Art&Argëtim

Marrëdhënia e veçantë me hebrenjtë e filozofit dibran Riza Teufiku

29 Tetor 2021, 07:44 Nga DOSJA

Marrëdhënia e veçantë me hebrenjtë e filozofit dibran

Le Journal de Salonika” ka botuar, me 1 shtator 1908, në faqen n ° 3 , një shkrim mbi lidhjen e me veçantë të filozofit dibran Riza Teufiku, të cilin, Aurenc Bebja, përmes Blogosut – ( Dars Albania ”, e ka sjell për publikun shqiptar:

Filozof Rizai

Ne njoftuam fillimjen, me Xhavit Beun, të doktor Riza Beut, me nofkën Filozof Rizai. Ky emër ishte mjaftueshëm për të provokuar kureshtjen tonë dhe dëshirën për të parë sot këtë specie të njeriut filozof, dy terma që kundështohen (përjashtohen) reciprokishthen.

Fati na vendosi në praninë e filozofit Riza të dielën e kaluar. Ishte në bordin e anijes që na të takonim sëmundje e tyre. Në harkun e ndërtimit, një grup njerëzish po bisedonin të lumtur. Dhe në mesin e të gjithëve, një burrë në moshë të madhe, serioz, që nuk është më gazmore, edhe më të thella, pa iu dredhur qerpiku.

– Vë bast që ju jeni doktor Riza Beu, i thashë, duke iu afruar ndërsa i gjithë grupi kishte nxitur për një port për të parë Marmarën dhe u gjend vetëm në shoqërinë e du tethësisit.

– Dhe unë vë bast që nuk ju kam parë kurrë.

– Jam gazetar.

– situata, unë e kuptoj dëshirën tuaj për të vendosur. Gazetarët kanë akoma një numër bastesh për të bërë. Uluni.

Dhe ne biseduam rreth një gjysmë ore të shkurtër, por një gjysmë ore të këndshme, sepse doktor Rizai është vetëm mendjemprehtë, por gjithashtu ka një kulturë shmeënë njuë njuë një kulturë shmeë njuë njuë njuë njuë njuë njuë njuë njuë njuë njuë njuënjuënë Njuë Njuë Njuë Njuë Njuë Njuë Njuën .

Dhe ae dini cila është gjuha e parë e mësuar nga doktor Rizai? Unë po ua them troç, po ua plas në ballë. Idioma e parë, përveç turqishtes dhe shqipes, sepse doktor Rizai është Yéga, në të cilin filozofi ynë u bë i njohur ishte … judeo-spanjishtja.

Mos qeshni, nuk po ju them një shaka. Riza Beu flet dhe shkruan judeo-spanjishten dhe madje hebraishten, të cilës nuk i humbet asnjë intonacion, si nuancën më të vogël. Dhe ajo që është më e vlefshme për këtë arsye është se ai flet këtë gjuhë nga një gjuhë që njeh me një pastërti (qartësi) të mirë. Duket sikur më ka marrë të gjithë jetën e tij.

Preferenca e Riza Beut shkon për judeo-spanjishten, te shokët e tyre të vjetër të shkollave që tani janë zhdukur. Ai flet me butësi të pafund për kujtimet e tij për kohën që lanë tek ai një gjurmë të pashlyeshme. Pra, të drejtë kur themi se kujtimet e fëmijërisë janë më të bukurat.

Për njohuritë e tij për judeo-spanjishten, filozofi Riza në tregoi një anekdotë të lezetshme:

– Unë u njoh një ditë me Z. David Fresco, drejtor i gazetës El Tiempo. Ne folëm për Judaizmin; Unë i fola atij për të gjithë rabinët që kishin njohur, për mënyrën e gabuar të mësimit hebraisht, për mënyrat e vjetra për të mësuar për tokë pa stola dhe karrige dhe pëher tëhëh tëhjet shëdon të jetë tëhëh tëhjet të shquar. shejeje shejt shejjejeje shejeje e bibla. Për një orë kohë u bëmë, Z. Fresco dhe unë, një palë miq të shkëlqyeshëm.

“Ora për anijen u afrua dhe shoku që më prezantoi më tha:“ Riza, është e ëmbël e bisedosh, por është e vështirë të humbasësh anijen.

– Pse ju thërrasin Riza, pyeti Z. Fresku?

– Sepse ky është emri im?

– Pse zgjodhët ky emër të çuditshëm?

– Sepse kështu dëshiroi babai im.

– Çfarë mize e pickoi babanë tuaj? Nëse quhej kanë veta?

– Ai quhej Mehmet efendiu.

– Ah! Edhe kjo, po talleni me mua apo jeni një familje fantazishtës.

– Si njëra, si tjetra. Ne jemi një familje shqiptare.

– Shqiptarë apo të krisur.

– Jo zotëri; Unë e kuptoj habinë tuaj; Ju kujtoni se jam një bashkëfetar. Unë jam një musliman, Yéga, djalë i një Yéga, por një Yéga qëh judeo-spanjishten, i cili bëri arsimin e tij të parë në një shkollë izraelite, nga e cila mban kujtimet e saj të tokës iëtira d hebrenj.

E gjitha kjo u tha pasuri. Unë u largova, duke e lënë z. Fresku të shtangur; dhe mund të vazhdojë të mbetet i tillë pasi një mysliman, i cili flet judeo-spanjishten dhe kujton (urdhërimet) faljet se sa më besnik izraelit praktikues. ”

– Unë e kuptoj shtangien e tij, i them, dhe nuk mund ta besoni timen.

Ne biseduam për diçka tjetër dhe pasi intervista duhej të ruante një ton origjinal deri në fund, dhe të përfundonte me një fond absolutisht të paparashikuar, ramë kërkon që doktor Rizai, Filozofi Yega një ndshunte ndëshme, tëon jëtenco- ardhme spanjisht. Ah, sikur të gjendej një izraelit që mund të jepte një konferencë në shqip; me këtë rast do të thërrisnim të gjithë delegacionin e Dibrës. gjë, do të ketë një folës (orator), kolegu ynë Nissim efendi Rousso, i cili do të flasë në turqisht dhe një i tretë në frëngjisht.

Marrë nga Darsiani

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

dikur dikur aurenc bebja riza teufiku aurenc bebja riza teufiku