LIVE UPDATES
Aktualitet

Ç'duhet të dini për linë e majmunit që po tremb botën, simptomat dhe trajtimi, Shqipëria ‘hesht’

Sëmundja zgjat dy deri në katër javë dhe simptomat mund të shfaqen 5 deri në 21 ditë pas infektimit. Simptomat e lisë së majmunit zakonisht fillojnë me një kombinim të etheve, dhimbje koke, dhimbje muskujsh, dhimbje shpine, të dridhura, rraskapitje dhe ënjtje të nyjeve limfatike. Simptoma e fundit është zakonisht ajo që i ndihmon mjekët të dallojnë linë e majmunit nga lija e dhenve, sipas OBSH-së.

24 Maj 2022, 10:03 Nga DOSJA
Ç'duhet të dini për linë e majmunit që po tremb
Foto ilustruese

TIRANË- Pas Covid-19, lija e Majmunëve është sëmundja unfektive që ka vënë në alarm botën. Ndërkohë që të gjitha vendet janë rihapur e i janë kthyer jetës së zakonshme duke u përpjekur të rimëkëmbim ekonominë pas pushtimit nga koronavirusi, ‘Lija e Majmunëve’ ka risjellë panikun mes njerëzve. Gjithçka nisi në Britaninë e Madhe, ku u raportuan rastet e para. Sipas Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), simptomat e lisë së majmunëve janë përgjithësisht të ngjashme me ato të lisë normale, duke përfshirë ethe, dhimbje, lodhje dhe skuqje në trup. Në Afrikë, lija e majmunëve shkakton vdekjen në 1 në 10 persona të infektuar. Deri më sot, OBSH ka regjistruar më shumë se 90 raste të lisë së majmunëve në një duzinë vendesh duke përfshirë Britaninë, Spanjën, Izraelin, Francën, Zvicrën, SHBA-në dhe Australinë.

Pas Britanisë së Madhe, edhe vendet e tjera kanë nisur të marrin masat. Konkretisht në Angli dhe në Australi të infektuarit duhet të qëndrojën të mbyllur për dy javë pas pasur asnjë kontakt me asnjë person tjetër, ndërkohë që rekomentohet edhe vaksinimi. Belgjika e ka vendosur 3-javore karantinën. Ballkani nuk i ka shpëtuar as Lisë së Majmunëve.

'Pacientët 0' në Greqi janë një çift britanik. Turisti britanik 29-vjeçar, së bashku me partneren e tij e cila nuk ka shfaqur shenja deri më tani, aktualisht ndodhet në izolim në Spitalin Attikon, që ndodhet në Athinë, dhe po trajtohen për infeksionin e rrallë që mjekët thonë se shpesh kalon lehtë. Ministria e Shëndetësisë në Kosovë publikoi dje një listë me simptomat e lisë së Majmunëve dhe kërkonte që qytetarët të bënin kujdes. Nga Shqipëria nuk ka ende asnjë paralajmërim, por ISHP-ja shprehet me bindje se në vendin tonë nuk ka asnjë rast.

Pas shfaqjes së rasteve të para të lisë së majmunëve në Gjermani, ministri gjerman i Shëndetësisë, Karl Lauterbach tha se po përgatiten masa të tjera kontrolli. Aktualisht, rekomandimet për izolimin dhe karantinimin janë duke u zhvilluar në bashkëpunim me Institutin Robert Koch, tha Lauterbach në kuadër të Asamblesë Botërore të Shëndetësisë në Gjenevë. Lauterbach theksoi se sipas njohurive të deritanishme, infektohen kryesisht meshkujt që kanë pasur kontakt seksual me meshkuj të tjerë.

Virologët nga ana tjetër nuk shohin rrezik për përhapje në shkallë të gjerë. Megjithatë, sipas tyre virusi duhet të studiohet mirë për të kuptuar më mirë rrugët e transmetimit.

Lija e majmunëve nuk ka shkaktuar më parë shpërthime të përhapura përtej  Afrikës, ku është endemike te kafshët. Zyrtari i lartë shëndetësor i Madridit tha të hënën se kryeqyteti spanjoll ka regjistruar 30 raste të konfirmuara deri më tani. Enrique Ruiz Escudero tha se autoritetet po hetojnë lidhjet e mundshme midis një ngjarjeje të fundit të Gay Pride në Ishujt Kanarie, e cila tërhoqi rreth 80,000 njerëz, dhe rasteve në një sauna në Madrid.

Ndërkohë që kanë dalë edhe teoritë konspirative. Bill Gates, pasi u akuzua se kishte implantuar një mikroçip përmes një vaksine COVID-19, këtë herë shënjestrohet si organizatori pas shpërthimit të lisë së majmunëve që tani po përhapet në Evropë.

Rasti i lisë së majmunëve vjen më pak se një vit pasi Bill Gates, themeluesi i Microsoft dhe pronari i Fondacionit Bill & Melinda Gates, paralajmëroi qeverinë që të përgatitet për pandeminë e ardhshme në të ardhmen. Përdoruesit e rrjeteve sociale mendojnë se kjo gjë nuk është rastësi.

Rasti i parë i lisë së majmunit te një njeri u regjistrua në vitin 1970 në Republikën Demokratike të Kongos dhe që atëherë është zbuluar në një numër vendesh të Afrikës Qendrore dhe Perëndimore. Shumica e rasteve janë raportuar në DRC dhe Nigeri. Në vitin 2003, sëmundja u zbulua në SHBA kur ndodhi një shpërthim pas importimit të brejtësve nga Afrika.

Rastet e para në Mbretërinë e Bashkuar u zbuluan në vitin 2018. Një rast tjetër u zbulua në Londër në dhjetor 2019 dhe dy raste të tjera u zbuluan në Uellsin e Veriut në 2021. Të gjitha rastet mendohej se ishin nga udhëtarët që kishin qenë në Nigeri.

Simptomat

Sëmundja zgjat dy deri në katër javë dhe simptomat mund të shfaqen 5 deri në 21 ditë pas infektimit. Simptomat e lisë së majmunit zakonisht fillojnë me një kombinim të etheve, dhimbje koke, dhimbje muskujsh, dhimbje shpine, të dridhura, rraskapitje dhe ënjtje të nyjeve limfatike. Simptoma e fundit është zakonisht ajo që i ndihmon mjekët të dallojnë linë e majmunit nga lija e dhenve, sipas OBSH-së.

Pasi ethet janë të pranishme, simptoma kryesore e lisë së majmunëve,  24 orë më vonë, zakonisht shfaqet një skuqje e lëkurës në fytyrë dhe më pas skuqja përhapet në pjesë të tjera të trupit.

Lëkura i nënshtrohet një procesi të maturimit, nga degjenerimi makular (lezionet e sheshta) te papulat (lezionet e ngritura), vezikulat (plagat e mbushura me lëng), më pas fshikëzat (plagat e mbushura me qelb) dhe më pas korja përpara se të zhduket përfundimisht.

Njerëzit mund të kapin virusin nëse kafshohen ose gërvishten nga një kafshë e infektuar, duke ngrënë mishin e kafshëve të infektuara, nëpërmjet kontaktit me një person të infektuar ose duke prekur shtratin e veshjet e kontaminuara. Virusi hyn në trup nëpërmjet lezioneve të lëkurës, traktit respirator ose mukozës (syve, hundës ose gojës). Virusi transmetohet edhe përmes seksit.

Trajtimi

Sipas CDC, dezinfektuesit e zakonshëm shtëpiak mund të vrasin virusin e lisë së majmunit.

(F.m/dosja.al)

Sondazh

Poll

Zjarr në Berat, rrufeja godet shtyllën e tensionit, banorët mbeten pa energji elektrike

Zjarr në Berat, rrufeja godet shtyllën e tensionit, banorët mbeten pa energji elektrike

I këputi varësen nga qafa qytetares në Golem, arrestohet gjysmë i zhveshur 30-vjeçari

Zjarr në qendren e përpunimit të plehrave në Gjirokastër, policia nuk lejon gazetarët: Mos filmoni

Bllokimi i mjeteve lundruese pas tragjedisë në Himarë, protestë para Policisë së Shtetit

Inceneratorët, PL paraqet fakte të reja: Qeveria ka lënë peng në banka pronat publike

Banda e “skifterëve” i vë armën në kokë 23-vjeçarit për t’i grabitur paratë dhe biçikletën

Zjarr në“Malin e Bardhë”,banorët nisin aksionin para zjarrfikësve,shuajnë flakët me mjete rrethanore

Digjen pyjet në Mat! Aktivizohet një tjetër vatër zjarri, në Ulëz dhe Baz

Rreth 1 ton drogë në tre skafe, ja SKEMA që përdorën trafikantët për të 'mashtruar' radarët

Megaoperacioni antidrogë në Vlorë, policia jep detaje: U kap në ujërat italiane, kapëm 992kg kanabis

Turizmi në Shqipëri, Berisha konferencë urgjente: Kam 2 propozime, fokus tek transporti

E RËNDË! Përplasen dy makina pranë Kallmetit, 7 të plagosur, mes tyre dhe fëmijë

Tragjedia e Himarës, Policia aksion në bregdet, në 'shënjestër' dhjetëra 'Jet ski', gomone dhe skafe

Përfshihet nga flakët “Golfi” tek “Zogu i Zi”, shkak problemet teknike

Kulla e vrojtimit bosh...në Potam mungon roja bregdetare, pushuesit në mëshirë të fatit

Dita e tretë e protestave në Vlorë/ Pronarët e skafeve dhe gomoneve: Na lini të lundrojmë

8 kg kanabis, në makinë iu gjet edhe një kallashnikov! Arrestohen 3 të rinj në Tropojë

Bllokohen dy turistë gjermanë në Tropojë, përfundojnë në spital

Aktivizohet një vatër zjarri në Sarandë, digjet ullishtja

Sali Berisha: Ilir Meta është opozitar i vërtetë, do të bashkërendojmë aksionin

Çuçi pranon shoqatën e velierave: E kam krijuar me miq pasionantë, s'kam biznes

Bosh plazhi i Livadhit në Himarë, sezoni i verës dështim në Shqipëri

PARALAJMËRIMI/ Berisha-Ramës: Bëj ç’të duash, e ke kohën e numëruar!

Afera e Portit të Durrësit/ Berisha: Mos bini pre, mos blini apartamente

Tragjedia në Himarë/ Berisha: Janë zhdukur kamerat që kanë filmuar skenën e aksidentit

Meta: Do vendosë sovrani, do shikoni pastaj politikanët do bëjnë më si të fortë?

Meta i bën premtimin Ramës: Do përfundosh nën këmbët e popullit të lirisë!

Meta i del në krah Berishës: PD është një dhe vetëm një, koha e përgjumjes ka mbaruar

Begaj s'ka reaguar për tragjedinë e Himarës/ Meta: Nuk është etike ta komentoj, Çuçi të ketë turp

Ilir Meta: Iniciative ligjore në Kuvend për të garantuar indeksimin e pagave

Vrasja e 7-vjeçares në Potam, Arjan Tase mbërrin në Gjykatë, mbahet i fshehur nga kamerat

Tragjedia në Himarë, Berisha: Vogëlushja u vra nga një skafist qeveritar, duhet dorëheqje

A do kishte pasur dorëheqje po të ishte Basha ministër?Ja si i përgjigjet Berisha pyetjes pikante

Protesta para Kryeministrisë/ Bashkohet Ilir Meta dhe Sali Berisha

Incidenti/ Qytetari në protestë: Largohuni nga politika ju pleqtë! Berisha: Lëre mos e luaj!

Vrasja e 7-vjeçares, agravohet protesta, qytetarët përplasen me policinë

Manovra e rrezikshme në Shëngjin, Policia reagon pas videos me jet-ski: S'është aktuale

Fusnin mallra kontrabandë, arrestohen 4 persona

Protesta e sotme, Meta: Çdo qytetar duhet të jetë i pranishëm

Meta ngushëllime në familjen Avdia:Vrasje e paralajmëruar, tallje të thuash se kemi siguri në plazhe

E konfirmon! Berisha: Sot do jem në protestë si qytetar

Aksidenti me një viktimë në Elbasan, kamioni e bën COPË 'Benzin', autori qëndron ende në timon

Berisha te familja e 7-vjeçares: Krim horror, akt i kryer nga një njeri i qeverisë

Berisha del i përlotur nga familja Avdia

Tragjedia në Himarë/ Berisha shkon për ngushëllim në familjen Avdia

Tragjedia/ Nano vizitë te familja Avdia: S'dua të keqinterpretohet ardhja ime, jam këtu si prind

Zjarr i madh në Vaun e Dejës, mali i Zefjanës përfshihet nga flakët

Operacioni 'Streha' në Tiranë, i shpallur në kërkim për prostitucion, në pranga Klodian Lila

Faza e 11-të e operacionit 'Restart'/ Do transportonin drogë me kamion drejt Turqisë, 2 të arrestuar

Komisari Tase aksidentoi për vdekje të miturën, Nano: Kush abuzon me detyrën ka dënim maksimal