Editorial

Lideri dhe ne

Nën një populizëm të tillë, ne qytetarët inkurajohemi dhe të ekzaltuar heqim dorë, dhe refuzojmë kontrollin dhe ekuilibrin e sistemeve të pushtetit, vendosim besimin e plotë tek intuita e liderit, sepse ai kështu kërkon, sepse vetëm ai mundet, sepse vetëm atij i takon e drejta e mendimit.

12 Shtator 2022, 16:32 Nga Meri Lika

Meri Lika

Para pak kohësh nisa të lexoj librin e Federico Finchelstein, historian argjentinas, “Nga fashizmi tek populizmi në histori”. Çuditërisht përfundimet e nxjerra prej tij përputheshin krejtësisht me zhvillimet politike në Shqipëri.

Sipas autorit, fashizmi dhe populizmi i përkasin të njëjtës familje politike. Edhe pse ka dallime mes tyre, të dyja lëvizjet propozojnë një traditë autoritare, me një ton të lehtë antiliberal dhe antiiluminist.

Edhe pse ne e kuptojmë se nganjëherë populizmi mund të marrë pozicione kundër fashizmit, thellë në vetvete, ata kanë të përbashkët mosbesimin ndaj institucioneve demokratike dhe ndaj aftësisë së tyre për të menaxhuar në mënyrë adekuate interesat e qytetarëve. Në vend të kësaj, të dy propozojnë idenë se kombi është një subjekt që e përkufizon veten si një komunitet organik dhe përfaqësimi i të cilit nuk mund të bëhet përmes mekanizmave demokratikë, por nëpërmjet udhëheqësve që kanë një intuitë pothuajse hyjnore të kuptimit kolektiv.

Me dikë më ngjan ky përcaktim. Me pothuajse “Zeusin”, me Skënderbeun e kohëve moderne, me lidern botëror, me “Brand-in Ndërkombëtar”?!

Federico, na tregon se kështu krijohet një marrëdhënie shumë e ngushtë midis populizmit dhe liderëve që e mishërojnë atë, aq e ngushtë sa populizmat e ndryshëm mund të njihen me emrin e liderit të tyre përkatës: Peronizëm, Enverizëm, Çavizëm, Trumpizëm, Ramizëm etj. Populizmat vijnë në pushtet duke fituar zgjedhjet me çdo mjet dhe duke adoptuar forma të përfaqësimit demokratik, por, në të njëjtën kohë, forcojnë në mënyrë obsesive figurën e liderit duke e promovuar atë si interpretuesin më të mirë të vullnetit të “popullit”.

Lideri dhe ne

Me arritjen e këtij niveli, lideri fokusohet në një politikë ndryshimesh të vazhdueshme që japin pamjen e përmirësimit dhe përparimit, megjithëse në realitet, kushtet tona përkeqësohen. Megjithatë, ideja se duhet t'i besosh vullnetit të liderit, i cili nuk bazohet domosdoshmërisht në aftësi të verifikueshme, përforcohet. Besimi bazohet më tepër në një lloj besim fetar, një lloj opiumi gjumësjellës.

Ne votuesit i nënshtrohemi një mutacioni të padukshëm të ndërgjegjes, fillojmë duke e pajisur liderin me legjitimitet politik duke e bërë atë përfaqësuesin tonë përmes gjoja “votës së lirë”. Por gjatë rrugës zhvillojmë idenë, e cila bëhet bindje, se vullneti i liderit mund të shkojë përtej mandatit të përfaqësimit politik dhe të pushtojë sferat e tjera private, përfshirë atë të të drejtave tona individuale. E gjithë kjo ndodh me bekimin dhe durimin tonë, sepse lideri, sipas planit të natyrshëm apo hyjnor, e di më mirë se "populli" se çfarë populli do në të vërtetë.

E kështu, ne heqim dorë nga vullneti ynë dhe pranojmë se ajo që na nevojitet nuk është ajo që na nevojitet, por ajo që thotë lideri se na nevojitet dhe se vetëm ai është i zoti të na i sigurojë. E pastaj katandisemi duke festuar bujarinë e liderit që na jep atë për të cilën as nuk e dinim se kishim nevojë.

Kështu, prodhohet një fenomen mjaft interesant, me të cilin ia dorëzojmë liderit sovranitetin tonë, të fituar me zgjedhje, e ai me intuitën e tij “hyjnore” do të zgjidhë ato që ai përcakton se janë nevojat, problemet dhe aspiratat tona. Shumë prej këtyre nevojave dhe problemeve, lideri i krijoi vetë me qëllimin specifik, të daljes si shpëtimtar për t'i zgjidhur, duke na lënë në të njëjtën pikënisje, por ama me idenë se kemi bërë përparime të paimagjinaueshme.

Në transferimin që i bëjmë vullnetit tonë elektoral, ne nuk e kuptojmë se ajo që ne mendojmë se ishte si një pushtim i vogël, shumë shpejt bëhet një dorëzim absolut i autonomisë tonë për t'u zhytur në një gjendje më të mjerueshme se ajo që u përpoqëm të korrigjonim.

Ashtu si fashizmi, populistët rrisin pjesëmarrjen politike të disa personave, por gjithmonë në afat të shkurtër, dhe minimizojnë pjesmarrjen në afat të gjatë të atyre që e rrethojnë. Ideja e pjesëmarrjes së konsiderueshme politike të qytetarëve bëhet vetëm një burim retorik, sepse në praktikë, ajo që ndodh është e kundërta: ne kemi gjithnjë e më pak hapësira për të shprehur mendimin, të debatojmë dhe të paraqesim kërkesat tona.

Në hyjnizimin e liderit që ndërtuam, ne kemi krijuar kushtet për ta bërë atë të largët, të paarritshëm dhe “të pagabueshëm”.

Për të mos kundërshtuar vetveten, nuk kemi zgjidhje tjetër veçse të heshtin.

Deri në momentin e zgjimit./Dosja.al

editorial nga meri lika meri lika