LIVE UPDATES
Aktualitet

Ç'duhet të dini për linë e majmunit që po tremb botën, simptomat dhe trajtimi, Shqipëria ‘hesht’

Sëmundja zgjat dy deri në katër javë dhe simptomat mund të shfaqen 5 deri në 21 ditë pas infektimit. Simptomat e lisë së majmunit zakonisht fillojnë me një kombinim të etheve, dhimbje koke, dhimbje muskujsh, dhimbje shpine, të dridhura, rraskapitje dhe ënjtje të nyjeve limfatike. Simptoma e fundit është zakonisht ajo që i ndihmon mjekët të dallojnë linë e majmunit nga lija e dhenve, sipas OBSH-së.

24 Maj 2022, 10:03 Nga DOSJA
Ç'duhet të dini për linë e majmunit që po tremb
Foto ilustruese

TIRANË- Pas Covid-19, lija e Majmunëve është sëmundja unfektive që ka vënë në alarm botën. Ndërkohë që të gjitha vendet janë rihapur e i janë kthyer jetës së zakonshme duke u përpjekur të rimëkëmbim ekonominë pas pushtimit nga koronavirusi, ‘Lija e Majmunëve’ ka risjellë panikun mes njerëzve. Gjithçka nisi në Britaninë e Madhe, ku u raportuan rastet e para. Sipas Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), simptomat e lisë së majmunëve janë përgjithësisht të ngjashme me ato të lisë normale, duke përfshirë ethe, dhimbje, lodhje dhe skuqje në trup. Në Afrikë, lija e majmunëve shkakton vdekjen në 1 në 10 persona të infektuar. Deri më sot, OBSH ka regjistruar më shumë se 90 raste të lisë së majmunëve në një duzinë vendesh duke përfshirë Britaninë, Spanjën, Izraelin, Francën, Zvicrën, SHBA-në dhe Australinë.

Pas Britanisë së Madhe, edhe vendet e tjera kanë nisur të marrin masat. Konkretisht në Angli dhe në Australi të infektuarit duhet të qëndrojën të mbyllur për dy javë pas pasur asnjë kontakt me asnjë person tjetër, ndërkohë që rekomentohet edhe vaksinimi. Belgjika e ka vendosur 3-javore karantinën. Ballkani nuk i ka shpëtuar as Lisë së Majmunëve.

'Pacientët 0' në Greqi janë një çift britanik. Turisti britanik 29-vjeçar, së bashku me partneren e tij e cila nuk ka shfaqur shenja deri më tani, aktualisht ndodhet në izolim në Spitalin Attikon, që ndodhet në Athinë, dhe po trajtohen për infeksionin e rrallë që mjekët thonë se shpesh kalon lehtë. Ministria e Shëndetësisë në Kosovë publikoi dje një listë me simptomat e lisë së Majmunëve dhe kërkonte që qytetarët të bënin kujdes. Nga Shqipëria nuk ka ende asnjë paralajmërim, por ISHP-ja shprehet me bindje se në vendin tonë nuk ka asnjë rast.

Pas shfaqjes së rasteve të para të lisë së majmunëve në Gjermani, ministri gjerman i Shëndetësisë, Karl Lauterbach tha se po përgatiten masa të tjera kontrolli. Aktualisht, rekomandimet për izolimin dhe karantinimin janë duke u zhvilluar në bashkëpunim me Institutin Robert Koch, tha Lauterbach në kuadër të Asamblesë Botërore të Shëndetësisë në Gjenevë. Lauterbach theksoi se sipas njohurive të deritanishme, infektohen kryesisht meshkujt që kanë pasur kontakt seksual me meshkuj të tjerë.

Virologët nga ana tjetër nuk shohin rrezik për përhapje në shkallë të gjerë. Megjithatë, sipas tyre virusi duhet të studiohet mirë për të kuptuar më mirë rrugët e transmetimit.

Lija e majmunëve nuk ka shkaktuar më parë shpërthime të përhapura përtej  Afrikës, ku është endemike te kafshët. Zyrtari i lartë shëndetësor i Madridit tha të hënën se kryeqyteti spanjoll ka regjistruar 30 raste të konfirmuara deri më tani. Enrique Ruiz Escudero tha se autoritetet po hetojnë lidhjet e mundshme midis një ngjarjeje të fundit të Gay Pride në Ishujt Kanarie, e cila tërhoqi rreth 80,000 njerëz, dhe rasteve në një sauna në Madrid.

