Kapiteni Mark Raka dhe Bajraktari i Shalës – fotoja ikonike e Kel Marubit në vitin 1922, e zbërthyer nga studiuesi Qerim Vrioni. Situata kaotike në Shqipërinë e para mbrëtërisë, planet e qeverisë së Xhaferr Ypit për grumbullimin e armëve, personazhet përfaqësuese të fotografisë dhe kompozimi artistik i një fotoje qe spjegon një proces të tërë
Fotoja paraqet një episod nga procesi i dorëzimit të armeve që ishin në duart e populsisë civile, parë nga syri i fotografit shkodran Kel Marubi. Jemi në vitin 1922. Qeveria e Xhaferr Ypit me ministër të brendshëm Ahmet Zogun dhe të Jashtëm Fan Nolin, kishte miratuar ligjin e grumbullimit të armëve. Ahmet Zogu u caktua të drejtontë operacionin, dhe komandat e xhandarmërive ishin përgjegjese.
Sipas studiuesit Qerim Vrioni, i cili jep përshkrime shumë të detajuara mbi realizimin, personazhet dhe situatën në të cilën është realizuar kjo foto, Ahmet Zogu e mori shumë seriozisht detyren e ngarkuar për drejtimin e operacionit. Ai u dergoi letra personale të gjithe krerëve të fiseve, bajraktarëve, familjeve të mëdha duke u kërkuar ndihmë në procesin e çarmatimit.
Fotografia pasqyron një çast nga dorëzimi i armëve nga ana e popullsise civile, përfaqësuesve të shtetit. Ajo na sjell pikën kulmore të përplasjes ndërmjet kanunit dhe ligjit, traditës dhe qytetërimit, bashkësisë së fiseve dhe shtetit të organizuar.
Studiuesi i njohur e rititullon këtë foto “Dorëzimi i Armëve”.
Fotoja u zgjodh ndër fotot më të mira në botë nga shtëpia botuese londineze “Phaidon”, e cila në vitin 2000 riprodhoi në një album 500 foto të zgjedhura nga 59 vënde të botës.
Dy personazhet kryesore të fotografisë janë kapiteni Mark Raka, oficeri i fiksuar ulur në qendër të fotos, që merr armën, dhe barajktari i Shalës, i cili në vitin 1922 ishte Lush Prela, plaku me veshje malësori që dorëzon armën, pinjoll i një familjeje me emër dhe me kontribute në lëvizjen atdhetare në veri të vendit, nipi i Mark Lulës, përfaqësues i Shalës së Dukagjinit në Lidhjen Shqiptare të Prizrenit, i shquar në luftrat për pavarësinë e vendit Prela u vra nga shërbimet sekrete serbe në tokat shqiptare në Malin e Zi, në vjeshtën e vitit 1925, bashkë me dy djemtë e tij.
Kapiteni Mark Raka, i formuar si ushtarak në Austri dhe Itali, pjesëmarrës në Revolucion Demokratik të Qershorit, u eleminua nga qarqet shoviniste antishqiptare në kryeqytetin e Malit të Zi, në vitin 1926. Më 1993 Kuvendi i Shqipërisë e dekoroi (pas vdekjes) me “Urdhërin për veprimtarinë patriotike” të klasit të parë.
Në foto përfshihen edhe personazhe të tjerë Gaspër Pali (i pari majtas), Serafin Mazreku (i dyti majtas) , i martuar me motrën e Luigj Gurakuqit dhe baba i Anton Mazrekut, Mul Deliu (nga e djathta në këmbë), Gjysh Deda ( i dyti nga e djathta në këmbë), Gaspër Mosi (i pari djathtas ulur) dhe Kol Çamuku (i pari djathtas në këmbë).
Të gjithë këta personazhe, që kanë jetuar në realitetin e Shqipërisë së asaj kohe, të njohur në Shkodër dhe në krahinën e Shalës, por edhe më gjerë, përbëjnë skenën e fotos së Kel Marubit “Dorëzimi i Armëve”.
“Fotografia ‘Kapiteni Mark Raka dhe Bajraktari i Shalës’ nuk është e aty-për-atyshme. Fotografi e ka kuadruar mirë e bukur gjithçka do fiksonte në pllakë xhami. Kështu që në foton e stampuar ka fare pak sipërfaqe parazitare. Ajo është e studiuar dhe e kompozuar si një çast nga skena e teatrit ku zhvillohet një dramë, e po ashtu na kujton edhe bocetet e piktorëve të filmave kinematografikë që përmbledh në një pamje të vetme dramacitetin e një akti të tërë, duke shpalosur kështu aftësitë e mjeshtrit fotograf si një regjizor dhe skenograf” – thotë studiuesi Qerim Vrioni.
Përpunuar me ngjyra nga Suad Barbullushi për Dosja.al
1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:
Nga Aurenc Bebja*, Francë – 3 Tetor 2020“Paris-presse” ka botuar, të martën e 3 dhjetorit 1963, në faqen n°2, një shkrim në lidhje me urimin e presidentit franc...
Nga Shaban MuratiThagma më e re e absurdit qeveritar shqiptar u dëgjua në takimin e qeverive të Shqipërisë dhe të Kosovës në Tiranë në 2 tetor, ku në hartimin k...
TIRANË- Pak ditë më parë u dha lajmi se Altin Basha, regjisori prej 17 vitesh i programit “Portokalli” në Top-Channel është larguar përfundimisht nga ky sp...
DashiNëse një histori ka përfunduar keq në të kaluarën, mundohuni që ta lini pas. Në punë do të ndiheni të lodhur, por sforcimet tuaja do të shpërblehen.DemiDo ...
TIRANË– Moderatorja Fjoralba Ponari ka treguar se si u përgjigjet akuzave në rrjetet sociale për ndërhyrje estetike. E ftuar në studion e “Ftesë në 5...
TURQI– Këngëtarja Morena Taraku, e cila prej kohësh jeton në Turqi ka marrë sërish vëmendjen e mediave rozë, por kësaj radhe për veshjen e saj.Këngëtarja së fun...
TIRANË– Një burrë që ka hyrë pa leje në dhomat e pacientëve, është filmuar teksa ka dalë, duke përdorur dritaren, në mënyrë që mos ta shohin rojet e ...
KAPADOKIA- Këngëtarja Gjyste Vulaj në një postim në rrjetin social “Instagram” ka hedhur një foto romantike duke u puthur me bashkëshortin. Këngëtarja ka vendos...
SARANDË– Një qytetar ka gjetur një zgjidhje ‘alla shqiptarçe’ për ta transportuar një peshkaqen që i ka ngecur në rrjetë. Siç shihet ed...
TIRANË– Astrologia Meri Shehu ka qenë e ftuar në emisionin Rudina në Tv Klan, ku ka bërë parashikimin dhe renditjen e çdo shenje. Ajo është shprehur...