LIVE UPDATES
Bota

'Nuk jemi të përgatitur'/ Paralajmërimi i ekspertëve: Po afrohet një 'cunam' global i të moshuarve me kancer

Mosha e vjetër është një faktor rreziku i mirëpërcaktuar për kancerin, por rëndësia e përfshirjes së vlerësimeve specifike për të rriturit në diagnozën, kujdesin dhe trajtimin e kancerit është njohur për vite me rradhë.

5 Qershor 2023, 20:25 Nga a.l
'Nuk jemi të përgatitur'/ Paralajmërimi i
Foto ilustruese

Ekspertët paralajmërojnë se bota duhet të përgatitet për një "cunam" global të miliona pacientëve të moshuar me kancer ose rrezikojnë që sistemet e kujdesit shëndetësor të mos jenë në gjendje të përballojnë. 

Një raport i publikuar së fundmi nga Shoqata Amerikane e Onkologjisë Klinike zbulon se me rritjen e jetëgjatësisë janë rritur edhe rastet e pacientëve të moshuar me kancer. 

“Ndërsa popullsia zgjerohet dhe incidenca rritet shumë. jemi vërtet të përgatitur për t'u marrë me këto nevoja? Unë mendoj se globalisht, ne nuk jemi të përgatitur", tha në takimin vjetor të ASCO-s në Çikago, konferencën më të madhe të kancerit në botë, Dr Andreë Chapman, drejtor i Qendrës së Kancerit Sidney Kimmel-Jefferson Health dhe një specialist në onkologjinë geriatrike. 

Mosha e vjetër është një faktor rreziku i mirëpërcaktuar për kancerin, por rëndësia e përfshirjes së vlerësimeve specifike për të rriturit në diagnozën, kujdesin dhe trajtimin e kancerit është njohur për vite me rradhë.

Ne e dimë se kanceri është një sëmundje që lidhet me plakjen dhe ka një sërë mekanizmash biologjikë se pse ndodh kjo. Ajo që shpesh humbet është se qëllimet, dëshirat, nevojat, preferencat dhe çështjet e të rriturve janë shumë të ndryshëm nga ato të të rriturve mesatarë. Ndonjëherë ka një nihilizëm - 'nëse je më i vjetër nuk do të shqetësohemi' - që është e tmerrshme,” tha Chapman. 

Chapman thotë se pacientët e moshuar shpesh kanë prioritet ruajtjen e pavarësisë në vend që të kërkojnë trajtime kurative. Ai shtoi se ata kujdesen për të qenë në gjendje të kryejnë aktivitete të tilla si vozitja, kalimi i kohës me familjen dhe hobi si golfi dhe kopshtaria. 

“Nëse do t'i jepni dikujt trajtim që do ta heqë atë, ai mund të mos e dëshirojë atë. Shumë ndryshe nga dikush që është 45 vjeç që dëshiron të jetojë edhe për 40 vjet të tjera”, tha ai.

Dr Julie Graloë, shefi mjekësor dhe nënkryetar ekzekutiv i ASCO, tha se sistemet e kujdesit shëndetësor duhet të veprojnë menjëherë për të shmangur rastet e pacientëve të moshuar me kancer. Deri në vitin 2040, barra globale pritet të rritet në 27.5 milionë raste të reja të kancerit dhe 16.3 milionë vdekje nga kanceri për shkak të rritjes dhe plakjes së popullsisë.

Sipas vlerësimeve të Agjencisë Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC), në vitin 2018 pati 17 milionë raste të reja me kancer dhe 9.5 milionë vdekje nga kanceri në mbarë botën.

Barrierat e fuqisë punëtore të tilla si mungesa e trajnimit të gjerë geriatrik dhe mungesat globale të stafit mund ta bëjnë edhe më sfidues adoptimin e modeleve të kujdesit për t'iu përshtatur më mirë pacientëve të moshuar.

Diversifikimi i provave klinike do të ndihmonte gjithashtu, shtoi ajo. “Shumica e të dhënave të provave klinike vijnë nga pacientë më të rinj – shumë pak pacientë të moshuar janë të përfshirë. Ne duhet të përfshijmë pacientë të moshuar në prova në mënyrë që të kuptojmë toksicitetin dhe efikasitetin e terapive në këtë popullatë", tha ajo. 

Në SHBA, Instituti Kombëtar i Kancerit parashikon që deri në vitin 2040, gati tre të katërtat (73%) e njerëzve që jetojnë me kancer do të jenë mbi moshën 65 vjeç. Në Britani, numri i njerëzve të diagnostikuar me kancer do të rritet me një të tretën deri në vitin 2040 , duke e çuar numrin e rasteve të reja çdo vit nga 384,000 në 506,000 për herë të parë, sipas analizave nga Cancer Research UK. Shumica e të prekurve do të jenë 70 ose më shumë – 60% e rasteve dhe 76% e vdekjeve.

"Do të ketë më shumë të moshuar me diagnoza kanceri dhe sigurisht që ata kërkojnë kujdes shumëdisiplinor. Ata shpesh kanë sëmundje shoqëruese dhe sëmundje të tjera si sëmundje kardiovaskulare, probleme të zemrës ose të frymëmarrjes," tha Prof Charles Sëanton, klinicisti kryesor i Kërkimit të Kancerit në Mbretërinë e Bashkuar. 

Duke folur në Çikago, Sëanton tha se pacientët e moshuar kishin gjithashtu më shumë gjasa të merrnin ilaçe për sëmundje të tjera, duke e bërë trajtimin e kancerit më të komplikuar.

“Pyetja është, 'si do të përballet sistemi shëndetësor me këtë?' Është një shqetësim i madh kur bëhet fjalë për planifikimin e fuqisë punëtore. Nëse kemi të bëjmë me 30% më shumë diagnoza kanceri dhe ato diagnoza kanceri janë më komplekse, do të na duhen të paktën 30% më shumë onkologë, kirurgë dhe patologë për të përballuar ngarkesën e rasteve", tha ajo. 

Caroline Abrahams, drejtoresha e bamirësisë në Age UK, tha se shumë pacientë të moshuar po prisnin për trajtim. 

Përshtatur nga The Guardian. 

andrew chapman caroline abrahams

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë