Bota

Për herë të parë, shkencëtarët dokumentojnë se si rrufeja shkakton shpërthime rrezesh gama

Studiuesit instaluan një pajisje tokësore për të monitoruar rrufetë në gjatësi vale radio, optike dhe me energji të lartë, të aftë të regjistrojnë detaje në një shkallë mikrosekondash.

4 Qershor 2025, 08:01 Nga N.F
Për herë të parë, shkencëtarët dokumentojnë
Rrufe

JAPONI- Momenti kur dy rryma elektrike përplasen dhe formojnë një rrufe është kapur për herë të parë, duke zbuluar rolin që luan ky proces në krijimin e rrezeve të fuqishme gama në Tokë. Ky vëzhgim konfirmon hipotezën se shkëndijat tokësore të rrezeve gama (TGF), të shoqëruara me rrufe, janë rezultat i një fushe të fortë elektrike që përshpejton elektronet pothuajse me shpejtësinë e dritës.

Në vëzhgimet e kryera në qytetin Kanazawa, Prefektura Ishikawa, Japoni, një ekip studiuesish të udhëhequr nga fizikani Yuuki Wada i Universitetit të Osakës përdorën një sistem të përparuar me shumë sensorë për të regjistruar goditjet e rrufeve në lëvizje të ngadaltë në gjatësi vale të shumëfishta.


"Aftësia për të studiuar fenomene ekstreme siç janë TGF-të që burojnë nga rrufeja na lejon të kuptojmë më mirë proceset me energji të lartë që ndodhin në atmosferën e Tokës", shpjegon Wada.

Edhe pse formimi i rrufesë nga retë në tokë është i shpejtë, ai nuk është i menjëhershëm dhe kërkon një rrufe paraprake për të hapur rrugën. Ajri nuk është në thelb shumë përçues, por grumbullimi i ngarkesës në atmosferë si rezultat i një stuhie mund të krijojë një kanal ajri të jonizuar përgjatë të cilit mund të rrjedhin rryma elektrike. Ky është rrufeja paraprake, e cila mund të drejtohet poshtë nga retë ose lart nga toka.

Mendohet se TGF-të janë rezultat i përshpejtimit të elektroneve në shpejtësi afër shpejtësisë së dritës në fusha të forta elektrike të krijuara nga stuhitë. Kur elektronet ngadalësohen papritur, për shkak të përplasjeve me bërthamat atomike në atmosferë, humbja e energjisë manifestohet si rreze gama.

Nga rrufeja te rrezet gama

Studiuesit instaluan një pajisje tokësore për të monitoruar rrufetë në gjatësi vale radio, optike dhe me energji të lartë, të aftë të regjistrojnë detaje në një shkallë mikrosekondash. Rezultatet e tyre, të botuara në revistën Science Advances , treguan se TGF-të nuk janë të njëkohshme me rrufenë, por i paraprijnë asaj. Megjithatë, po flasim për intervale kohore absolutisht mikroskopike, dhe me sy të lirë ato duken absolutisht të njëkohshme - vetëm me pajisje të teknologjisë së fundit mund ta shohim realitetin.

Ekipi vëzhgoi dy rrufe, njëra me ngarkesë negative që binte nga një re stuhie drejt një kulle televizive tokësore, dhe tjetra me ngarkesë pozitive që ngrihej nga kulla.

Pak para se të takoheshin dy pararendësit e rrufeve me ngarkesë të kundërt, midis tyre u krijua një fushë elektrike shumë e përqendruar, në të cilën elektronet u përshpejtuan në shpejtësi relativiste.

Fotoni i parë i rrezeve gama u zbulua vetëm 31 mikrosekonda - 31 të miliontat e sekondës - para se rrezet të përplaseshin. Shpërthimi i plotë i TGF zgjati deri në 20 mikrosekonda pasi pararendësit u përplasën dhe u krijua rrufeja.

Është hera e parë që shkencëtarët e kanë vëzhguar dhe regjistruar këtë proces, duke ofruar informacione të reja dhe shumë të detajuara rreth asaj se si stuhitë mund të prodhojnë energji të mjaftueshme për të krijuar rreze gama - forma më energjike e dritës në spektrin elektromagnetik.

japoni rrufe shekncetare

Sondazh

Poll

MË SHUMË