Bota

Shkatërrimi i Fordow/ Analiza: Pse Trump ngurron të japë miratimin për bombën GBU-57

Trump-it i është thënë se hedhja e GBU-57, një bombë 13.6 tonëshe, do ta eliminonte në mënyrë efektive Fordow-in, por ai nuk duket se është plotësisht i bindur dhe ka vonuar dhënien e miratimit të tij, duke shpresuar se kërcënimi i përfshirjes së SHBA-së do ta çojë Iranin në bisedime.

19 Qershor 2025, 17:39 Nga E. D
Shkatërrimi i Fordow/ Analiza: Pse Trump ngurron të japë
foto ilustruese

SHBA- Presidenti amerikan u ka thënë zyrtarëve të Departamentit të Mbrojtjes se një sulm me të ashtuquajturën bombë "shkatërruese bunkerësh" ndaj impiantit të pasurimit të uraniumit në Fordow të Iranit do të kishte kuptim për SHBA-në vetëm nëse suksesi do të ishte i garantuar. Trump-it i është thënë se hedhja e GBU-57, një bombë 13.6 tonëshe, do ta eliminonte në mënyrë efektive Fordow-in, por ai nuk duket se është plotësisht i bindur dhe ka vonuar dhënien e miratimit të tij, duke shpresuar se kërcënimi i përfshirjes së SHBA-së do ta çojë Iranin në bisedime.

Efektiviteti i GBU-57 ka qenë objekt debati në Pentagon që kur Trump mori detyrën, sipas dy zyrtarëve të Departamentit të Mbrojtjes, të cilëve iu tha se ndoshta vetëm një armë bërthamore taktike mund ta shkatërronte Fordow, duke pasur parasysh sa thellë është varrosur objekti. Trump nuk po e shqyrton përdorimin e një arme bërthamore taktike dhe kjo mundësi nuk u ngrit nga Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth dhe kryetari i Shefave të Përbashkët të Shtabit, Gjenerali Dan Kaine, gjatë takimeve të tyre në dhomën e krizave të Shtëpisë së Bardhë. 

Bomba nuk do të depërtojë mjaftueshëm thellë nën tokë

Megjithatë, zyrtarët e mbrojtjes të informuar zbuluan se përdorimi i bombave konvencionale, madje edhe si pjesë e një pakete më të gjerë sulmesh me shumë GBU-57, nuk do të depërtonte mjaftueshëm thellë nën tokë dhe do të shkaktonte vetëm dëme të kufizuara, të mjaftueshme për të shembur tunelet dhe për t'i mbuluar ato nga rrënojat.

Ata që morën pjesë në konferencën informative dëgjuan se shkatërrimi i plotë i Fordow, të cilin inteligjenca izraelite vlerëson se arrin një thellësi deri në 90 metra, do të kërkonte që SHBA-të të "zbutnin" tokën me bomba konvencionale dhe më pas të hidhnin një bombë taktike bërthamore nga një bombardues B2 për të eliminuar të gjithë objektin një skenar që Trump nuk po e merr në konsideratë.

Vlerësimet u kryen nga Agjencia për Reduktimin e Kërcënimeve të Mbrojtjes (DTRA), një agjenci e Departamentit të Mbrojtjes që testoi GBU-57 dhe shqyrtoi kufizimet e urdhrit ushtarak amerikan kundër disa objekteve nëntokësore.

Situata nxjerr në pah natyrën komplekse të një sulmi të tillë dhe suksesin që do ta shoqëronte atë, refuzimi i GBU-57 ka të ngjarë të kufizojë aftësinë e Iranit për të siguruar uranium të gradës së armëve për disa vite, por nuk do ta përfundojë plotësisht programin.

Çaktivizimi i Fordow-t  qoftë diplomatikisht apo ushtarakisht shihet si thelbësor për të parandaluar Iranin nga blerja e armëve bërthamore, pasi Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA) njoftoi se objekti kishte pasuruar uranium në 83.7% afër 90% të kërkuar për armët bërthamore. Çdo përpjekje për të shkatërruar Fordow do të kërkonte përfshirjen e SHBA-së, pasi Izraeli nuk ka municione ose avionë për të goditur një strukturë kaq të thellë.

Vështirësia e përdorimit të GBU-57 për të synuar Fordow, sipas dy zyrtarëve të njohur me informimin e DTRA-s, është pjesërisht për shkak të karakteristikave të objektit, i cili është varrosur brenda një mali dhe faktit se bomba nuk është përdorur kurrë në një situatë të ngjashme.

“Nuk do të ishte e realizueshme”, tha ish-zëvendësdrejtori i DTRA-s. 

Bomba njihet si shkatërruese bunkerësh sepse është projektuar për të shkatërruar bunkerë nëntokësorë, por mund të mbahet vetëm nga një bombardues B2, i cili kërkon epërsi ajrore dhe një sinjal të qëndrueshëm GPS për tu fiksuar te objektivi.

Ndërsa Izraeli pretendon se ka vendosur epërsi ajrore ndaj Iranit, një sulm i suksesshëm do të kërkonte eliminimin paraprak të çdo bllokimi të GPS-it dhe sistemeve të tjera mbrojtëse, si dhe depërtimin e bombës GBU-57 mjaftueshëm thellë për të neutralizuar objektin.

Irani ndërtoi uzinën e tij të pasurimit të uraniumit në Fordow nën tokë për ta mbrojtur atë nga sulmet ajrore. Në vitin 1981, Izraeli bombardoi një uzinë bërthamore pranë Bagdadit, e cila ishte mbi tokë, me qëllim që të parandalonte Irakun nga zhvillimi i armëve bërthamore.

Në vitet e fundit, Izraeli ka hartuar plane të ndryshme për të shkatërruar Fordow pa ndihmën e SHBA-së. Në një rast, ai propozoi dërgimin e helikopterëve komando për të pushtuar dhe hedhur në erë objektin një opsion që Trump e ka hedhur poshtë, sipas njerëzve të njohur me çështjen.

lufta ne lindjen e mesme

Sondazh

Poll

MË SHUMË