Bota

Lija e majmunit: A mund ta ndalojmë akoma shpërthimin e virusit dhe si?

Organizata Botërore e Shëndetësisë thotë se kjo është një emergjencë globale. Por, a mund të ndalohet lija e majmunëve? Apo jemi tani të dënuar të kemi një virus tjetër që përhapet në mbarë botën?

6 Gusht 2022, 08:49 Nga k.m.
Lija e majmunit: A mund ta ndalojmë akoma shpërthimin e virusit dhe
Foto ilustruese

SHBA- Lija e majmunëve ka kapur botën në befasi. Ajo ka nisur në një vend në pjesë të Afrikës qendrore ku njerëzit jetojnë pranë kafshëve të pyllit që bartin virusin. Por tani ajo është bërë globale dhe po përhapet në mënyra që nuk janë parë më parë dhe në një shkallë të paprecedentë. Ka pasur rreth 27,000 raste të konfirmuara të sëmundjes - kryesisht tek meshkuj që kryejnë marrëdhënie seksuale me meshkuj të tjerë - në 88 vende të botës.

Organizata Botërore e Shëndetësisë thotë se kjo është një emergjencë globale. Por, a mund të ndalohet lija e majmunëve? Apo jemi tani të dënuar të kemi një virus tjetër që përhapet në mbarë botën?

Ka tre gjëra që duhet të kemi parasysh:

A është virusi i ndërlikuar për t'u përballur me të?
A kemi ne aftësinë për ta ndaluar ?
A ekziston vullneti për të trajtuar një sëmundje që prek kryesisht meshkujt homoseksualë dhe biseksualë?

Nuk ka asgjë të veçantë për biologjinë e virusit të lisë së majmunit. Nuk është një forcë e pandalshme. Covid ndoshta ishte - ai përhapet aq lehtë sa ishte padyshim e pamundur të përmbahej edhe në ditët më të hershme të pandemisë.

Por lija e majmunit e ka më të vështirë të kalojë nga një person te tjetri. Ajo ka nevojë për kontakt të ngushtë fizik - si përmes lëkurës së infektuar, kontaktit të zgjatur ose sipërfaqeve të kontaminuara si një çarçaf ose një peshqir.

"Lija e majmunit është më e lehtë pasi është më pak e transmetueshme se lija, kështu që ne jemi në një pozicion shumë më të mirë,"-tha Prof Jonathan Ball, një virolog në Universitetin e Nottingham.

Megjithatë, një çështje është se disa njerëz kanë simptoma të lehta ose ato që mund të ngatërrohen lehtësisht me një sëmundje seksualisht të transmetueshme ose me linë e dhenve. Kjo do të thotë se mund t'u kalohet padashur të tjerëve.

Disa njerëz e rregullojnë jetën e tyre seksuale në përgjigje të paralajmërimeve për linë e majmunëve dhe këshillat u drejtohen atyre më të rrezikuarit.

Por Prof Hunter argumenton se mësimi i infeksioneve seksualisht të transmetueshme - nga sifilizi në Mesjetë e deri tani - është se njerëzit ende bëjnë seks dhe "vaksinimi është pothuajse i vetmi opsion". Për fat të mirë, vaksina kundër lisë është rreth 85% efektive në parandalimin e lisë së majmunëve.

Megjithatë, jo të gjithë në rrezik do të kenë nevojë të vaksinohen për të ndaluar shpërthimin. "Imuniteti i tufës" do të thotë që pasi të mbrohet një prag kritik i njerëzve, virusi nuk mund të përhapet më. Kjo do të jetë shumë më e lehtë për t'u arritur me linë e majmunit sesa sëmundjet e tjera - përfshirë Covid-in.

Virusi mund të prekë këdo, por shpërthimi është kryesisht tek meshkujt që kryejnë marrëdhënie seksuale me meshkuj
Kjo mund ta bëjë më të lehtë kontrollin e virusit pasi, në përgjithësi, është një grup që është më i lidhur me shëndetin seksual. Ai gjithashtu lejon që burimet të synohen tek ata që kanë nevojë - si për shembull vaksinimi i burrave që kryejnë marrëdhënie seksuale me burra dhe jo të gjithë popullatës.

Pra, a mund të përmbahet lija e majmunëve?

Tashmë disa vende duket se po përballen me virusin. Mbretëria e Bashkuar thotë se numri i infeksioneve duket se është ulur në rreth 35 në ditë. Por rastet vazhdojnë të rriten në SHBA. Drejtuesi teknik i OBSH-së për linë e majmunëve, Dr Rosamund Lewis, thotë se është "e mundur" për t'i dhënë fund shpërthimit.

Shqetësimi është se lija e majmunëve mund të bëhet një prani e përhershme tek njerëzit në mbarë globin dhe jo vetëm në vendet me kafshë të infektuara. Në momentin që meshkujt kryejnë marrëdhënie seksuale me meshkuj, por sa më gjatë të zgjasë shpërthimi, aq më shumë shanse ka virusi të vendoset më gjerësisht.

Çështja tjetër është se lija e majmunëve ka një aftësi për të infektuar një gamë të gjerë gjitarësh duke përfshirë ketrat, minjtë, fjetin dhe majmunët në Afrikë. Ekziston rreziku që virusi të zërë vend te kafshët e tjera dhe të fillojë të kërcejë midis specieve. Përhapja e lisë së majmunëve në vitin 2003 në SHBA - e cila regjistroi 47 raste në 6 shtete - u nxit nga qentë e kafshëve shtëpiake. Trajtimi i këtij shpërthimi të lisë së majmunëve është i mundur, por sa më gjatë ta lëmë atë aq më e vështirë bëhet dhe aq më i madh është rreziku./BBC

lija e majmunit

Sondazh

Poll

MË SHUMË