LIVE UPDATES
Bota

Analiza: Si mund ta godasin ekonominë globale tarifat dytësore të Trump ndaj Rusisë?

Nëse tarifat funksionojnë, ato do të ulin rrjedhën e naftës dhe gazit rus në tregjet globale. Dhe me më pak furnizim, çmimet mund të rriten, ashtu siç ndodhi kur Rusia nisi pushtimin e plotë të Ukrainës në vitin 2022. Kjo çoi në një rritje të inflacionit në të gjithë botën.

6 Gusht 2025, 20:36 Nga Jonathan Josephs
Analiza: Si mund ta godasin ekonominë globale tarifat dytësore të
donald trump

SHBA- Pavarësisht se është vendi më i sanksionuar në botë, Rusia ka vazhduar të përdorë pasurinë e saj të madhe energjetike për të financuar luftën e saj në Ukrainë. Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, shpreson ta ndryshojë këtë. Ai ka njoftuar se tarifat e reja dytësore do të ndikojnë në çdo vend që ende tregton me Rusinë nëse nuk arrihet një armëpushim me Ukrainën deri të premten, më 8 gusht.

Të mërkurën, India u bë vendi i parë që u ndëshkua nga SHBA-të për blerjen e naftës ruse. Tarifat e mëtejshme dytësore mund të bëjnë që mallrat nga çdo vend që tregton me Rusinë të përballen me një taksë 100% kur importohen në SHBA. Nafta dhe gazi janë eksportet më të mëdha të Rusisë, dhe klientët më të mëdhenj të Moskës përfshijnë Kinën, Indinë dhe Turqinë. Kjo nuk do të jetë hera e parë që administrata Trump ka vendosur tarifa dytësore, të cilat janë gjithashtu në fuqi për të ndëshkuar blerësit e naftës venezueliane .

Megjithatë, përdorimi i tyre kundër Rusisë do të kishte pasoja shumë më të mëdha për ekonominë globale. Rusia mbetet prodhuesi i tretë më i madh i naftës në botë, pas Arabisë Saudite dhe vetë SHBA-së. Por dërgesat e saj kanë rënë këtë vit, sipas një analize të Bloomberg mbi të dhënat e gjurmimit të anijeve. Industria e madhe e energjisë e Rusisë ka ndihmuar në financimin e pushtimit të Ukrainës.

Çmimet e rritura të energjisë

Nëse tarifat funksionojnë, ato do të ulin rrjedhën e naftës dhe gazit rus në tregjet globale. Dhe me më pak furnizim, çmimet mund të rriten, ashtu siç ndodhi kur Rusia nisi pushtimin e plotë të Ukrainës në vitin 2022. Kjo çoi në një rritje të inflacionit në të gjithë botën. Presidenti Trump thotë se nuk është i shqetësuar për shkak të prodhimit rekord të naftës në SHBA.

Rusia ka hartuar një sistem të tërë për të shmangur sanksionet ekzistuese, të cilat mund të jenë të dobishme për të ndihmuar partnerët e saj tregtarë të shmangin tarifat dytësore të kërcënuara nga Trump. Për shembull, e ashtuquajtura "flotë në hije" - e përbërë nga qindra anije cisterna me pronësi të panjohur - mund të përdoret për të fshehur origjinën e naftës dhe gazit rus të eksportuar.

"Ruajtja e sanksioneve është një detyrë po aq e madhe sa vendosja e sanksioneve në radhë të parë", thotë eksperti amerikan i sanksioneve, Richard Nephew, i Universitetit të Kolumbias.

iPhone më të shtrenjtë nga India

Që nga pushtimi i Ukrainës në vitin 2022, India ka qenë blerësi i dytë më i madh i naftës ruse, sipas Qendrës për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër.

“Ata po e ushqejnë makinën e luftës. Dhe nëse do ta bëjnë këtë, atëherë nuk do të jem i lumtur”, tha Presidenti Trump për median amerikane CNBC të martën. Një ditë më vonë, Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv që e godiste Indinë me një tarifë shtesë prej 25% për blerjet e saj të naftës ruse dhe e rriste tarifën totale mbi importet indiane në SHBA në 50% - ndër normat më të larta të vendosura nga SHBA-ja.

