Bota

Fadil Novalliç 'non grata' nga SHBA, kryeministrin e BiH e "dogjën" patronazhistët

Ai i dërgoi letra dhe mesazhe të moshuarve duke i premtuar rritje pensionesh nëse do ta votonin që të vinte në krye të qeverisë. E gjitha ndodhi një javë para zgjedhjeve të vitit 2018. Novaliç i përdori patronazhistët, të cilin e mori falë pozicionit të tij si kryeministër.

4 Tetor 2022, 16:37 Nga k.m.
Fadil Novalliç 'non grata' nga SHBA, kryeministrin e BiH e
Fadil Novalliç

SARAJEVË- Kryeministri i Federatës të Bosnjë e Hercegovinës, Fadil Novalliç, dhe Sllobodan Stanoviç, biznesmen i lidhur me liderin e serbëve të Bosnjës, Millorad Dodik, janë personat e fundit që Shtetet e Bashkuara kanë sanksionuar. Kjo për shkak të keqpërdorimit të të dhënave personale të pensionistëve për të mirën e partisë së tij politike, para zgjedhjeve të 2018. Një version alla “patronazhistë” si në Shqipëri, por vetëm me një grup-moshë të caktuar. Ai i dërgoi letra dhe mesazhe të moshuarve duke i premtuar rritje pensionesh nëse do ta votonin që të vinte në krye të qeverisë. E gjitha ndodhi një javë para zgjedhjeve të vitit 2018. Novaliç i përdori patronazhistët, të cilin e mori falë pozicionit të tij si kryeministër.

"Ky aktivitet është një shkelje e ligjeve të BiH dhe është një pasqyrim i një metode më të gjerë, të njohur publikisht të përdorimit të ndikimit politik personal për përfitime personale ose partiake, që minon proceset demokratike në BiH. Veprimi i sotëm nënvizon se si politikanët në Bosnje dhe Hercegovinë po minojnë institucionet dhe proceset demokratike për përfitimet e tyre politike dhe për të shpërblyer rrjetet e tyre të patronazhistëve,"-thuhej në deklaratë të bërë nga nënsekretari i Departamentit të Thesarit të SHBA, Brian E. Nelson.

Ambasada e Shteteve të Bashkuara në Bosnje dhe Hercegovinë ka reaguar në një mesazh në Twitter për sanksionet e fundit amerikane ndaj individëve nga Bosnja dhe Hercegovina.

"Shtetet e Bashkuara do të përdorin të gjitha mjetet në dispozicion për të mbajtur përgjegjës ata që minojnë proceset demokratike në BiH ose mbështesin aktivitetet destabilizuese,"-shkruante ambasada e SHBA në BiH.

Kush është Fadil Novaliç?

Fadil Novaliç, anëtar i Partisë për Veprim Demokratik (SDA), është aktualisht në postin e kryeministrit të BiH. Para se të merrte postin e kryeministrit, Novaliç ishte i angazhuar në biznes privat. Ai është në mesin e disa zyrtarëve të lartë në Federatën e Bosnjë-Hercegovinës, të cilët po ndiqen penalisht në Gjykatën e Bosnjë-Hercegovinës për prokurimin e 100 respiratorëve nga Kina në Federatën e Bosnje-Hercegovinës.

Një hetim i përbashkët nga BIRN dhe The Initium zbuloi se fakti që ventilatorët ishin të papërshtatshëm dihej publikisht tre javë përpara blerjes së tyre nga qeveria e Novalic dhe gati një muaj përpara se ai t'i blente. Por sërish u blenë.

E gjithë skema është bërë nga kompania “Srebrena Malina”. Prokuroria e Bosnje-Hercegovinës ka vërtetuar përmes ekspertizës se përdorimi i tyre nuk rekomandohet në njësitë e kujdesit intensiv. Por për këtë çështje gjyqi ende vazhdon.

Kush e regjistroi Novaliçin në politikë në vitin 2018?

Në vitin 2018, Novaliç kërkoi të dhënat personale të më shumë se 400,000 pensionistëve nga Instituti i Sigurimeve Pensionale dhe Pensionale, të cilat ai i përdorte për t'u dërguar letra pensionistëve. Në tetor 2018, Aleanca për një të ardhme më të mirë (SBB) dorëzoi një kallëzim penal kundër Fadil Novaliçit në Prokurorinë e Kantonit të Sarajevës. Kërkesa është dorëzuar edhe në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve për fillimin e procedurës kundër Novaliçit, duke pretenduar se ishte shkelur ligji zgjedhor.

