LIVE UPDATES
Aktualitet

Krijohet pyetësor i ri që diagnostikon autizmin me saktësi 95%, ekspertët: Të standardizohet dhe në Shqipëri

Pyetësori i ri që do të plotësohet nga prindërit shtron pyetje në lidhje me sjelljen e fëmijës dhe mënyrën se si ata reagojnë ndaj shenjave sociale.

15 Janar 2023, 19:18 Nga k.m.
Krijohet pyetësor i ri që diagnostikon autizmin me saktësi 95%,
Foto ilustruese

TIRANË- Hulumtuesit kanë zhvilluar një pyetësor me 39 pika për të ndihmuar prindërit në procesin e vështirë të diagnostikimit të ndërlikuar të autizmit.

Ky është zhvillimi më i fundit premtues në depistimin e autizmit, që vjen vetëm disa ditë pasi zyrtarët filluan procesin e miratimit për një test që mund të zbulojë çrregullimin nga një fije floku e vetme. Pyetësori i ri që do të plotësohet nga prindërit shtron pyetje në lidhje me sjelljen e fëmijës dhe mënyrën se si ata reagojnë ndaj shenjave sociale.

Migena Kika, logopede tregon për Gazetasi.al se ky është një pyetësor që përdoret specifikisht për të hedhur hijen e dyshimit nëse një fëmijë është i prekur nga spektri i autizmit. 

“Ne përdorim 2 lloj testesh, testet e screening dhe testet diagnostike. Testet screening janë ato lloj testesh të cilat të japin ty një përgjigje se sa rrezik dhe sa probabilitet ka një fëmijë për të zhvilluar një çrregullim të autizmit. Më pas diagnoza duhet të konfirmohet nga një profesionist”, thotë Kika duke shpjeguar se në përgjithësi këto teste rekomandohen që të bëhen rreth moshës 18 muajsh dhe më pas të bëhen teste të tjera rreth moshës 2 vjeç për të identifikuar fëmijët që janë në rrezik për autizëm.

Kika shpjegon se në Shqipëri, ashtu si në Amerikë, përdoret një pyetësor që quhet M-CHAT-R (Modified Checklist for Autism in Toddlers) i cili është standardizuar për popullsinë shqiptare dhe duhet të ekzekutohet nga pediatrit e shërbimit dhe më pas, nëse ka dyshime që fëmija vuan nga autizmi, duhet të bëhet një vlerësim i mirëfilltë.

Bëhet fjalë për një pyetësor shumë të thjeshtë që duhet të plotësojnë prindërit dhe Kika thotë se do të ishte mirë që ky pyetësor i ri të përkthehej dhe standardizohej.

“Sigurisht që të përdoret ky test i ri duhet të bëhet i përshtatshëm për popullsinë shqiptare dhe në fakt testi që përdoret tani ka efektivitet pak më pak se ky test i ri”.

Por, logopedja shton se duhet pasur shumë kujdes që prindërit ta dinë se nuk është një test që vë diagnozën për fëmijën, thjesht vlerëson faktorët e rrezikut. Gjithashtu, ky test i ri nuk është se ndryshon shumë nga testet e tjera në sensibitet dhe ndjeshmëri dhe në varësi të mënyrës se si vlerëson një vend mund të zgjedhë se cilin test të përdori. E rëndësishme është se këto pyetësor duhet të bëhen patjetër sepse “sa më shpejt që të dyshohet diagnoza, sa më shpejt që të vendoset diagnoza, aq më shumë ndryshon trajektorja e zhvillimit të fëmijës”.

Edhe logopede Aurora Lushej specifikon për Gazetasi.al se asnjë test i realizuar nga familjarët nuk zëvendëson vlerësimin e fëmijës nga ekipi multidisiplinar (mjeku psikiatër për fëmijë e adoleshentë, neuropediatër, logoped, psikolog, fizioterapist, terapist i sjelljes).

“Testi në fjalë mund të rrisë vigjilencën e prindërve dhe ndërgjegjësimin e tyre, duke i nxitur që të drejtohen tek specialistët në moshë të hershme të fëmijës”.

Në tërësi ky është qëllimi i testeve orientuese për prindërit.

“Mendoj se në Shqipëri është rritur ndërgjegjësimi i prindërve ndaj zhvillimit të fëmijës dhe nëse do kenë akses në këtë test, mund ta përdorin por sërish i qëndroj pikës më lart që takimi me specialistët është i pazëvendësueshëm. Prindi e shikon fëmijën e tij me sytë e një prindi, specialisti e vëzhgon e vlerëson në mënyrë profesionale”, shpjegon Lushej.

Nga ana tjetër, specialistët patjetër që mund ta përdorin si test dhe të vëzhgohet sa i vlefshëm është, duke qenë se është gjithëpërfshirës pa dallim race, gjinie, moshe dhe etnie.

“E mira është të standardizohen teste të tilla dhe në shqip që aksesi të jetë më i lehtë si nga specialistët po ashtu nga familjarët”, përfundon Lushej.

Studiuesit nga Universiteti John Carroll në Ohio e përshkruan sondazhin si një 'përparim të madh' në diagnostikimin e autizmit.

Testi i ri që zbulon autizmin. Gazeta Si, 2023.
Testi i ri që zbulon autizmin. Gazeta Si, 2023.

Ata pretenduan se testi ishte midis 55 dhe 95 për qind i saktë në zbulimin e autizmit, në varësi të asaj se sa të rënda ishin simptomat e fëmijës dhe ishte i besueshëm sipas moshës, gjinisë, racës dhe përkatësisë etnike. Së bashku me shqyrtimin për autizmin, testi gjithashtu mund të gjurmojë dhe monitorojë simptomat e autizmit me kalimin e kohës./GazetaSi

autizem

Sondazh

Poll

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale