përgjigje.
Kjo vepër është e rëndësishme edhe për dokumentimin e një faze të vjetër të të folmeve të arbëreshëve të Sicilisë; ajo paraqet interes edhe për vjershën e shkurtër botuar në atë vëllim, dokumenti i parë i botuar i vjershërimit shqip.
(k.m/dosja.al)
1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:
Kosovë- Shkon në 27 numri i viktimave nga COVID-19 në Kosovë. Mësohet se ka humbur jetën një 63-vjeçare, e cila kishte edhe sëmundje të tjera bashkëshoqë...
BE- Udhëheqësit e 27 vendeve anëtare të Bashkimit Evropian ritheksoi të mërkurën përkushtimin për ardhmërinë e evropiane të vendeve të rajonit të Ballkanit Perë...
Gjermani- Gjërat po shkojnë përpara – të gjitha dyqanet do t’i hapin dyert, shkollat dhe kopshtet poashtu. Sërish do të ketë sport dhe futboll në t...
“Samiti i Zagrebit” – ky mbishkrim në posterin pas presidentit të radhës së Këshillit të BE-së, kryeministrit kroat, Andrej Plenkoviç, ...
SHBA– Amerika është një superfuqi botërore, por gjithashtu vendi më i goditur nga koronavirusi në të gjithë botën, madje edhe më shumë se Kina. Për shkak të kri...
ITALI– Situata po përmirësohet dita-ditës. Shtratet e terapisë intensive po zbrazen, ndërsa numri i të sëmurëve po bie. Ndoshta fuqia e koronavirusit po b...
ITALI– Një vaksinë italiane kundër koronavirusit e zhvilluar nga kompania “Takis” ka të dhëna të mirë në neutralizimin e antitrupave të kornoavirusit.E testuar...
Kosovë- Fizikanti i njohur amerikan, Yaneer Bar-Yam, ka marrë shtetin e Kosovës si një shembull të mirë të menaxhimit të situatës së krijuar nga COVID-19. Në n...
Banorët në zona të ndryshme të Kinës kanë përdorur pushimet e 1 Majit (Dita e Punëtorëve), për të vizituar pikat turistike të vendit, të cilat u rihapën pas dis...
SHBA- Philip T. Reeker, Ndihmës Sekretari i Shtetit në detyrë për Evropën dhe Euroazinë, dhe E Dërguara e Posaçme e Shteteve të Bashkuara, Lea Gabrielle,...