Art&Argëtim

50 vjet më parë shkelëm Hënën/ Njihuni me 5 gratë që në një botë burrash thyen barrierat e kohës (FOTO)

21 Korrik 2019, 11:31 Nga DOSJA
50 vjet më parë shkelëm Hënën/ Njihuni me 5 gratë

12 njerëzit që shkuan në hënë ishin burra. Por në mesin e 400.000 njerëzve që e bënë të mundur, kishte shumë gra të panjohura. Sot, ndërsa Amerika parashikon një kthim në hënë, ka vendosmëri për të risjellë në skenë gratë që dhanë kontributin e tyre për vizitën e parë në hënë. Pesëdhjetë vjet pas Apollonit, David Smith tregon historitë e disa prej grave që ndihmuan të dërgonin një njeri në hënë.

1.Jamye Flowers Coplin   

Një grua 21-vjeçare nga Teksasi ishte përgjegjëse për të siguruar që Neil Armstrong, Buzz Aldrin dhe Michael Collins të ishin të përgatitur dhe në kuadrin e duhur të mendjes për të bërë histori në Hënë.

Jamye Floëers, të cilën NASA e kishte përzgjedhur si sekretare të ekuipazhit të Apollo 11, ishte në një pozitë që kërkonte një hetim të gjithanshëm duke e detyruar të punonte me orë të zgjatura.

Për Apollo 11, Flowers ishte mirënjohëse që ishte në vendin e duhur në kohën e duhur. Në një intervistë për projektin e historisë gojore të Qendrës Hapësinore “NASA Johnson” në vitin 2008, ajo kujtoi: “Si një grua e re, unë kam qenë jashtëzakonisht me fat dhe u ndjeva sikur ishte një mundësi e artë për mua”.

“Ka shumë vite më vonë që unë e kuptova plotësisht se sa me fat kam qenë, sepse ishte puna ime e parë, nuk kishte të krahasuar. Ishte koha ku për herë të parë brenda NASA-s grave iu dha mundësia të eksploronin edhe në fusha të tjera përveç sekretarisë. Por puna u bë aq e vështirë sa ishte e vështirë të bëhej me kohë të pjesshme,”- është shprehur Jamye Floëers Coplin.

2.Margaret Hamilton

Margaret Hamilton e filloi karrierën e saj në Institutin e Teknologjisë në Masaçusets (MIT) në vitin 1959. Hamilton u bë programuesja kryesore në kompjuterin udhëzues Apollo, i cili kishte më pak kapacitet sesa telefonat celularë të sotëm dhe punoi në çdo mision të personelit. Ajo udhëhoqi ekipin që zhvilloi softuerin e fluturimit për modulet e komandës dhe hënës dhe doli me idenë për të thirrur disiplinën e saj “inxhinieri kompjuterike”.

Ajo ishte gjithashtu një grua në botën e një burri: “Kur unë kam arritur atje unë kam qenë e vetmja femër në atë projekt. Nëse shihni fotografitë e inxhinierëve atëherë, vështirë se mund të gjesh një grua”.

Hamilton ngriti kompaninë e saj të softuerit dhe mori Medaljen Presidenciale të Lirisë nga Barack Obama në vitin 2016. Tani 82 vjeçe, ajo përdor email por nuk ka ndonjë llogari të mediave sociale. Ajo është e inkurajuar nga përparimet e grave në vendin e punës dhe në hapësirë, por paralajmëron se një reagim i ashpër është në proces.

“Ka shumë probleme në kulturën e sotme që janë më të këqija se dje, sepse gratë janë më shumë një kërcënim për disa njerëz,”- është shprehur Margaret Hamilton.

3.Katherine Johnson

Johnson ka lindur në White Sulphur Springs, Virxhinian Perëndimore, në epokën e segregacionit të Jim Croë. Ajo demonstroi një talent të rrallë për matematikë në shkollë dhe u inkurajua nga babai për të shkuar më tej.

Ka shkuar në kolegj, duke u diplomuar në vitin 1937, pastaj ka punuar si mësuese në një shkollë në Virxhinia. Në vitin 1953, e martuar me fëmijë, ajo u bashkua me Komitetin Këshillimor Kombëtar për Laboratorin e Aeronautikës Langley. Ajo kaloi katër vjet duke analizuar të dhënat e testimit të fluturimit dhe u bashkua me përpjekjet masive për të konkurruar me Bashkimin Sovjetik, pasi sateliti i tij Sputnik tronditi rivalitetin e luftës së ftohtë.

Analiza e trajektores së Johnson ishte vendimtare për misionet pioniere të Alan Shepard dhe John Glenn. Ajo gjithashtu ka punuar në programin e anijes kozmike.

Johnson u largua nga Langley në vitin 1986. Puna e saj në NASA u vu në qendër të vëmendjes falë Margot Lee Shetterly, autor i figurave të fshehura, një libër (dhe më vonë një film) që nxjerr në pah punën e Johnson. E moshuar, tashmë 97 vjeçe  Johnson mori Medaljen Presidenciale të Lirisë nga Barack Obama.

4.Frances ‘Poppy’ Northcutt

Northcutt u bë pjesë e Universitetit të Teksasit dhe studioi për matematikë. Ajo u bashkua me TRË Systems, një kontraktor i hapsirës ajrore që punoi me NASA-n në programin Apollo dhe projektoi dhe ndërtoi motorin e zbritjes për landerin hënor.

Northcutt u promovua së shpejti, duke u bërë inxhinieri i parë femër që të jetë pjesë e kontrollit të misionit në NASA. Ajo punoi së bashku me kolegët meshkuj për të planifikuar trajektoren për Apollon 8 për t’u kthyer në Tokë. Ajo ishte gjithashtu e përfshirë në Apollo 11 dhe luftën epike për të sjellë Apollo 13 në shtëpi pasi u përfshi në telashe.

“Ndjeva shumë presion sepse isha gruaja e vetme. Unë fillova të shikoj përreth këtyre djemve që punonin me mua dhe mendova, ‘Ti e di, unë jam aq e zgjuar sa janë ato.”- tha Northcutt për PBS.

Pas Nasës, Northcutt u bë një feministe e hapur dhe, si e para “avokate e grave” në Hjuston, dhe ndihmoi në luftën kundër diskriminimit seksual. Tashmë 74 vjeçe, ajo është aktualisht kryetare e Organizatës Kombëtare për Gratë në Teksas.

5.JoAnn Morgan

Ajo duroi thirrje të turpshme telefonike, komente të ashpra në ashensor dhe duhej të largohej nga ndërtesa ku punonte në kërkim të një banjoje për femra.

Por më 16 korrik 1969, JoAnn Morgan ishte gruaja e vetme në dhomën e lëshimit të avionit për ngritjen e Apollo 11. Morgan filloi të punojë për NASA-n në vitin 1958, ndërsa ishte ende në kolegj.

Karriera e saj në Nasa u shtri 45 vjet dhe ajo u bë e parë ekzekutive femër në Qendrën Hapësinore Kennedy. Në pension që nga viti 2003, ajo tani është 78 vjeçe, ndan kohën e saj midis Floridës dhe Montanës dhe inkurajon gratë e reja për të studiuar inxhinieri.

Marrë dhe përshtatur nga The Guardian

(R.L/Dosja.al)

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

kulture kulture pesë gratë në nasa vizita e parë në hënë pesë gratë në nasa vizita e parë në hënë

Sondazh

Poll

MË SHUMË