Ina Zhupa
TIRANË- Deputetja e Partisë Demokratike, Ina Zhupa ka zhvilluar ditën e sotme një interpelancë me ministren e Arsimit, Mirela Kumbaro. Gjatë fjalës së saj në Kuvend, foli për mënyrën se si po funksionon Agjencisa e Shërbimeve Arsimore. Zhupa tha se institucioni publik po kalon në duart e privatit, ndërsa shtoi se Kumbaro po dhuron pasurinë publike të shqiptarëve.
Deputetja demokrate iu drejtua Ministres duke i thënë se është bërë kamikaze, pasi jetëgjatësia politike e Kumbaros është varur duke dhënë çdo gjë publike tek i njëjti privat, Fondacioni Amerikan për zhvillim. Sipas deputetes, Agjencia nuk është aspak e lidhur me Universitetin e Cambridge, por me partnerë të saj.
Zhupa tha se BE jep qindra miliona euro për arsimin shqiptar por nuk ka kërkuar kurrë të marrë nën kontroll sistemin. Ndërsa sipas saj, AADF merr leje ndërtimi, rol në arsimin parauniversitar, fonde për projekte kërkimore, bashkon fondet e tarifave me fondet e veta dhe na shfaqet si triumfator.
Fjala e Ina Zhupës në Kuvend
E para megjithë atë staf që ke zonja Kumbaro mund të kishe bërë një fjalim më të ri nga fjalimi që ke ardhur dhe ke mbajtur kur miratua ligji. Është i njëjti fjalim, gjynah se nuk ke as çfarë të bësh lajm. Së dyti, unë e kam kërkuar interpelancën në 3 i katërti 2026 dhe justifikimet janë që ju nuk keni qenë. Dhe unë e kam kërkuar para se të vinte ligji. Pra sot jemi në datë 21 maj dhe nuk është për fajin tim që ju fshiheni dhe doni ta miratoni shpejt e shpejt. Së treti, e tha kryeministri.
E tha kryeministri si me shaka, po shakaja gjysma e të vërtetës, e tha që e vetmja kamikaze politike që mund të merrte parasysh të shkarkonte njerëzit, mos pyeste çfarë kërkonte qendra, mos pyeste për interesin publik ishte Mirela Kumbaro. Dhe në fakt tha të vërtetën. Sepse dhe ju vetë e pranuat që ka qenë në 2019-ën që kërkohet të bëhet kjo gjë, por ministret paraardhëse nisur dhe nga fakti që dhe vetë qendra ishte një qendër që e kundërshtonte në bazë të ligjit dhe në bazë të aktivitetit që kishte pasur, nuk arritën dot të bëheshin kaq kamikaze sa bëheni ju. Në fakt ju s'e keni për herë të parë sepse jetëgjatësia juaj politike është varur pikërisht nga kjo mënyrë për të dhënë çdo gjë publike tek privati. Dhe jo tek një privat, por tek i njëjti privat. Tek Fondacioni Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim. Thatë një gjë, keni bashkëpunuar edhe ju. Po patjetër. Kemi bashkëpunuar dhe ne për t'i marrë donacione. Dhe do t'ju ftonim dhe juve të bënit të njëjtën gjë. Po ju nuk e bëni dot të njëjtën gjë për t'i marrë donacione, ju duhet t'i dhuroni pasurinë publike shqiptarëve. Ajo është e shqiptarëve. Është detyrë kushtetuese e juaja si ministre. Kam marrë një skemë shumë të thjeshtë se çfarë bën Bashkimi Europian dhe çfarë bën AADF-ja. Bashkimi Europian jep qindra milionë euro për arsimin shqiptar por nuk merr dhe nuk ka kërkuar kurrë të marrë në kontroll sistemin. Ndërsa AADF-ja merr leje ndërtimi, merr rol në arsimin parauniversitar, merr fonde për projekte kërkimore, bashkon fondet e tarifave me fondet e veta dhe na shfaqet si triumfator. E njëjta AADF që ju kur ishit ministre e Kulturës bëtë kontratën dhe marrëveshjen e parë për t'i dhënë Butrintin.
E futët në trashëgiminë kulturore e njëjti model. Edhe aty thonit është shteti se është një bord. Është një bord por kur bashkohen fondet me fondet private dhe kur quhet agjenci private, quhet që nuk auditohet dot përveçse nga një nga audituesit e mëdhenj. E ka të parashikuar AADF-ja. Kur u bëre pastaj ministre e mjedisit dhe turizmit kemi projektin famëkeq TID që përsëri të njëjtën gjë bën, AADF-ja që merr qoftë amfiteatrin, qoftë shkatërron pronat e banorëve dhe bën një plan duke zëvendësuar shtetin, dhe vjen në Ministrinë e Arsimit dhe puna e parë që bën është e merr qendrën e shërbimeve arsimore, nga një qendër fitimprurëse të paktën 1 milion euro në vit, nga një qendër që funksiononte, në vend se të përmirësoje disa aspekte nëse ishin për t'u përmirësuar, ti e merr dhe ia dhuron, ia çon paj AADF-së. Nuk të kemi thënë ne, nuk të ka thënë ish-kryeministri Berisha që dhuro shtetin shqiptar. Të ka thënë merr donacione. Dhe do të ishte shumë mirë nëse do të merrje donacione që t'i vihen në shërbim të publikut. Po jo të dhuroje pronën publike, jo të dhuroje institucionet shtetërore.
Zonja Kumbaro, po ju marr me të dhëna zyrtare. Që nga viti 2011, testet e TOEFL-it dhe TOEIC-ut, ndërkombëtarisht të standardizuara, të akredituara në Shqipëri, së fundmi janë dhe pjesë e Fakultetit të Gjuhëve të Huaja, do të zëvendësohen me testet për përfitimet financiare të AADF-së në menaxhimin e AKSH-së, sipas projektligjit. Ndërkohë që akreditimi i tyre ka ardhur po nga amerikanët dhe do t'ju vë në dispozicion letrat që nga ambasadori Arvizu dhe gjithë ambasadorët e tjerë që kanë thënë mbështetje absolute për këto teste dhe i kemi pjesë të ligjit tonë. Ndërkohë që ti i ke të njohura, të akredituara, i ke dhe amerikane meqë e ke merak nga mbështetja amerikane. Kurse sot ti propozon dhe gënjen këtu, propozon një model për t'i dhënë të drejtën një organizate joqeveritare si AADF-ja, që është e lidhur jo me Universitetin e Kembrixhit, gënjen ditën për diell, është e lidhur me Cambridge Partners që është diçka e ndryshme nga Universiteti i Kembrixhit, dhe vendoset që testet do të menaxhohen dhe administrohen të përqendruara. Sot mund të zhvillohen në çdo universitet. Çmimi rritet rreth katër herë, shkon rreth 200 euro për test. Zhvillimi i testeve kalon jashtë ambienteve të vetë universitetit dhe të dhënat e studentëve nuk dihet se ku do të shkojnë dhe kush i ka. Pra po marr një aspekt të testeve të njohura ndërkombëtarisht. Ku kishte çaluar kjo gjë që duhej t'i dhënë AADF-së?
Çfarë problemi ju kishte dalë juve në këtë aspekt? Zero, asnjë problem. Thjesht disa para që duhet të merren dhe të centralizohen te klienti për t'i pasur ju për 10 vitet e ardhshme dhe kur mos jeni në pushtet, për ta vjelë këtë vend me këto tarifa që i bëni bashkë me partnerët tuaj në krim. Se sot janë shndërruar në partnerë në krim. Krimi që po i bëni trashëgimisë kulturore dhe krimi që po i bëni mjedisit dhe sot krimi që po i bëni arsimit është falë jush dhe falë partnerëve tuaj në krim, Fondacionit Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim. Ndërkohë përveç këtyre, keni licencimin e profesioneve të rregulluara. Çfarë bëni ju? Ju përveçse kemi pasur së bashku dhe një interpelancë tjetër ku detyronit mësuesit që të futeshin në provim licencimi dhe atyre që nuk ju takon, ju do të garantoni punë, pra ju do të bëni gjithçka që këta të kenë punë. Që këta të marrin sa më shumë para. Që të vjelin qytetarët shqiptarë duke vënë detyrime për licencime dhe atyre që nuk e kanë fare si mësuesit që bëmë interpelancën bashkë, nuk e kanë fare për detyrim që të bëjnë licencimin mbasi kanë 15 vjet që janë në sistemin arsimor. Pse e bëni ju këtë? Sepse duan ca para më shumë klientët, partnerët në krim. Duan ca para më shumë për t'i bashkëndarë sipas interesave elektorale dhe interesave financiare. Ndërkohë atje ka një staf, ka disa punonjës, nuk i hyj unë gjykimit të mirë apo të keq, por ata ishin punonjës të shtetit shqiptar me statusin e nëpunësit civil. Dhe sot kur ju doni ta ktheni në një agjenci autonome të varur nga OJF-ja, ata e humbin këtë privilegj dhe kthehen në një staf me kod pune, sipas dëshirave dhe vullneteve të një privati vetëm e vetëm që ta ktheni dhe atë në një fushë tjetër ku mund të bëni çfarë të doni. Në fakt po kushteti investon, se investon tek punonjësit e vet, do të duhej që t'i mbrojë punonjësit e vet.
Dhe do të duhej të mbrojë edhe interesat e shtetit shqiptar për atë investim që ka bërë në ecjen përpara, në detyrimin që ka shteti edhe për trajnime për ta. Nga ana tjetër ju krijoni një precedent që nuk më thatë dot, folët këtu dhe nuk më thatë dot cili vend i Evropës, meqë do shkojmë në Europë, e bën si ne. Cili vend i Evropës, provimet hyrëse të maturës shtetërore apo në universitet, ia bën një privat? Cili vend i Europës merr një OJF që t'i bëjë skanerin e institucioneve publike? Cili vend i Europës merr një model ku çdo licencim i profesioneve të rregulluara bëhet nga një privat, nga një OJF? A është shteti?
Zonja Kumbaro patjetër që ju do të kishit një rol atje brenda institucionit shtetëror sepse nuk del dot nga diviza kushtetuese, por është privati, po aq i barabartë sa edhe shteti. Po është privati që të bën ty projektligjin, dhe sjell projektligjin duke thënë që e bëri privati. Në rastin e Butrintit e kanë deklaruar ata, kanë paguar 150 mijë dollarë për të bërë ligjin me porosi që ta merrnin vetë. Në këtë rast nuk e kanë deklaruar akoma se kur i çon atyre kërkesë zyrtare normalisht nuk të përgjigjen se s'kanë asnjë detyrim. Dhe nëse nesër kur vendi i Shqipërisë, komisioni i edukimit do të kërkojë një seancë dëgjimore me AKSH-në, nuk kanë detyrim ata për t'ju përgjigjur. Siç kërkoj unë në komisionin e kulturës dhe turizmit një seancë me AADF-në për projektin TID, nuk të vjen, ai thotë po ke ndonjë gjë ma ço me shkrim, se s'kam detyrim unë thotë, se nuk jam institucion publik. Pra po e ktheni shtetin në një OJF, po e ktheni shtetin në dëshirën për të ardhur apo për mos ardhur, në dëshirën për të ndarë paratë e shqiptarëve sipas qejfit. Në dëshirën për të punësuar këdo dhe si e do në organet shtetërore. Për të vendosur tarifat si do dhe sa i do për organet shtetërore. Për të bërë licencimet, për të bërë provimet e maturës, për të bërë njohjen e diplomave... A janë këto detyrat e shtetit shqiptar? A ka dështuar shteti shqiptar? Po ikni zonja Kumbaro.
Ta shkrijnë Ministrinë e Arsimit, të vënë Granofin, (*Shenim redaksional: Michael D. Granoff kreu i AADF) meqë i bëre këtu një referene të madhe se sa i rëndësishëm ishte, këtu janë ndërruar presidentë në Amerikë e kryeministra në Shqipëri, Granofi nuk ka lëvizur andej. Kështu që ti ikësh ti dhe të vijmë t'ia lëmë AADF-së. Të mos kemi të paktën, të paktën mos paguajmë kot, t'ia japim me koncesion Ministrinë e Arsimit. Dhe ta japim me koncesion, atë kryetarin e bordit ta bëjmë kryetar të arsimit për Shqipërinë. Se këtë po mbron këtu.
