LIVE UPDATES
Bota

Analiza e BBC: Çfarë janë tarifat dhe pse Donald Trump po i përdor ato?

Trump pretendon se një tarifë 10% për të gjitha kombet dhe norma shumë më të larta deri në 50% për vendet individuale do të nxisin ekonominë amerikane dhe do të mbrojnë vendet e punës.

8 Prill 2025, 19:37 Nga E. D
Analiza e BBC: Çfarë janë tarifat dhe pse Donald Trump po i
Donald Trump

SHBA- Presidenti i SHBA-së, Donald Trump ka shpallur tarifa gjithëpërfshirëse për mallrat e importuara nga pjesa tjetër e botës. Trump pretendon se një tarifë 10% për të gjitha kombet dhe norma shumë më të larta deri në 50% për vendet individuale do të nxisin ekonominë amerikane dhe do të mbrojnë vendet e punës. Megjithatë, ka paralajmërime se masa mund të dëmtojë ekonominë botërore dhe të rrisë çmimet për konsumatorët në SHBA dhe në mbarë globin.

Çfarë janë tarifat dhe si funksionojnë ato?

Tarifat janë taksa të ngarkuara për mallrat e blera nga vende të tjera. Në mënyrë tipike, ato janë një përqindje e vlerës së një produkti. Për shembull, një tarifë prej 25% për një produkt prej 10 dollarësh do të nënkuptonte një tarifë shtesë prej 2,50 dollarësh. Kompanitë që sjellin mallrat e huaja në vend duhet t’i paguajnë taksën qeverisë. Firmat mund të zgjedhin të kalojnë një pjesë ose të gjithë koston tek klientët.

Pse Trump po përdor tarifat?

Për dekada, Trump ka argumentuar se SHBA duhet të përdorë tarifat për të rritur ekonominë e saj. Ai thotë se do të inkurajojnë konsumatorët amerikanë të blejnë më shumë mallra të prodhuara nga Amerika, të rrisin sasinë e taksave të ngritura dhe të çojnë në nivele të mëdha investimesh në vend. Trump dëshiron të zvogëlojë hendekun midis vlerës së mallrave që SHBA blen nga vendet e tjera dhe vlerës së atyre që u shet atyre.

Ai argumenton se Amerika është përfituar nga “mashtruesit” dhe “plaçkitur” nga të huajt. Presidenti amerikan ka bërë edhe kërkesa të tjera krahas tarifave. Ai kishte në shënjestër Kinën, Meksikën dhe Kanadanë, pasi ai tha se donte që ata të bënin më shumë për të ndaluar emigrantët dhe kontrabandën në SHBA. Trump ka mbrojtur fuqimisht njoftimin e tij për tarifat, por një numër në rritje i zërave me ndikim brenda Partisë së tij Republikane janë bashkuar me demokratët kundërshtarë dhe liderët e huaj.

Cilat janë ‘tarifat reciproke’ të Trump?

Tarifa minimale prej 10% e Trump për të gjitha importet në SHBA u prezantua më 5 prill. Mbretëria e Bashkuar, Argjentina, Australia, Brazili dhe Arabia Saudite janë ndër vendet ku kjo vlen. Megjithatë, shumë vende do të përballen me tarifa shumë më të larta, nga 9 prilli. Këto tarifa përfshijnë 49% për produktet kamboxhiane, 46% për importet vietnameze dhe 20% për mallrat nga BE.

Trump gjithashtu kishte njoftuar më parë tarifa 25% për mallrat nga Meksika dhe Kanadaja, dhe një tarifë 10% për importet kanadeze të energjisë. Megjithatë, ai më pas njoftoi disa përjashtime dhe vonesa. Ai ka vendosur gjithashtu tarifa 25% për të gjitha importet e çelikut dhe aluminit dhe makinat e prodhimit të huaj Një tarifë prej 25% për pjesët e makinave do të fillojë në një datë të mëvonshme.

Importet kineze do të përballeshin me një tarifë prej 54% (një 34% shtesë mbi 20% që ishte shpallur më parë). Megjithatë, Kina tha në përgjigje se do të vendoste një tarifë hakmarrëse prej 34% për mallrat amerikane. Trump më pas kërcënoi se do të vendoste një tarifë të mëtejshme 50% për Kinën, që do të thotë një tarifë 104% për disa produkte. Kina është zotuar të “luftojë deri në fund”.

Tarifë reciproke do të thotë se ato bazoheshin në atë që vendet tashmë i ngarkonin SHBA-së në formën e tarifave ekzistuese, plus barrierat jotarifore si rregulloret. Megjithatë, kjo nuk është ajo që ka ndodhur për të gjitha vendet në listë.

Në vend të kësaj, norma tarifore u llogarit në bazë të faktit se do të eliminonte deficitin tregtar të mallrave të SHBA-së me secilin vend. Disa vende, përfshirë Britaninë e Madhe, kanë aplikuar tarifa edhe pse ata blejnë më shumë nga SHBA se sa i shesin asaj.

A do të rriten çmimet për konsumatorët amerikanë?

Shumë ekonomistë presin që tarifat të rrisin çmimet në një sërë mallrash të importuara, pasi firmat kalojnë disa ose të gjitha kostot e tyre të rritura. Produktet e prekura mund të përfshijnë gjithçka, nga veshjet te kafeja dhe alkooli te pajisjet elektronike.

Disa firma mund të vendosin gjithashtu të importojnë më pak mallra të huaja, gjë që mund t’i bëjë ato që janë në dispozicion më të shtrenjta. Çmimi i mallrave të prodhuara në SHBA duke përdorur komponentë të importuar gjithashtu mund të rritet. Për shembull, pjesët e makinave zakonisht kalojnë kufijtë e SHBA-së, Meksikës dhe Kanadasë disa herë përpara se një automjet të montohet plotësisht.

Çmimet e makinave tashmë pritej të rriteshin si rezultat i tarifave të mëparshme. Kostoja e një makine të bërë duke përdorur vetëm pjesë nga Meksika dhe Kanadaja mund të rritet me 4,000-10,000 dollarë, në varësi të automjetit, sipas analistëve në Anderson Economic Group. Masat mund të dëmtojnë gjithashtu ekonominë amerikane.

Mundësia e një recesioni u rrit në 50% pas njoftimit të Trump për tarifat e reja, sipas ish-kryekonomistit të Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN), Ken Rogoff. Zyrtarët më të lartë të Trump kanë minimizuar vazhdimisht frikën e recesionit dhe kanë këmbëngulur se tarifat do të zbatohen siç është planifikuar.

Çfarë ka ndodhur me bursat?

Njoftimi i tarifave të Trump ka shkaktuar paqëndrueshmëri në tregjet globale të aksioneve. Tregjet e aksioneve janë ato ku firmat shesin aksione në biznesin e tyre. Ato pasqyrojnë supozimin më të mirë se çfarë vlen çdo kompani në botë dhe cilat do të jenë fitimet e tyre në të ardhmen.

Çmimet e aksioneve janë goditur sepse investitorët mendojnë se tarifat e reja do të rrisin kostot dhe do të ulin fitimet. Shumë njerëz preken nga rënia e tregut të aksioneve, edhe nëse nuk investojnë drejtpërdrejt në aksione, për shkak të efektit të dëmshëm në pensionet, vendet e punës dhe normat e interesit./BBC/

donald trump

Sondazh

Poll

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale