Lufta në Lindjen e Mesme/ Sulme të reja nga SHBA-të, Izraeli dhe Irani, Trump përgatit plane për të blerë armët bërthamore të Iranit

IRAN- Ministrat e Jashtëm nga G7 kanë thënë se janë të gatshëm të marrin masat e nevojshme për të mbështetur furnizimin global me energji. Megjithatë, ata nuk u zotuan për veprim në rrugët kryesore detare si Ngushtica e Hormuzit, të cilat janë mbyllur në mënyrë efektive nga lufta e Iranit.

Në një deklaratë të re këtë pasdite, ministrat vunë në dukje veprime të tilla si lirimi i rezervave të dakordësuara më parë.

"Ne... shprehim mbështetje për partnerët tanë në rajon përballë sulmeve të pajustifikueshme nga Republika Islamike e Iranit dhe përfaqësuesit e saj", thanë në një deklaratë ministrat e Kanadasë, Francës, Gjermanisë, Italisë, Japonisë, Mbretërisë së Bashkuar dhe Shteteve të Bashkuara, si dhe diplomati më i lartë i BE-së. 

"Ne i dënojmë me fjalët më të ashpra sulmet e pamatura të regjimit kundër civilëve dhe infrastrukturës civile, përfshirë infrastrukturën energjetike", shtuan ata./Dosja.al

IZRAEL- Shefi i IDF tha se operacioni ushtarak kundër Iranit është rreth gjysmës së rrugës, duke argumentuar se sulmet e javëve të fundit kanë dobësuar ndjeshëm aftësitë e Teheranit. Siç vuri në dukje Eyal Zamir, drejtimi i operacioneve konsiderohet i qartë, duke theksuar se veprimet ushtarake do të vazhdojnë në ditët në vijim.

Sipas tij, sulmet e kryera gjatë tre javëve të fundit i kanë shkaktuar humbje të konsiderueshme regjimit iranian, duke çuar në rezultate strategjike dhe operacionale në nivel ushtarak, ekonomik dhe qeveritar. 

"Regjimi i lig është më i dobët dhe Irani është më i ekspozuar dhe pa aftësi të konsiderueshme mbrojtëse. Udhëheqësit e regjimit, të cilët zhvilluan aftësi që synojnë të na shkatërrojnë, janë të mundur dhe të hutuar", theksoi ai.

Zamiri iu referua gjithashtu lëshimit të fundit nga Irani të një rakete balistike me rreze të gjatë veprimi me një rreze veprimi prej rreth 4,000 kilometrash, e cila shënjestroi një bazë britaniko-amerikane në ishullin Diego Garcia në Oqeanin Indian. Ai tha se sistemi i armëve nuk ishte i drejtuar kundër Izraelit, por rreze veprimi i tij arrin kryeqytetet evropiane, përfshirë Berlinin, Parisin dhe Romën.

"Vetëm dje, Irani lëshoi ​​një raketë balistike ndërkontinentale me dy faza me një rreze veprimi prej 4,000 kilometrash drejt një objektivi amerikan në ishullin Diego Garcia. Këto raketa nuk kanë për qëllim të godasin Izraelin. Rrezja e tyre e veprimit arrin kryeqytetet evropiane - Berlini, Parisi dhe Roma janë të gjitha brenda rrezes së kërcënimit të drejtpërdrejtë", theksoi ai.

Në të njëjtën kohë, shefi i ushtrisë izraelite tha se kishte miratuar plane të reja operacionale për operacione ushtarake kundër Hezbollahut në Liban. Siç vuri në dukje ai, forcat izraelite do të vazhdojnë të veprojnë si një zonë tampon midis grupeve të armatosura dhe zonave të populluara, duke vënë në dukje se çdo objektiv që konsiderohet kërcënim do të trajtohet në mënyrë operative.

"Dua të falënderoj përsëri kolegët e mi në Ushtrinë e Shteteve të Bashkuara. Jam në kontakt të ngushtë me ta çdo ditë. Bashkëpunimi strategjik me aleatin tonë është një forcë e madhe dhe e pashembullt në këtë fushatë. Ata që nuk përballen me një kërcënim që nga fillimi do të bëhen pengje të tij në të ardhmen," shtoi ai në një pikë tjetër./Dosja.al

IRAN- Për vite të tëra, Irani ka deklaruar se kishte kufizuar rrezen e veprimit të raketave të tij balistike në 2.000 kilometra.

Ajatollah Ali Khamenei, udhëheqësi i atëhershëm suprem i Iranit, kishte thënë më 2021 se kishte vendosur këtë kufizim pavarësisht kundërshtimeve nga figurat ushtarake, duke e paraqitur si zgjedhje të qëllimshme.

Ajo zgjedhje, sipas zyrtarëve ushtarakë iranianë, ishte sinjal se Evropa nuk ishte në shënjestër të Iranit.

Më 21 mars, dy javë pas vrasjes të Khameneit gjatë luftës të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit me Iranin, Teherani lëshoi dy raketa balistike drejt Diego Garcia, një bazë e përbashkët ushtarake e SHBA-së dhe Mbretërisë së Bashkuar në Oqeanin Indian që gjendet rreth 4.000 kilometra nga territori iranian.

Kufizimi duket se më nuk ekziston.

Raketat nuk goditën objektivin e tyre: njëra dështoi gjatë fluturimet dhe tjetrën e rrëzoi një luftanije amerikane. Analistët theksojnë se goditja e bazës Diego Garcia kërkon ulje drastike të ngarkesës shpërthyese të vendosur në raketën më të avancuar me rreze të gjatë të veprimit të Iranit, Khorramshahr-4, dhe ngarkesa të ishte vetëm një pjesë e vogël e peshës së saj normale, duke ngritur pikëpyetje serioze lidhur me saktësinë e goditjes mbi oqean të hapur.

Por, në këtë rast, sipas ekspertëve, thelbi i këtij veprimi ishte sinjali.

“Rregullat e lojës kanë ndryshuar”, tha për Radion Evropa e Lirë, Michael Horowitz, ekspert i pavarur i mbrojtjes me seli në Izrael.

“Irani është në luftë për mbijetesë dhe po merr vendime afatshkurtra. Për vite të tëra, Teherani e ka trajtuar kufizimin e tij prej 2.000 kilometrash si mënyrë për të qetësuar rajonin dhe për të ruajtur njëkohësisht parandalimin”, tha ai. “Tani kjo logjikë po i lë vendin diçka më urgjente: demonstrimin se Irani ende mund të shkaktojë kosto dhe se kapaciteti i tij shkon përtej fqinjësisë së tij të afërt”.

Kolapsimi i këtij kufizimi brenda pak ditësh pas vdekjes së Khameneit është e vështirë të shihet si rastësi. Limiti prej 2.000 kilometrash kurrë nuk ka qenë një kufizim teknik – programi raketor i Iranit e tejkalon atë – por, më shumë si një kufizim politik, i mbajtur në fuqi nga Khamenei pavarësisht rezistencës së raportuar nga Garda Revolucionare Islamike.

Danny Citrinowicz, analist i sigurisë në Institutin për Studime të Sigurisë Kombëtare me seli në Tel Aviv, ia atribuon sulmin “ndryshimit të balancës së pushtetit brenda Iranit” dhe “rritjes së doniminimit” të Gardës Revolucionare.

“Irani që po shfaqet ka të ngjarë të sillet më pak i aktor i kujdesshëm dhe që llogaritë, ashtu siç e kemi njohur dhe më shumë si një sistem që e toleron rrezikun”, tha ai.

Ajatollah Mojtaba Khamenei, që pasoi babanë e tij si udhëheqës suprem më 8 mars, ende duhet që ta konsolidojë autoritetin. Në fakt, ai nuk është parë në publik që nga marrja e detyrës. Nëse përpjekja për ta goditur bazën Diego Garcia është urdhëruar nga udhëheqësi i ri suprem apo është nxitur nga Garda Revolucionare, që nuk është më e kufizuar nga rregullat e vjetra, rezultati është i njëjtë: kufizimi që kishte qenë në fuqi për vite të tëra është zhbërë pothuajse menjëherë.

Horowitz argumentoi se përpjekja për të goditur bazën Diego Garcia shfaq dobësinë e Iranit po aq sa edhe kapacitetin e tij.

“Sa më shumë që struktura e tij ekzistuese e parandalimit shpërbëhet, aq më tërheqëse bëhen aftësitë bërthamore dhe raketat me rreze më të gjatë si zëvendësuese”, tha ai. “Irani nuk mund të shihet më si një kërcënim i kufizuar në Lindjen e Mesme. Ai po ndërton kapacitete që synojnë të rrisin koston edhe për kundërshtarët më të largët”.

Për Evropën, pasojat janë të rëndësishme. Irani tani ka treguar gatishmëri – nëse jo ende aftësi të besueshme – për të goditur objektiva shumë përtej rajonit ku gjendet, teksa njëkohësisht kërcënon të mbyllë Ngushticën e Hormuzit që do të godiste tregjet energjetike evropiane dhe, për pasojë, do ta forconin Rusinë.

“Nëse do të isha evropian”, tha Horowitz, “do të isha i shqetësuar”./REL

EMIRATET E BASHKUARA ARABE- Emiratet e Bashkuara Arabe kanë pohuar se aktualisht janë nën sulm nga raketat dhe dronë iranianë. Në mediat sociale, ministria e mbrojtjes e vendit dhe autoriteti i menaxhimit të fatkeqësive paralajmëruan se sistemet e mbrojtjes ajrore ishin aktualisht të angazhuara. Gjithashtu njerëzve iu kërkua të qëndronin në një vend të sigurt.

Ministria e mbrojtjes e vendit shtoi: “Mbrojtja ajrore e Emirateve të Bashkuara Arabe aktualisht po përballet me sulme me raketa dhe dronë që vijnë nga Irani, dhe ministria e mbrojtjes konfirmon se tingujt e dëgjuar në zona të shpërndara të vendit janë rezultat i sistemeve të mbrojtjes ajrore që kapin raketa balistike dhe avionëve luftarakë që kapin dronë dhe municione që lëvizin në ajër.”/Dosja.al

Mojtaba Khamenein

SHBA- CIA, Mossad dhe agjenci të tjera të inteligjencës në mbarë botën monitoruan të premten për të parë nëse udhëheqësi i ri suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, do të mbante një fjalim. Në vend të një paraqitjeje publike, u publikua vetëm një deklaratë me shkrim, duke ngritur pyetje në lidhje me shëndetin e tij, vendndodhjen dhe shkallën e përfshirjes së tij në konflikt.

Sipas Axios, prania e tij e kufizuar publike është e pritshme, pasi Izraeli e ka bërë të qartë se Mojtaba Khamenei është tani një nga objektivat e tij kryesorë. Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, pretendoi se udhëheqësi i ri suprem u plagos rëndë në sulmin që vrau të atin. Megjithatë, mungesa e një videoje të pararegjistruar tre javë pasi ai mori detyrën rrit pasigurinë rreth gjendjes së tij.

Sipas burimeve amerikane dhe izraelite, ka indikacione se Mojtaba Khamenei është ende gjallë, pasi zyrtarët iranianë janë përpjekur të caktojnë takime ballë për ballë me të, por pa sukses për shkak të masave të shtuara të sigurisë. Çështja e shpërndarjes aktuale të pushtetit në Teheran ka qenë subjekt i informimeve të inteligjencës për Presidentin e SHBA-së, Donald Trump.

Sipas një zyrtari amerikan të cituar nga media amerikane, ekipi i sigurisë kombëtare po përpiqet të përcaktojë se kush po merr vendimet kryesore. Një zyrtar i lartë izraelit tha se nuk kishte prova të qarta se Mojtaba Khamenei ishte ai që jepte urdhra, ndërsa një burim amerikan vuri në dukje se nuk kishte prova për të konfirmuar plotësisht se ai ishte në krye.

Mojtaba Khamenei u shpall udhëheqës suprem më 9 mars, pasi mori mbështetje nga qarqet e linjës së ashpër në regjim. Reagimi i tij i parë publik u kufizua në një mesazh me tekst në Telegram disa ditë më vonë, i cili përforcoi vlerësimet për lëndime serioze në sulmin izraelit ndaj banesës së babait të tij.

Agjencitë e inteligjencës amerikane dhe izraelite e konsideruan Ali Larijani si të kishte marrë përkohësisht rolin e udhëheqësit de facto, deri në vrasjen e tij nga Izraeli të martën e kaluar. Në deklaratat e të premtes, Donald Trump tha se humbja e udhëheqësve të njëpasnjëshëm krijon vështirësi në identifikimin e bashkëbiseduesve brenda regjimit iranian.

Zyrtarët izraelitë thonë se krerët e lartë të Iranit tani po veprojnë nën kërcënim të vazhdueshëm, duke lëvizur midis vendeve të sigurta dhe duke shmangur komunikimet dixhitale. Në një të postuar në Telegram, Khamenei bëri thirrje për unitet, të shoqëruar me foto të tij. Një zyrtar amerikan tha se CIA po shqyrtonte nëse fotot ishin të kohëve të fundit.

Në të njëjtën kohë, Presidenti iranian Masoud Peskov publikoi një mesazh video në të njëjtin rast, pavarësisht kërcënimeve për sigurinë e tij, duke ngritur pyetje në lidhje me mungesën e një paraqitjeje përkatëse të udhëheqësit të ri suprem.

Raj Zimt, kreu i programit të Iranit në Institutin për Studime të Sigurisë Kombëtare në Tel Aviv, vuri në dukje se nuk ka prova që Mojtaba Khamenei nuk është në gjendje të kryejë detyrat e tij, duke vënë në dukje se kushtet e sigurisë dhe lëndimet e mundshme mund të kufizojnë paraqitjet e tij publike.

Në një seancë dëgjimore me dyer të mbyllura para Komitetit të Inteligjencës së Dhomës së Përfaqësuesve të enjten, Drejtori i CIA-s John Ratcliffe dhe Shefi i Agjencisë së Inteligjencës së Mbrojtjes, Gjenerali James Adams, thanë se regjimi iranian po përballet me një krizë serioze në strukturën e tij të komandës dhe kontrollit, por nuk ka shenja të një shembjeje të afërt.

Zyrtarët izraelitë thonë se vrasja e Larijani-t ka thelluar një boshllëk pushteti që mbushet kryesisht nga Trupat e Gardës Revolucionare Islamike, një organizatë me ndikim të rëndësishëm mbi ekonominë, politikën dhe sigurinë e vendit. Sipas vlerësimeve, lidhjet e ngushta të Mojtaba Khamenei-t me këtë organ kontribuan në ngritjen e tij në udhëheqje.

Disa analistë besojnë se dobësimi i grupit tradicional të udhëheqjes mund të çojë në shfaqjen e figurave edhe më të ashpra. Në të njëjtën kohë, zyrtarët izraelitë argumentojnë se ushtrimi i presionit të jashtëm mund të forcojë presionet e brendshme mbi regjimin iranian, duke rritur shanset për zhvillime politike brenda vendit./Dosja.al

Foto nga ngjarja

IZRAEL- Një bombë thërrmuese iraniane shkaktoi dëme të shumta materiale në një çerdhe të zbrazët në Izrael, ndërsa një krater u krijua edhe aty pranë. Një total prej tre vendodhjesh u dëmtuan pasi Irani lëshoi ​​një raketë balistike që mbante një kokë bombë thërrmuese, sipas ekipeve të shpëtimit.

Ndërtesa duket sikur është bombarduar. Një krater u krijua në Izrael pas një sulmi me bomba thërrmuese iraniane./Dosja.al

Foto Ilustruese

SHBA- Shtetet e Bashkuara kanë vendosur të lehtësojnë disa nga sanksionet ndaj naftës së Iranit. Departamenti i Thesarit njoftoi se, për një periudhë 30-ditore, do të lejohet transportimi dhe shitja e naftës së papërpunuar si dhe produkteve të naftës të prodhuara në Iran.

Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, e përshkroi këtë vendim si të kufizuar dhe të targetuar me kujdes, duke theksuar se është masë e përkohshme që synon të mundësojë shitjen e naftës iraniane që aktualisht është e bllokuar në det.

Ai shtoi se, duke e zhbllokuar përkohësisht këtë furnizim ekzistues, SHBA-ja do të sjellë shpejt rreth 140 milionë fuçi naftë në tregjet globale, duke rritur ofertën e energjisë dhe duke ndihmuar në zbutjen e presioneve të përkohshme në furnizim.

Megjithatë, çmimet e naftës dhe gazit mbeten të larta. Ato kanë rënë nga 119 dollarë për fuçi të naftës Brent dje, në rreth 107 dollarë këtë mëngjes, ndërsa para luftës çmimi ishte rreth 72 dollarë për fuçi./Dosja.al

Donald Trump

SHBA- Presidenti amerikan, Donald Trump ka sulmuar ashpër NATO-n dhe aleatët lidhur me luftën në Iran dhe situatën në Ngushticën e Hormuzit, duke theksuar se pa SHBA-në, aleanca nuk ka fuqi reale.

“Pa SHBA-në, NATO është një tigër prej letre! Ata nuk donin të merrnin pjesë në betejë për të ndaluar Iranin me armë bërthamore. Tani që kjo betejë është fituar ushtarakisht, me rrezik shumë të vogël për ta, ata ankohen për çmimet e larta të naftës që detyrohen të paguajnë, por nuk duan të ndihmojnë për të hapur ngushticën e Hormuzit. Ky është një manovër i thjeshtë ushtarak. Frikacakë, dhe ne do ta mbajmë mend këtë”, shkroi Trump në rrjetin social Truth Social.

Analisti amerikan, David Blevins vlerëson se pas mesazhit të liderin amerikan qëndrojnë disa arsye strategjike dhe politike.

“Donald Trump ndoshta po përpiqet tani të gjejë një rrugëdalje dhe të transferojë problemin e ngushticës së Hormuzit tek aleatët e NATO-s. Nëse e analizojmë shkurt, nga pikëpamja strategjike… mendoj se bëhet fjalë për tre gjëra. Së pari, ai përpiqet të ushtrojë presion mbi aleatët që të mbrojnë lundrimin përmes ngushticës, ndërsa kërkon një mënyrë për të dalë nga kjo luftë. Së dyti, me këtë thekson edhe më tej tezën e tij shumëvjeçare se Amerika bart barrën më të madhe brenda NATO-s. Dhe së treti, ka edhe një aspekt të brendshëm – ai dëshiron që votuesit në SHBA të dëgjojnë mesazhin se Amerika punon shumë”, shpjegoi ai.

Deklaratat e Trumpit vijnë në një kohë kur aleatët janë të ndarë mbi rolin ushtarak në Ngushticën e Hormuzit, një nga rrugët kryesore botërore për transportin e naftës, ndërsa lufta me Iranin ka hyrë në javën e tretë./Dosja.al