Nëse sanksionet dytësore hyjnë në fuqi brenda 21 ditësh, siç specifikon urdhri ekzekutiv i Trump, kompanitë amerikane që blejnë mallra nga India do të duhet të paguajnë një taksë importi prej 100% - ose tarifë - kur këto produkte të mbërrijnë në brigjet e SHBA-së. Ideja është se kjo i bën këto mallra aq të shtrenjta sa bizneset amerikane do të zgjedhin t'i blejnë ato më lirë nga vende të tjera, duke rezultuar në humbje të të ardhurave për Indinë.

Kjo, nga ana tjetër, supozohet ta dekurajojë Indinë nga blerja e naftës ruse. Dhe nëse Rusia nuk është në gjendje të shesë naftën e saj diku tjetër, sepse vendet e tjera përballen me të njëjtën situatë të vështirë, ajo do të ketë më pak para për të financuar luftën në Ukrainë. Një mënyrë se si amerikanët mund të përjetojnë çmime më të larta si rezultat i tarifave të reja dytësore është blerja e telefonave celularë nga India.

Firma amerikane Apple po zhvendos pjesën më të madhe të prodhimit të saj të iPhone në Indi - në veçanti prodhimin e telefonave që dëshiron të shesë në SHBA. Nëse këto produkte i nënshtrohen tarifave të reja, çmimet mund të rriten ndjeshëm për konsumatorët amerikanë. Kjo për shkak se tarifat paguhen nga kompanitë që importojnë mallra - dhe këto kompani kanë tendencë t'ua kalojnë shumicën, nëse jo të gjitha, rritjet e kostove të tyre klientëve të tyre.

Importet në SHBA nga India tashmë po përballeshin me një tarifë prej 25% si pjesë e reformës më të gjerë tregtare të Presidentit Trump. Qeveria e Indisë ka akuzuar SHBA-në për standarde të dyfishta, duke iu referuar tregtisë së vazhdueshme të Uashingtonit me Rusinë. Pjesa më e madhe e kësaj tregtie përbëhet nga importet amerikane nga India, të cilat arritën në pak më shumë se 3 miliardë dollarë (2.2 miliardë paund) vitin e kaluar - megjithëse kjo është vetëm 10% e niveleve të vitit 2021. Kjo tregti dominohet nga blerjet e lëndëve të para për energjinë bërthamore dhe plehrat kimike nga SHBA-të. Rusia është një furnizuese kryesore globale e të dyjave.

Duke prishur bisedimet tregtare me Kinën

Kina po blen më shumë naftë ruse dhe një vendim i Presidentit Trump për të vendosur tarifa dytësore mbi mallrat kineze do të ishte shumë më sfidues për t’u përmbushur. Kjo për shkak se importet amerikane nga Kina vlejnë pesë herë më shumë se ato nga India, dhe shumë më tepër nga këto importe janë mallra konsumi si lodra, rroba dhe pajisje elektronike.

Tarifat dytësore që synojnë Pekinin do të rrezikonin gjithashtu të prishnin një rinegociim shumë më të gjerë të tregtisë midis dy ekonomive më të mëdha në botë, të cilin Trump e ka ndjekur që nga mandati i tij i parë në detyrë.

“Ky lloj përshkallëzimi i tepërt nuk ka gjasa t’i bëjë përshtypje kinezëve”, thotë eksperti i tregtisë, Profesor Simon Evenett i Shkollës së Biznesit IMD. Ai shpjegon se do të ishte “shumë e vështirë” të shkëputeshin kinezët nga rusët pa një arsye të mirë, duke pasur parasysh sa ngushtë kanë bashkëpunuar presidentët Xi dhe Putin vitet e fundit.

Për më tepër, herën e fundit që Trump u përpoq të përdorte tarifa treshifrore kundër Kinës, ai zbuloi se nuk funksionoi - pasi pothuajse ndërpreu të gjithë tregtinë midis dy vendeve. Një veprim tjetër i tillë mund të shtojë presionet inflacioniste në SHBA, të cilat Trump është zotuar prej kohësh t’i trajtojë. Kjo gjithashtu mund të kushtojë një numër të madh vendesh pune në prodhim në Kinë, në një kohë kur ekonomia e saj tashmë po lufton në disa fronte.

Dëm i mëtejshëm për tregtinë SHBA-BE

Analiza nga Qendra për Kërkime dhe Ajër të Pastër me seli në Finlandë tregon se BE-ja dhe Turqia janë gjithashtu ndër blerësit më të mëdhenj të energjisë ruse. Përpara vitit 2022, BE-ja ishte destinacioni numër një i eksportit për Rusinë, megjithëse ky numër është zvogëluar shumë që nga pushtimi i plotë i Ukrainës. Brukseli kohët e fundit ra dakord të blinte shumë më tepër energji nga SHBA-ja , por disa importe nga Rusia mbeten.

Në qershor, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e pranoi problemin , duke thënë se “Rusia është përpjekur vazhdimisht të na shantazhojë duke i përdorur si armë furnizimet e saj me energji”, ndërsa paraqiti planet për t’i dhënë fund importeve deri në fund të vitit 2027.

Marrëdhënia tregtare SHBA-BE është më e madhja në botë dhe dyshja sapo ka negociuar kushte të reja tregtare, të cilat do të shohin një tarifë prej 15% të aplikuar në shumicën e eksporteve të BE-së në SHBA. Shumë në BE e kritikuan atë marrëveshje , duke thënë se tarifat do të dëmtonin eksportuesit evropianë. Tani ata kanë frikë gjithashtu se sanksionet dytësore ndaj BE-së mund të shkaktojnë edhe më shumë dëm. Shtimi i tarifave 100% për blerjen e energjisë ruse mund të ulë ndjeshëm sasinë e mallrave të shitura nga BE-ja në SHBA.

Megjithatë, shitësit më të mëdhenj përfshijnë produktet farmaceutike dhe makineritë, të cilat mund të jenë të vështira për t'u siguruar nga vende të tjera - që do të thotë se amerikanët nuk kanë shumë zgjidhje tjetër veçse të paguajnë më shumë.

Recesioni i mundshëm rus

Ekonomia e Rusisë deri më tani ka rezultuar jashtëzakonisht e qëndrueshme që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës, duke u rritur me 4.3% vitin e kaluar. Megjithatë, Ministri i Ekonomisë, Maxim Reshetnikov, paralajmëroi së fundmi se vendi ishte "në prag" të recesionit pas një periudhe "mbinxehjeje". Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) parashikon një rritje prej vetëm 0.9% këtë vit.

Nëse sanksionet dytësore kanë sukses në uljen e kërkesës për eksporte, ato do ta shtyjnë Rusinë më afër recesionit. Ndikimi i saktë i luftës në ekonominë e Rusisë është i vështirë të dihet, sepse Moska ka penguar publikimin e një sasie të madhe të të dhënave ekonomike që nga pushtimi në shkallë të plotë - duke përfshirë prodhimin e naftës dhe gazit. Rreth një e treta e shpenzimeve të qeverisë ruse financohet nga paratë e naftës dhe gazit, por eksportet kanë qenë në rënie.

Ndërkohë, Putini po drejton një pjesë më të madhe të shpenzimeve drejt mbrojtjes sesa në çdo kohë që nga Lufta e Ftohtë. Shpenzimet për mbrojtjen besohet se kanë arritur në 6.3% të PBB-së. Në të kundërt, Ukraina ka shpenzuar për luftë një shumë të madhe prej 26% të vlerës së ekonomisë së saj shumë më të vogël. Ky ndryshim shpjegon pse presidenti i saj, Volodymyr Zelensky, ka kërkuar vazhdimisht ndihmë të jashtme nga aleatët e tij. Tarifat e Trump synojnë të ndihmojnë Zelenskyn duke ulur sasinë e parave që rrjedhin në Rusi, dhe ai shpreson t'i japë fund vdekjeve, vuajtjeve dhe shkatërrimit në Ukrainë./BBC

tarifat e trump rusi shba ekonomia globale

Sondazh

Poll

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale