Art&Argëtim

Çifuti Shqiptar fiton Muzeun e Vet

Me shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore, rreth 1800 refugjatë hebrenj që ikën nga persekutimi nazist mbërritën në Shqipëri për shkak të politikave liberale të vizave.

22 Dhjetor 2022, 11:57 Nga f.g
Çifuti Shqiptar fiton Muzeun e Vet
Foto ilustruese

I internuar nga sulltani në një qytet në atë që është Mali i Zi i sotëm, mesia i rremë i shekullit të 17-të Shabbetai Tsvi, edhe pse i konvertuar në Islam, ishte i dëshpëruar të merrte me vete disa libra hebrenj. Kështu, jo shumë kohë para vdekjes së tij, ai i shkroi komunitetit hebre aty pranë Beratit, duke kërkuar që të dërgonin disa. Berati ishte vetëm një nga disa komunitete hebre të lulëzuara në atë që sot është Shqipëria, më e madhja prej të cilave ndodhej në Vlorë—një qytet që tani do të ketë një muze hebre. Avi Kumar shkruan:

Muzeu synon të ofrojë një vështrim gjithëpërfshirës të jetës hebreje shqiptare gjatë shekujve, pasi prania hebreje në kombin ballkanik është dokumentuar që nga shekulli II i erës sonë. Nga romaniotët greqishtfolës te sefardimët spanjollë që ikën nga persekutimi në shekullin e 15-të tek hungarezët Ashkenazim që erdhën shumë më vonë, kombinimi i një rajoni malor dhe afërsia me Italinë dhe Greqinë krijoi një kulturë të veçantë hebraike.

Me shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore, rreth 1800 refugjatë hebrenj që ikën nga persekutimi nazist mbërritën në Shqipëri për shkak të politikave liberale të vizave. Disa shpresonin të vazhdonin në Amerikën e Veriut dhe të Jugut, në Palestinën e Detyrueshme Britanike ose në vende të tjera strehimi. Disa prej tyre përfunduan duke e bërë Shqipërinë shtëpinë e tyre të përhershme. Rreth 2,000 hebrenj u shpëtuan falë përpjekjeve të myslimanëve shqiptarë vendas dhe vendi ishte një nga vendet e pakta evropiane, popullsia hebreje e të cilit ishte rritur deri në fund të Luftës së Dytë Botërore.

Popullsia hebreje e Vlorës ishte afërsisht 2600 në vitet 1500, kur qyteti ishte një qendër tregtare për shkak të vendndodhjes së tij bregdetare dhe afërsisë me Italinë. Sot, ka vetëm 50 deri në 100 hebrenj me origjinë shqiptare, shumica e të cilëve jetojnë në kryeqytetin dhe qytetin më të madh të vendit, Tiranë. Në kombin ballkanik ka edhe rreth 200 hebrenj të huaj.

muzeu hebraik ne vlore hebrenjte ne shqiperi

Sondazh

Poll

MË SHUMË