LIVE UPDATES
Bota

ANALIZA e 'The Economist': Rreziqet e “Bidenomics” shkojnë përtej inflacionit

Stimuli i madh ekonomik i Joe Biden në fillim të vitit 2021, nxiti fillimisht rritjen e inflacionit në vend dhe më pas, pushtimi i Ukrainës nga Rusia e shtyu edhe më tej shtrenjtimin e çmimeve. Votuesit së shpejti mund ta dënojnë Biden për këtë, në kutitë e votimit.

20 Nëntor 2022, 07:29 Nga A.B

ANALIZA e 'The Economist': Rreziqet e “Bidenomics”

Proteksionizmi i Joe Biden është i kushtueshëm për Amerikën dhe botën, shkruan The Economist

Rritja e çmimeve është shqetësimi kryesor i amerikanëve. Inflacioni vjetor ka kaluar shifrën 8%, niveli më i lartë në 40 vjet dhe ky është problemi më i madh për shumë votues amerikanë. Për dekada, inflacioni ka qenë aq i qetë, sa që shumica e amerikanëve mund ta shpërfillnin. Por tani, kostoja e mallrave thelbësore është kthyer në çështjen më shqetësuese dhe po ushqen zemërimin e votuesve.

Stimuli i madh ekonomik i Joe Biden në fillim të vitit 2021, nxiti fillimisht rritjen e inflacionit në vend dhe më pas, pushtimi i Ukrainës nga Rusia e shtyu edhe më tej shtrenjtimin e çmimeve. Votuesit së shpejti mund ta dënojnë Biden për këtë, në kutitë e votimit.

Sipas Qendrës Kërkimore Pew, firmë sondazhi, katër të pestat e amerikanëve thonë se ekonomia do të jetë “shumë e rëndësishme” në vendimin e votës; tre të katërtat janë “shumë të shqetësuar” për çmimin e ushqimeve dhe mallrave të konsumit.

Megjithatë, pasojat e gati dy viteve të “Bidenomics” shkojnë përtej rritjes së inflacionit. “Bidenomics” po trajton dy nga kërcënimet më të mëdha afatgjata me të cilat përballet Amerika: ngritja e një Kine gjithnjë e më autokrate dhe rreziqet e ndryshimit të klimës.

Vitin e kaluar, zoti Biden nënshkroi tre projektligje historike, për infrastrukturën, gjysmëpërçuesit dhe mjedisin, të cilat së bashku përmbajnë plane për të shpenzuar 1.7 trilionë dollarë. Këto përbëjnë një politikë industriale të plotë.

Rezultati është ndryshimi më i madh në ekonominë e vendit, që nga koha kur Kongresi mbështeti bujarisht prodhuesit amerikanë të makinave dhe çipave, në vitet 1980. Qeveria do të japë 180 miliardë dollarë në subvencione dhe kredi tatimore për firmat lokale, gjatë pesë viteve të ardhshme. Kjo arrin në nivelin 0.7% të PBB-së, edhe më tepër se sa Franca dirigjiste.

Kjo fazë e “Bidenomics” ka qëllime vërtet të lavdërueshme. Por për shkak të proteksionizmit, Amerika ka më pak gjasa që t’i arrijë ato. Duket sikur, pasi ka përcaktuar saktë destinacionin e tij, zoti Biden ka lidhur këmbët përpara se të nisej. Kostot e kësaj qasjeje të re do të përballohen nga Amerika dhe aleatët e saj.

Me të drejtë, Amerika dëshiron të ruajë udhëheqjen e saj teknologjike në prodhimin e avancuar të çipave, veçanërisht përballë Kinës. Gjysmëpërçuesit po bëhen gjithnjë e më të rëndësishëm për ushtritë dhe mund të bëhen vendimtarë në një kohë kur Inteligjenca Artificiale po ndikon mbi luftën.

Një shqetësim tjetër i arsyeshëm lidhet me varësinë e Amerikës nga Kina për pajisjet thelbësore të energjisë së gjelbër, siç janë bateritë. Një ditë, kjo mund t’i japë Xi Jinping kontroll mbi ekonominë amerikane, ashtu siç varësia e Europës ndaj gazit rus, krijon përparësi për Vladimir Putin.

Biden njëkohësisht dëshiron të përmirësojë infrastrukturën e vjetruar dhe të ulë emetimet e karbonit. Ai i ka ndjekur këto synime me subvencione dhe rregulla “buy American”, dhe demokratët shpresojnë se nxitja e prodhimit vendas dhe shtimi i vendeve të punës për klasën e mesme, do t’u sigurojë më shumë vota.

Problemi është se proteksionizmi është një pilulë helmuese që dobëson të gjithë strukturën. Ai lëndon njësoj edhe mikun dhe armikun, duke dëmtuar aleancat e Amerikës dhe duke nxitur të tjerët të përgjigjen me të njëjtën monedhë.

Bashkimi Europian dhe Koreja e Jugut ankohen se blerësit e automjeteve të tyre elektrike, nuk do të përfitojnë nga subvencionet e reja të Amerikës, të cilat do të favorizojnë vetëm makinat e montuara në Amerikën e Veriut dhe kështu mund të shkelin rregullat e Organizatës Botërore të Tregtisë. BE-ja po përgatit subvencionet e veta për çipat, të cilat do të konkurrojnë me ato të Amerikës.

Përpjekjet e Amerikës për t’i larguar vendet aziatike nga sfera e influencës së Kinës, përmes Kornizës Ekonomike Indo-Paqësore, janë zhvlerësuar nga kthesa që ka marrë vendi nga brenda. Proteksionizmi perëndimor i bën më të besueshme pretendimet e presidentit kinez Xi se demokracitë i mbështesin rregullat ekonomike globale, vetëm atëherë kur u leverdis.

Edhe brenda vendit, proteksionizmi e vështirëson arritjen e qëllimeve të “Bidenomics”. Subvencionimi i makinave elektrike të montuara në Amerikën e Veriut do t’i bëjë ato më të shtrenjta dhe me cilësi më të ulët, duke ulur nxitjen për një ekonomi më të gjelbër. Ligjet e reja shpesh kërkojnë që projektet të paguajnë paga të mandatuara nga qeveria ose të përdorin hekur dhe çelik amerikan.

Plani i Departamentit të Tregtisë për dhënien e subvencioneve të çipave, është zotuar të trajtojë një sërë problemesh sociale, nga dhënia e vendeve të punës për të varfrit, deri te ndihma e bizneseve në pronësi të grave. Burokracia do të rrisë edhe më tej kostot për konsumatorët dhe taksapaguesit.

Në vend që të vendosë barriera, Amerika duhet të korrë përfitimet e hapjes së vendit. Ardhja e më shumë emigrantëve të aftë, do të nxiste industrinë e teknologjisë së gjelbër dhe atë të prodhimit të çipave.

Lehtësimi i rregullave të lejeve mund të nxisë më tej ndërtimin e infrastrukturës së gjelbër. Uljet e taksave mund të favorizojnë investimet. Tregtia e lirë e teknologjive thelbësore me aleatët, do ta bënte më të lirë dekarbonizimin dhe shmangien e varësisë nga autokracitë, për demokracitë perëndimore. Dhe nëse synimi është të pengohet prodhimi kinez i çipave, Amerika mund ta bëjë këtë pa dëmtuar industrinë, si ndalimi i shitjes së teknologjisë së avancuar të çipave në Kinë.

Sigurisht, zoti Biden duhet të punojë brenda kufijve të së mundshmes politike. Të paktën instinktet e tij proteksioniste po kanalizohen drejt disa qëllimeve produktive: demokratët nuk arritën të impononin një kufi federal dhe një sistem tregtar për të frenuar emetimet e karbonit në mënyrë më efikase.

Por tani, projektligjet e infrastrukturës dhe ato të gjysmëpërçuesve, kanë tërhequr mbështetje dypartiake. Premtimi për nxitjen e prodhimit vendas mund t’i ndihmojë demokratët të fitojnë vota.

Një pikëpamje e tillë ka të metat e veta. Në një periudhë afatshkurtër, fitimet në popullaritetin e demokratëve ka të ngjarë të jenë të vogla, në krahasim me dëmin nga inflacioni. Rindërtimi i një baze industriale dhe nxitja e vendeve të punës në prodhim mund të jetë popullore, por do të sjellë kosto për amerikanët.

Plani “Bidenomics” mund ta ndihmojë Amerikën të përballet me ndryshimet klimatike dhe me Kinën, por më pak se sa duhet, për shkak të modelit të tij të kushtueshëm dhe joefikas.

Pjesa më e madhe e popullaritetit të planit, vjen nga ideja e gabuar se Amerika duhet të zbatojë politikën e vet industriale, për të kundërshtuar politikën e fortë të Kinës. Në fakt, ekonomia e dobësuar e Kinës dhe tregu i aksioneve në rënie, nxjerrin në pah të metat e centralizimit.

Përparësia e Perëndimit qëndron në të kuptuarit e përfitimeve strategjike dhe ekonomike të hapjes së vendit. Nëse Amerika e lë këtë mënjanë, ajo rrezikon të humbasë garën teknologjike./MONITOR

biden shba

Sondazh

Poll

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria