Tërmeti me magnitudë 6.0 godet Afganistanin, mbi 800 persona humbin jetën, mijëra të tjerë plagosen/ Nisin kërkimet për të mbeturit nën rrënoja

te prekurit nga termeti

AFGANISTAN- Numri i viktimave nga tërmeti me magnitudë 6.0 ballë në Afganistan ka kaluar 800, ndërsa 3,000 të tjerë janë plagosur. Shifrat tragjike janë njoftuar nga agjencia humanitare e Kombeve të Bashkuara.

Shumica e vdekjeve janë regjistruar në provincën Kunar, thonë zyrtarët, duke paralajmëruar se numri i të vdekurve mund të rritet ndjeshëm pasi fshatra të tëra janë shkatërruar.

Epiqendra ishte në një zonë të largët malore, duke e bërë të vështirë kryerjen e operacioneve të shpëtimit. "Shkalla e shkatërrimit është e paimagjinueshme", tha një zyrtar i talebanëve.

Katastrofa vjen në një kohë kur Afganistani po përballet me thatësirë ​​të madhe, shkurtime të ndihmave dhe atë që Programi Botëror i Ushqimit e përshkruan si një krizë të paprecedentë urie.

Tërmeti goditi vendin të dielën në orën 23:47 sipas kohës lokale, rreth 27 km (17 milje) në lindje të Jalalabadit, qyteti i pestë më i madh i vendit, në provincën lindore Nangarhar.

Dëmi më i madh ishte në Kunar - një rajon i thyer malor me tokë të kufizuar bujqësore. Rrugët në zonë shpesh janë shtigje balte që gjarpërojnë rreth maleve - ndërsa shtëpitë janë të ndërtuara nga argjila, gurët dhe balta. Rajoni ka parë gjithashtu përmbytje masive dhe rrëshqitje toke gjatë ditëve të fundit, duke bllokuar aksesin në shumë zona.

Me rrugët e bllokuara, operacionet e shpëtimit mund të kryhen vetëm nga ajri dhe ekipet nuk mundën të arrinin në zonë deri në mëngjes pasi helikopterët nuk mund të uleshin në male natën. Megjithatë, që atëherë janë kryer më shumë se 100 fluturime në mot të kthjellët.

Spitali kryesor i Jalalabadit ishte tashmë i mbingarkuar, duke qenë pikërisht në qendër të pikës së kalimit për dhjetëra mijëra afganë që po deportoheshin nga Pakistani kufitar, shkruan BBC. 

Që nga gushti i vitit 2021, Afganistani ka qenë nën kontrollin e talebanëve, qeveria e të cilëve njihet vetëm nga Rusia. Disa agjenci ndihme dhe organizata joqeveritare pezulluan punën e tyre në Afganistan kur grupi islamist i vijës së ashpër erdhi përsëri në pushtet.

Shumica e donacioneve të huaja për Afganistanin janë pezulluar dhe sanksionet ndërkombëtare, të cilat datojnë që nga koha kur talebanët erdhën për herë të parë në pushtet në vitet 1990, janë ende në fuqi - megjithëse janë bërë përjashtime për ndihmën humanitare.

Qeveria talebane ka bërë një thirrje për ndihmë pas tërmetit të së dielës. Afganistani nuk është i panjohur me tërmetet, pasi ndodhet në një numër vijash shkarjeje. Në vitin 2023, një seri tërmetesh në provincën Herat vranë më shumë se 1,000 njerëz, një vit pasi një numër i ngjashëm u vranë në provincën Paktika.

Tërmeti i fundit ishte kaq vdekjeprurës sepse ishte shumë i cekët - duke goditur në një thellësi prej 8 km (5 milje) - dhe u ndje 140 km larg në kryeqytet, Kabul, si dhe në Pakistanin fqinj. Për t'u klasifikuar si i cekët, një tërmet duhet të ndodhë më pak se 70 km nën sipërfaqe. Tërmetet e cekëta janë të zakonshme në Afganistan, veçanërisht në rrëzë të Himalajeve ku pllakat tektonike rrëshqasin pranë njëra-tjetrës.

pamje nga rrenojat

AFGANISTAN- Një tërmet me magnitudë 6.0 ballë ka goditur rajonin malor lindor të Afganistanit, ndërsa autoritetet thonë se qindra njerëz janë vrarë. Tërmeti goditi vendin të dielën me epiqendrën e tij 27 km (17 milje) larg nga Jalalabad, qyteti i pestë më i madh i vendit, në provincën lindore Nangarhar. Tërmeti fillestar u pasua nga një numër lëkundjesh të mëdha pasuese, të cilat mendohet se kanë shkaktuar vdekje të mëtejshme. Detajet ende nuk dihen dhe mund të duhet pak kohë para se të dihet shkalla e dëmit dhe numri i vdekjeve.

Ajo që dimë deri më tani

Raportet fillestare tregojnë për viktima të konsiderueshme dhe dëme të shumta në pjesë të provincave perëndimore Nangarhar dhe Kunar të Afganistanit. Këto zona malore janë jashtëzakonisht të vështira për t'u arritur edhe në kohët më të mira, gjë që po pengon operacionet e shpëtimit dhe ndihmës.

Ministria e Brendshme e Talibanëve ka thënë se më shumë se 800 persona dyshohet se kanë vdekur, por paralajmëron se ende nuk ka një numër të saktë të viktimave. Ka raportime se qindra të tjerë janë plagosur. BBC-së i është thënë se rruga që të çon në epiqendër është bllokuar për shkak të një rrëshqitjeje dheu, kështu që qeveria talebane po përdor helikopterë për të nxjerrë njerëzit jashtë.

Burime të shumta nga qeveria kanë thënë se dhjetëra shtëpi janë varrosur nën rrënoja. Është kërkuar ndihmë nga organizatat ndërkombëtare. Qasja me rrugë në zonat më të goditura mbetet e bllokuar, por qindra shtëpi ka të ngjarë të jenë shkatërruar, sipas Salam Al Janabi nga organizata bamirëse e OKB-së për fëmijë, UNICEF.

Organizata e ndihmës World Vision thotë se fshatra të tëra në rajonet Chawki dhe Nurgal - të dyja në provincën Kunar - janë shkatërruar plotësisht ose pjesërisht, me shtëpi të ndërtuara me baltë dhe dru që po shemben dhe i kanë bllokuar banorët nën rrënoja.

Një zyrtar në Nurgal i tha agjencisë së lajmeve AFP se shumë prej atyre që jetonin në fshatrat e goditura nga tërmeti ishin kthyer në vend nga Irani dhe Pakistani vitet e fundit. Të dy vendet kanë shtuar përpjekjet për të deportuar më shumë se një milion afganë - shumë prej të cilëve fillimisht kishin ikur nga vendi për t'i shpëtuar dhunës.

Tërmeti ndodhi pas përmbytjeve të shpejta gjatë fundjavës, të cilat lanë të paktën pesë të vdekur, sipas mediave lokale. Përmbytjet, të cilat shkaktuan rrëshqitje dheu dhe dëmtuan infrastrukturën, gjithashtu ndërprenë përkohësisht trafikun midis Pakistanit dhe Afganistanit.

Pse lajmet po vonojnë të dalin

Siç kemi raportuar, natyra e terrenit e bën të vështirë aksesin dhe ka komunikime të kufizuara - që do të thotë se do të duhet më shumë kohë për të marrë përditësime mbi situatën. Gjithashtu, ka të ngjarë të ketë dëme në infrastrukturë, duke e bërë edhe më të vështirë arritjen e zonave të prekura.

Gjatë tërmeteve të mëdha të mëparshme, numri i të vdekurve u rrit ndjeshëm sapo u krijua qasja në zonat e prekura. Megjithatë, ka faktorë të tjerë që pengojnë si aftësinë tonë për të marrë informacion të saktë rreth situatës, ashtu edhe për të dërguar ndihmë në zonat e prekura.

Që nga gushti i vitit 2021, vendi ka qenë nën kontrollin e talebanëve, qeverinë e të cilëve shumica e botës nuk e njeh. Kthimi në pushtet i grupit islamist të vijës së ashpër shkaktoi një eksod të gazetarëve ndërkombëtarë, me organizata si BBC që tërhoqën shumë nga stafi i tyre nga vendi.

Disa agjenci ndihme dhe OJQ gjithashtu pezulluan punën e tyre në Afganistan si rezultat - që do të thotë se ka më pak mënyra për të verifikuar se çfarë po ndodh atje. Megjithatë, nuk ka kufizime në lejimin e ndihmës ndërkombëtare.

A mund të përballojë Afganistani?

Afganistani u shty drejt kolapsit ekonomik kur talebanët morën kontrollin dhe më shumë se 23 milionë afganë tani kanë nevojë për ndihmë humanitare, sipas Komitetit Ndërkombëtar të Shpëtimit.

Shumica e donacioneve të huaja për Afganistanin janë pezulluar dhe sanksionet ndërkombëtare, të cilat datojnë që nga koha kur talebanët erdhën për herë të parë në pushtet në vitet 1990, janë ende në fuqi - megjithëse janë bërë përjashtime për ndihmën humanitare.

Përpara marrjes së pushtetit nga talebanët, rreth 80% e buxhetit të Afganistanit vinte nga donatorë të huaj. Kjo financonte pothuajse të gjithë kujdesin shëndetësor publik, i cili që atëherë ka rënë.

Spitali kryesor i Jalalabadit - objekti më i madh mjekësor afër epiqendrës - është tashmë i mbingarkuar, duke qenë pikërisht në qendër të pikës së kalimit për dhjetëra mijëra afganë që po deportohen nga Pakistani fqinj.

Asetet financiare të Afganistanit jashtë vendit (kryesisht të mbajtura në SHBA) janë ngrirë gjithashtu, ndërsa ngrirja e menjëhershme e Agjencisë Amerikane për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID) në fillim të këtij viti ka ndikuar ndjeshëm në shpërndarjen e ndihmës.

Pse gratë dhe vajzat janë veçanërisht në rrezik?

Ekzistojnë shqetësime se shëndeti dhe siguria e grave dhe vajzave mund të jetë në rrezik më të madh për shkak të kufizimeve të vendosura mbi to nga qeveria talebane.

"Këto vazhdojnë të kufizojnë aksesin e tyre në shërbimet shpëtimtare, duke i lënë ato [gratë dhe vajzat] ndër më të prekshmet pas tërmetit", tha Graham Davison, kreu i degës së Afganistanit të grupit ndërkombëtar të ndihmës Care.

Kunar është një zonë shumë konservatore, kështu që për arsye kulturore, gratë mund të përfundojnë duke u trajtuar më vonë. Ekziston frika se disa gra mund të kenë zgjedhur të qëndrojnë ose të presin agimin për t'u çuar në spital nga familjet e tyre.

Tërmeti i fuqishëm në provincën Paktika të vitit 2022 bëri që numri i grave të plagosura në spitale të rritej dy ditë pas tërmetit. Është gjithashtu e rëndësishme të theksohet se nuk ka shpëtimtare femra në terren.

Pse tërmetet janë veçanërisht të dëmshme në Afganistan?

Afganistani është shumë i prirur ndaj tërmeteve sepse ndodhet në majë të një numri vijash të çarjes ku takohen pllakat indiane dhe euroaziatike. Tërmetet ndodhin kur ka lëvizje të papritura përgjatë pllakave tektonike që përbëjnë sipërfaqen e Tokës. Thyerjet e quajtura vija të çara ndodhin aty ku pllakat përplasen.

Në vitin 2023, një seri tërmetesh në provincën Herat vranë më shumë se 1,000 njerëz. Në vitin 2022, provinca Paktika u godit nga një tërmet që gjithashtu vrau më shumë se 1,000 persona.

Tërmetet e cekëta janë të zakonshme në vend dhe janë më shkatërruese, pasi valët sizmike kanë një distancë më të shkurtër për të udhëtuar deri në sipërfaqen e Tokës dhe për këtë arsye ruajnë pjesën më të madhe të fuqisë së tyre.

Ndërtesat në Afganistan gjithashtu kanë tendencë të ndërtohen prej druri, tullash balte ose betoni të dobët, të cilat nuk janë rezistente ndaj tërmeteve. Shumë dëme vijnë edhe nga rrëshqitjet e dheut të shkaktuara nga tërmetet, të cilat mund të rrafshojnë shtëpitë në fshatrat malore dhe të bllokojnë lumenjtë, duke shkaktuar përmbytje./BBC

pamje nga rrenojat

AFGANISTAN- Të paktën 800 persona janë vrarë dhe gati 2,700 të tjerë janë plagosur pas një tërmeti me magnitudë 6.0 që goditi Afganistanin lindor. Më parë, Radio Televizioni Shtetëror i Afganistanit (RTA) raportoi se 500 persona ishin vrarë dhe të paktën 1,000 të tjerë ishin plagosur pas një tërmeti të fuqishëm që goditi kryesisht provincat Kunar dhe Nangarhar.

Fatkeqësia e fundit natyrore do ta përkeqësojë më tej situatën në Afganistan, e cili tashmë po përballet me një krizë humanitare për shkak të një rënieje të ndjeshme të ndihmës ndërkombëtare dhe dëbimit të shumë emigrantëve afganë nga vendet fqinje. Imazhet e Reuters treguan helikopterë që fluturonin mbi zonat e prekura, ndërsa banorët ndihmonin ushtarët dhe mjekët të transportonin të plagosurit në ambulanca.

Tre fshatra u rrafshuan me tokë në provincën Kunar, ndërsa shumë të tjerë u dëmtuan rëndë, shtoi ministria e shëndetësisë. Najibullah Hanif, një zyrtar provincial, tha se kishte raportime për 250 të vdekur dhe 500 të plagosur, duke shtuar se numri mund të rritet. Ekipet e shpëtimit kërkojnë të mbijetuar në rrënojat në provincën Khyber Pakhtunkhwa, në kufirin me Pakistanin, ku shtëpi të ndërtuara me baltë dhe gurë u shembën për shkak të tërmetit.

Thellësia fokale e dridhjeve ishte vetëm 8 kilometra dhe epiqendra e tij ndodhej 27 kilometra nga Jalalabad, kryeqyteti i provincës Nangarhar, sipas Shërbimit Gjeologjik të SHBA-së (USGS). Tërmeti, i cili ndodhi gjatë natës, ishte shumë i fortë, ndërsa janë regjistruar tashmë pesë lëkundje pasuese, njëra prej të cilave ishte me magnitudë 5.2.

Gazetarët e AFP-së i ndjenë dridhjet në Kabul, si dhe në Islamabad të Pakistanit, 370 kilometra nga epiqendra. Ndërkohë, provinca Nangarhar u godit javën e kaluar nga përmbytje të menjëhershme që vranë pesë persona dhe shkaktuan dëme materiale në zonat rurale dhe banesore.

Afganistani goditet shpesh nga tërmete të fuqishme, veçanërisht në vargmalin Hindu Kush ku kryqëzohen pllakat tektonike euroaziatike dhe indiane. Një seri tërmetesh në pjesën perëndimore të vendit vranë më shumë se 1,000 njerëz në vitin 2024. Vendi, një nga më të varfrit në botë, mbetet jashtëzakonisht i prekshëm nga  fatkeqësitë natyrore .

AFGANISTAN- Mbi 620 njerëz humbën jetën dhe më shumë se 1.500 të tjerë u plagosën nga një tërmet që goditi Afganistanin lindor, njoftuan autoritetet të hënën. Ekipet e shpëtimit vazhdojnë kërkimet për të mbijetuar mes rrënojave.

Sipas raportimeve të para, vetëm në një fshat janë gjetur 30 viktima, por shifrat e sakta nuk janë mbledhur ende, pasi bëhet fjalë për një zonë të thellë malore me fshatra të shpërndarë.

“Numri i viktimave dhe i të plagosurve është i lartë, por për shkak se zona është e vështirë për t’u arritur, ekipet tona janë ende në terren”, tha zëdhënësi i Ministrisë talibane të Shëndetësisë, Sharafat Zaman.

Sipas raporteve, tre fshatra u shkatërruan plotësisht në provincën Kunar, ndërsa shumë të tjerë pësuan dëme të konsiderueshme. Tërmeti me magnitudë 6 ra në mesnatë, në një thellësi prej 10 kilometrash, duke shkatërruar shtëpitë prej balte dhe guri në kufi me rajonin Khiber Paktunkva të Pakistanit, bënë të ditur zyrtarët.

Qeveria e udhëhequr nga talibanët bëri thirrje për ndihmë urgjente nga organizatat ndërkombëtare. Në një postim në X, ajo tha se tërmeti ka shkaktuar “humbje jetësh dhe dëme materiale në disa provinca lindore”.

Rajoni i goditur nga tërmeti ishte ende duke u përballur me pasojat e përmbytjeve që ndodhën në fundjavë. Përmbytjet përfshinë provincat Nangarhar dhe Kunar, duke shkaktuar vdekjen e së paku pesë personave. Ato shkaktuan rrëshqitje dheu, dëmtuan infrastrukturën dhe përkohësisht bllokuan qarkullimin mes Pakistanit dhe Afganistanit./REL