Këtë po mbron, po mbron ministrja 20 minuta sa e mirë është AADF-ja, sikur kam ftuar unë CEO-n e AADF-së në interpelancë. Kjo nuk është zonja Kumbaro modernizim i shtetit. Ky është dorëzim i shtetit tek interesa klienteliste. Ky është një ligj skandaloz që bëhet vetëm e vetëm për të shtuar detyrat që ju bashkëndani në fakt me klientët tuaj. Thatë, janë amerikanët, nuk janë amerikanët. Kam një përgjigje të firmosur nga ambasada amerikane që thotë nuk kemi lidhje fare me Fondacionin Shqiptaro-Amerikan, nuk është në institucionet shtetërore dhe asnjë institucionet që ka ambasada në divizën për t'i kontrolluar apo për t'i përfaqësuar.
Është letër e firmosur, e vulosur, me numër protokolli e dërguar tek anëtarëve të grupimit TID, të cilën unë e disponoj dhe kjo është e vërteta në fakt. Se ka qenë thjesht propaganda juaj për të thënë se këtu neve ishim njerëzit që po i bënim luftë Amerikës. Në fakt po mbronim dhe po mbrojmë vetëm interesin e qytetarëve shqiptarë. T'i japësh një fuqi absolute për të vendosur paga, për të vendosur emërime, për të vendosur tarifa, për të vendosur provimet e shqiptarëve do të thotë që të heqësh dorë nga ajo që është detyrimi kushtetues në fakt për të garantuar profesionalizëm dhe për të garantuar një arsim i cili i përgjigjet çdo qytetari, edhe atij të pamundurit, edhe atij që ka gjendje më të mirë ekonomike. Ju pranoni në dokumentin tuaj se për herë të parë, thuhet që qendra ka dështuar në disa pika. Dhe relacioni thoshte për shkak të barrierave burokratike. Nëse qendra kishte dështuar, keni 13 vjet në pushtet dhe keni dështuar ju. Dhe e kishit shumë të lehtë që nëse ka pasur barriera burokratike, të zhbënit nëpërmjet VKM-ve, nëpërmjet ligjit po të donit, këto barriera burokratike. Por nuk janë kurrë justifikim një barrierë burokratike që mund të vijë thjesht nga individi apo nga ligji, për të dhuruar të gjithë institucionin, një institucion që fiton para dhe një institucion që derdh para për buxhetin e shtetit. Ia jepni për 10 vjet AADF-së.
Dhe thoni që AADF-ja do dhurojë 5 milionë euro. Me tarifat ekzistuese, jo me ato që do dyfishohen, me tarifat ekzistuese për 10 vjet kjo qendër nxjerr 10 milionë euro. Tani me çfarë logjike edhe ekonomike ti dhuron 10 milionë euro për të marrë 5 milionë euro? Unë nuk e kuptoj këtë. Si mund të meritojë të marrë qendrën, që prodhon vetë për 10 vjet 10 milionë euro, me këto tarifa, që me tarifat e reja do të prodhojë 20 milionë euro se do të dyfishohen.
Çfarë është logjika ekonomike s'po them më kushtetuese dhe politike. Por as logjikë ekonomike nuk ka kjo që bëni ju. Se në fakt ju s'keni parë asnjë lloj logjike, as kushtetutë, as rregull, as modelet e Bashkimit Europian, asgjë. Ju keni parë që keni një klient që e keni marrë në çdo ministri me vete, i keni dhuruar Shqipërinë si një plaçkë, i jepni pa ekspertizë në fushën e arsimit teste të rëndësishme si provimet e maturës shtetërore, të cilat shqiptarët nuk thotë dot do zgjedhim këtë në vend të këtij, sepse i jepni ju monopolin për të pasur testet e maturës shtetërore. Vetëm e vetëm sepse keni një nyje gordiane të interesave lobuese dhe të interesave financiare me partnerët tuaj në krim. Po kjo nuk i shërben as interesit publik as gjendjes së arsimit sot në Shqipëri që është në ditën më të keqe dhe më të mjerueshme./Dosja.al