FMN ka publikuar databazën e tetor 2020, me të dhënat dhe parashikimet makroekonomike dhe fiskale për vendet e botës, përfshi edhe Shqipërinë[1]. Kjo është e rëndësishme për dy arsye: 1. Na jep një pamje më të plotë për rritjen ekonomike dhe borxhin publik, jo vetëm për vitin 2020, por edhe viteve në vijim. 2. PBB e 2021, e deklaruar nga FMN në këtë raport, është shifra që duhet të përdoret nga Qeveria Shqiptare në hartimin e buxhetit të vitit 2021.
Sipas ligjit për menaxhimin e sistemit buxhetor në RSH[2], përcaktohet që “Vlera e Produktit të Brendshëm Bruto, nominale në lekë, e cila do të përdoret për llogaritjen e raportit të borxhit publik ndaj Produktit të Brendshëm Bruto për vitet buxhetore që planifikohen dhe për vitin pararendës, nuk mund të jetë më e lartë se vlera respektive e parashikuar ose vlerësuar në raportin ‘Perspektiva ekonomike botërore’ (World Economic Outlook), të Fondit Monetar Ndërkombëtar, më i fundit i publikuar në kohën kur ligji vjetor i buxhetit dorëzohet për miratim në Kuvend. Kjo dokumentohet qartësisht në relacionin shoqërues të ligjit vjetor të buxhetit”.
Ky ndryshim ligjor u bë pas vitit 2013, si masë për moshartimin e buxheteve optimiste në të ardhura dhe rritje ekonomike, që pastaj nga mosrealizimi, sillnin probleme me detyrime të prapambetura dhe borxhin publik.
Pra Qeveria për PBB nominale në lekë që do të përdorë në hartimin e buxhetit 2021, nuk duhet të kalojë vlerën e parashikuar në World Economic Outlook.
Atëherë cilat janë mesazhet kryesore nga analiza e shifrave të WEO, për të cilën duhet të jemi të alarmuar:
Në kushtet kur tërmeti kërkon sipas MFE deri në 60 miliardë lekë (si kjo përputhet me shifrën prej afërsisht 1 mld dollarëve në fillim të vitit nga Ministria e Rindërtimit, nuk dimë të themi) në këta 14 muaj (me shumë gjasa, edhe fondet për këtë vit kalojnë në vitin tjetër – janë mbajtur hapur vetëm për të bërë prokurimet dhe që të ketë punime në pjesën e parë të vitit), dhe shumë angazhime financiare janë ndërmarrë përtej kapaciteteve të financave publike gjatë këtyre viteve, por edhe në 2020 nga Qeveria (çka është tërësisht papërgjegjshmëri, përfshi refuzimin për t’i riparë PPP-të), situata paraqitet shumë e zymtë.
Për këtë kërkohet një diskutim real, transparent dhe urgjent. Jemi në kohë fushate elektorale dhe risku është i madh, vërtet. Çdo papërgjegjshmëri në këto momente do t’u kushtojë shtrenjtë nesër shqiptarëve; në barrë më të lartë fiskale, oportunitete dhe investime të munguara; dhe deri në rastin më të keq, mosrritje apo dhe shkurtime të shërbimeve apo benefiteve aktuale publike. Si qytetarë duhet të kërkojmë llogari dhe përgjegjshmëri për çdo qindarkë këta muaj, si dhe një plan konkret për vitin në vijim, por edhe 5-vjeçarin e ardhshëm për ekonominë dhe financat publike.
Nëse fillojmë sot, jemi vonë, si rezultat i hapësirave të ngushtuara fiskale dhe keqmenaxhimit të financave publike që kishim përpara krizës. Qeveria dështoi të ulte borxhin publik, nënperfomoi në rritjen ekonomike të vendit, nuk rriti dot të ardhurat nga Tatimet duke na pozicionuar në të fundit në rajon, dhe ndërkohë ndërmori agresivisht dhe me papërgjegjshmëri angazhime shumëvjeçare në forma të PPP-ve.
Një recetë që kur kriza trokiti në derë na gjeti vulnerabël dhe pa kapacitete. Nuk do qe diskutimi i njëjtë dhe do kishim shumë më shumë mundësi të investonim në ekonomi, nëse borxhi nuk do të ishte 83% e PBB-së, por 70-73% e PBB-së në kushtet e zbatimit të reformave deri në vitin 2019. Do të kishim më shumë hapësira dhe do të mund t’i lejonim vendit pak frymëmarrje të financuar me borxh publik. Fatkeqësisht kjo nuk ndodhi, por duhet të shërbejë si mësim për në vijim.
Për këtë arsye, duhet lënë mënjanë populizmat dhe duhet treguar përgjegjshmëri maksimale. Ne ende sot, me gjithë kërkesat ligjore, si për paraqitjen e projektbuxhetit 2021 apo ndërprerjen si afat ligjor i çdo prokurimi apo nënshkrimi kontrate për vitin 2020, në kushtet e mungesës së PBA-së së miratuar, nuk kemi asnjë transparencë.
Shkurtimi i çdo abuzimi në shpenzime, si në fryrje dhe keqmenaxhim të shpenzimeve korrente, rishikimi i çdo kontrate PPP dhe shpenzimeve kapitale problematike, prioritizimi i shpenzimeve kapitale, lufta ndaj evazionit dhe veprimeve klienteliste, duhet të jetë sot në axhendën e politikës shqiptare. Thyerësit e disiplinës fiskale dhe rregullave të menaxhimit financiar dhe kontrollit duhet të kenë frikë nga ligji.
Marrë nga Monitor.al
1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:
SHQIPËRI-Shqiptarët janë më pesimistë se mesatarja botërore, kur vjen puna te pritshmëritë për të ardhmen, sipas një sondazhi global të zhvilluar nga Organ...
TIRANË– Eksperti i ekonomisë Pano Soko i është rikthyer një deklarate të kryeministrit Edi Rama, disa ditë më parë në një konferencë për shtyp. Teksa flist...
SHQIPËRI- Të ardhurat e Albanian Highway Concession, që menaxhon me koncesion rrugën e Kombit, për vitin 2019 ishin 10 për qind më të larta se projeksioni....
SHQIPËRI-Hyn në fuqi udhëzimi me procedurat për qytetarët dhe biznesin që do të përfitojnë në llogaritë e tyre bankare kthimin e shumës të gjobave të pagua...
SHQIPËRI-Shqipëria shënon një rekord në Europë sa i përket angazhimeve jashtë bilancit të qeverisë, që ka marrë për koncesionet e formës së partneritetit p...
Banka Botërore ka rishikuar në ulje vlerësimet e saj për rritjen ekonomike të Ballkanit Perëndimor, si pasojë e ndikimit të pandemisë së COVID 19-ës, duke folur...
Ernest Mata, ka denoncuar në “Stop” se ka mbi një vit, që kërkon të çregjistrojë biznesin e tij ushqimor. Ai thotë, se i ka shlyer të gjitha detyrimet, p...
Një ngjarje e pazakontë ka ndodhur në një fshat të Fushë – Krujës. Tane Voga 87 vjeç nga fshati Halilaj i Fushë-Krujës akuzohet për ndotje mjedisi dhe pë...
Bizneset ndjehen pesimistë për të ardhmen e ekonomisë në vend nisur nga kriza e shkaktuar prej pandemisë, prandaj ata nuk kanë preferuar të marrin kredi për inv...
SHBA- Aplikacioni i Whatsapp-it ka bërë një ndryshim sërish, duke shtuar opsionin për t’i bërë “mute” përgjithmonë bisedave. Jo më pak se 2 muaj më parë Whatsap...