Në atë kohë, kryeministri i Federatës së Bosnjë-Hercegovinës, Fadil Novaliç, u raportua në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve dhe Agjencinë për Mbrojtjen e të Dhënave nga Amra Zulfikarpashiç, një profesoreshë në pension nga Sarajeva.

“Disa ditë para zgjedhjeve të 2018-ës na ka ardhur një letër nga zoti Novaliç, e cila i është drejtuar emrit dhe mbiemrit tim, në të cilën na ka njoftuar se, nëse e votojmë, do të na rrisë pensionet pas Vitit të Ri. Ishte e tmerrshme edhe për mua kur pashë letrën në emrin tim. Pyesja veten se ku e morën adresën time në radhë të parë që të më kontaktonin. Sepse askush nuk ka të drejtë të keqpërdor të dhënat në regjistrin e fondit pensional për qëllime politike”, tha Zulfikarpashiç për RSE, pas lajmit për vendosjen e sanksioneve ndaj Novaliqit.

Damir Arnaut, ish-anëtar i partisë SBB, ka konfirmuar për RSE se në vitin 2018, raporti kundër Novaliçit i është dërguar Prokurorisë së Sarajevës.

“E di me siguri që është dërguar, por ka qenë më shumë se katër vite më parë dhe vërtet nuk e mbaj mend”, tha Arnaut.

Arnaut, kryetari i Komisionit të Përkohshëm Hetimor të Dhomës së Përfaqësuesve të Parlamentit të BiH thotë se ky rast është vetëm një nga shembujt për të cilin institucionet e BiH nuk kanë reaguar. Po ashtu, një ditë para kryeministrit, në “listën e zezë” është futur edhe prokurorja e Prokurorisë së BiH-së, Diana Kajmakoviç.

Përveç kryeministrit u sanksionua edhe një biznesmen i lidhur me Dodikun

Slobodan Stankoviç u shtua gjithashtu në "listën e zezë" të hënën, më 3 tetor. Ai është një nga njerëzit më të pasur në BiH dhe pronar prej kohësh i kompanisë ndërtimore nga Republika Srpska Integral. Nga SHBA u pretendua se  Stanković dhe kompania e tij ishin të lidhur me korrupsionin në sektorin e ndërtimit në të cilin Integral iu dha disa nga projektet më të mëdha në Republikën Srbska.

Një nga projektet e fundit ku ajo ishte përfshirë si kontraktore ishte ndërtimi i seksionit të autostradës nga Bijeljina, në verilindje të Bosnjës dhe Hercegovinës, deri në kufirin me Serbinë. Është një seksion 20 kilometra, ndërtimi i të cilit do të kushtojë 302 milionë marka (154.4 milionë euro). Integral gjithashtu kreu punë edhe në Kroaci. Stankoviç u sanksionua sepse ai ndihmoi materialisht, sponsorizoi ose ofroi mbështetje financiare për Dodik.

Cilat janë pasojat?

Pas futjes në listën e zezë, të gjitha asetet dhe të drejtat për asetet e atyre të sanksionuarve të vendosura në SHBA duhet të ngrijnë. Vendimi u mor vjet nga ana e presidentit Joe Biden. Në Shqipëri, sanksione të tilla kanë Aqif Rakipi dhe Ylli Ndroqi. Kjo ishte  hera e parë që aktorë të politikës apo biznesit në vend u targetuan me sanksione nga Departamenti i Thesarit, dhe jo Departamenti i Shtetit.

LIDHJA ME SHQIPËRINË

Ndërkohë që ‘patronazhistët’ “dogjën” kryeministrin e Bosnje-Herzegovinës, duket se ai shqiptar deri më tani nuk preket edhe pse pati të njëjtin skandal shumë pak kohë më parë. Dolën të dhënat e gati 1 milion shqiptarëve, së bashku me ‘të bashkangjiturin’ e partisë.

Ndryshe nga Bosnja ku dolën të hënat e pensionistëve, në Shqipëri “patronazhistët” janë të ndarë në dy grupe, ndërsa sipër tyre është një tjetër person i cili quhet “i deleguari” dhe që merr informacione nga patronazhistët. Detyra e patronazhistit me aplikacion është që të raportojë në kohë reale ditën e votimit mbi statusin e secilit votues, pra nëse votuesi ka shkuar në qendrën e votimit apo jo. Patronazhistët e grupit të dytë, apo ata që nuk kanë aftësi teknike, do të punojnë me lista në mënyrë manuale duke raportuar tek i deleguari i partisë në kohë reale për statusin e votuesve të PS që kanë në ngarkim. Në fund të punës u falenderuan publikisht për fitoren nga kryeministri Edi Rama.

fadil novalliç fadil novalliç shpallet non grata

Sondazh

Poll

MË SHUMË