Ndërkohë që kanë dalë edhe teoritë konspirative. Bill Gates, pasi u akuzua se kishte implantuar një mikroçip përmes një vaksine COVID-19, këtë herë shënjestrohet si organizatori pas shpërthimit të lisë së majmunëve që tani po përhapet në Evropë.

Rasti i lisë së majmunëve vjen më pak se një vit pasi Bill Gates, themeluesi i Microsoft dhe pronari i Fondacionit Bill & Melinda Gates, paralajmëroi qeverinë që të përgatitet për pandeminë e ardhshme në të ardhmen. Përdoruesit e rrjeteve sociale mendojnë se kjo gjë nuk është rastësi.

Rasti i parë i lisë së majmunit te një njeri u regjistrua në vitin 1970 në Republikën Demokratike të Kongos dhe që atëherë është zbuluar në një numër vendesh të Afrikës Qendrore dhe Perëndimore. Shumica e rasteve janë raportuar në DRC dhe Nigeri. Në vitin 2003, sëmundja u zbulua në SHBA kur ndodhi një shpërthim pas importimit të brejtësve nga Afrika.

Rastet e para në Mbretërinë e Bashkuar u zbuluan në vitin 2018. Një rast tjetër u zbulua në Londër në dhjetor 2019 dhe dy raste të tjera u zbuluan në Uellsin e Veriut në 2021. Të gjitha rastet mendohej se ishin nga udhëtarët që kishin qenë në Nigeri.

Simptomat

Sëmundja zgjat dy deri në katër javë dhe simptomat mund të shfaqen 5 deri në 21 ditë pas infektimit. Simptomat e lisë së majmunit zakonisht fillojnë me një kombinim të etheve, dhimbje koke, dhimbje muskujsh, dhimbje shpine, të dridhura, rraskapitje dhe ënjtje të nyjeve limfatike. Simptoma e fundit është zakonisht ajo që i ndihmon mjekët të dallojnë linë e majmunit nga lija e dhenve, sipas OBSH-së.

Pasi ethet janë të pranishme, simptoma kryesore e lisë së majmunëve,  24 orë më vonë, zakonisht shfaqet një skuqje e lëkurës në fytyrë dhe më pas skuqja përhapet në pjesë të tjera të trupit.

Lëkura i nënshtrohet një procesi të maturimit, nga degjenerimi makular (lezionet e sheshta) te papulat (lezionet e ngritura), vezikulat (plagat e mbushura me lëng), më pas fshikëzat (plagat e mbushura me qelb) dhe më pas korja përpara se të zhduket përfundimisht.

Njerëzit mund të kapin virusin nëse kafshohen ose gërvishten nga një kafshë e infektuar, duke ngrënë mishin e kafshëve të infektuara, nëpërmjet kontaktit me një person të infektuar ose duke prekur shtratin e veshjet e kontaminuara. Virusi hyn në trup nëpërmjet lezioneve të lëkurës, traktit respirator ose mukozës (syve, hundës ose gojës). Virusi transmetohet edhe përmes seksit.

Trajtimi

Sipas CDC, dezinfektuesit e zakonshëm shtëpiak mund të vrasin virusin e lisë së majmunit.

(F.m/dosja.al)

Sondazh

Poll

Kontrabandonin ilaçe dhe telefona, arrestohen dy persona në Tiranë, sekuestrohen 47 iPhone

Kontrabandonin ilaçe dhe telefona, arrestohen dy persona në Tiranë, sekuestrohen 47 iPhone

I vunë flakën eskavatorit me vlerë 150 mijë euro, arrestohen 2 autorët e ngjarjes

Reshjet e shiut dhe borës në vend, policia: Moderoni shpejtësinë e mos kryeni parakalime të gabuara

Kampioni Alvin Karaqi mes lotësh: Për besë u ndjeva si Gjergj Kastrioti kur mora flamurin

'Dokumentar horror'/ Berisha publikon pamjet: Do ju paraqes terrorin që Bajrajt ushtruan më 14 maj

Krimi në Bulqizë/ Fqinji: Po hante bukë në banesë kur erdhën dy makina!

Dosja "Gjici"/ Zv.kryetari i bashkisë së Kukësit shkon në SPAK

Newsroom 11 |XAMA: LAJMI I FUNDIT FAKE QË PASHË, ISHTE PËR MUA

Newsroom 11 |XAMA: KËSHILLË QYTETARËVE- MOS LEXONI VETËM NJË BURIM

Newsroom 11 | XAMA: GAZETARËT NUK SHKRUAJNË ME EMËR, KJO S'ËSHTË ETIKE

Xama në Newsroom: Lajmet e rreme përhapin panik! Më akuzuan se kisha marrë para për një shkrim

Muka në Newsroom: Në Shqipëri ka portale gjobaxhie, u bëjnë shantazh njerëzve

Xama në Newsroom: Fake News shpërndahet më shumë në Facebook e Tik Tok! Gazetarët të shkruajnë emrin

Newsroom 11 |Kush prodhon lajme të rreme në Shqipëri

Newsroom 10 |SENJA: NE S'REAGOJMË NDAJ GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 |HAZIZAJ: 'ÇOHU ENVER', PJESË E GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ KEMI MARRËVESHJE PËR TË MBROJTUR 'VIKTIMAT'

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES KA SHKAKTUAR DHE KRIME

Newsroom 10 |GAZETARI: GJUHA E URREJTJES, PJESË E SHOQËRISË

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES, E FRIKSHME NË SHQIPËRI

Vidhnin në banesa duke përdorur çelësa të klonuar, vihet në pranga 1 person,nje tjeter në kërkim

Newsroom 10 |GJUHA E URREJTJES PËRDORET NGA POLITIKA, AMA TË KONTROLLOJË GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: STEREOTIPET NXISIN GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES LUFTOHET ME EDUKIM

Newsroom 10 | Gjuha e urrejtjes në media, si dhe kush e shpërndan?

Ndryshimet në PS/ Gjiknuri: S'është fundi, por fillimi i diçkaje të re.

Inceneratorët/ S’kam dhënë asnjë kontratë pa garë, ato janë publike!

Ndihet 'i shitur' nga Rama? Gjiknuri: Nuk ndjej braktisje, kam komunikim me të prej 20 vitesh

Klosi: Kemi primare reformimin e partisë, PS synon mandatin e katërt

U shkarkua si Sekretar i Përgjithshëm, Gjiknuri: PS edhe kur fiton, refekton!

Digjet shtëpia në Shkodër, në banesë ndodhej një i moshuar, përfundon në spital

Vazhdon përplasja në PD! Basha kërkon mbledhjen e Komisionit të Etikës për të, Bardhi: Shenjë humbje

Vrasja e Jetmirës/ Autori u dënua me 28 vite burg, nëna e viktimës: Duhet dënim përjetë!

Newsroom 9 | Kallanxhi: Threads? S`besoj se do zgjasë shumë

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Mos merrni për bazë asgjë thuhet në rrjet

Newsroom 9 | Gazetarja: po ndodhin vrasje nga tik tok

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Fake News dallohet vetëm po të jemi kritikë

Newsroom 9 | Kallanxhi: Shqiptarët besojnë gjithçka shohin në rrjet

Newsroom 9 | Eksperti i IT, Tomi Kallanxhi: Tik Tok ka "fake news" sepse s'ka censurë

Newsroom 9 | Gazetarja: Shqipëria do kohë të përshtatet me Tik Tok

Newsroom 9| Eksperti i IT: Çdo rrjet është i përkohshëm, duhet të kujdesemi për vlerat

A mund të mbyllet TikTok për Shqipërinë? Flet për Newsroom eksperi i IT

Fëmija mbyllet brenda në shtëpi, nëna e alarmuar njofton zjarrfikësit, NDËRHYRJA nga ballkoni

Newsroom/ Karabolli: Shqipëria do kohë të përshtatet me TikTok, e provuan edhe gazetarët, s’ia dolën

Newsroom 9 |Tik-Tok Kultura, platformë krijimi apo dizinformimi?

Shoqata e Biznesit: Rënia e euros po na falimenton, BSH po fsheh atë që po ndodh!

Vasili në SPAK/ Meta: Asnjë shqetësim me drejtësinë, por afera e inceneratorëve

'Jemi pro protestave'/ Takoi Berishën, Meta: Do bashkëpunojmë për sezonin e ardhshëm parlamentar

Proteste per guroren

Tragjedi në Gramsh! Mbyten në Liqenin e Banjës, polumbarët nxjerrin trupat e babait dhe 2 djemve