Kulture

U ndërtuan në mënyrë mitike, 23 qytetet antike që kanë mbijetuar më shumë sesa koha ‘po vriten’ në shekullin XXI (FOTOT)

Të ndërtuara me gurë gjigandë, veshje të fildishta, florinj dhe pasuri marramendëse, që në fillesa njerzimi la trashëgimi dhe arkitekturë mbreslënëse, të realizuara pa kompjuter dhe pa mjete pune! Pasuritë mitike po i shemb dora e njeriut në shekullin XXI.

Vendet antike që kanë mbijetuar shekuj, apo edhe mijëvjeçarë, nuk kanë arritur aq mirë në shekullin XXI.

Shkatërrimi në Palmyra në Siri, Buda në Bamiyan në Afganistan dhe rrënojat e Nimrud jashtë Mosulit në Irak tregojnë se sa e pasigurt mund të jetë e ardhmja.

Këtu janë tw ilustruara 23 qytetet më të mira nga lashtësia që mund të vizitoni, destinacione që ofrojnë vështrim në të kaluarën e njerëzimit dhe zgjuarsinw që sollën njerëzit për krijimin e mrekullive pa kompjutera ose makineri të rënda.

Disa janë të njohshme. Të tjerët janë lehtësisht të arritshëm, por më pak të njohur. Të gjitha janë një destinacion intrigues për udhëtime eksploruese.

Angkor Wat, Kamboxhia: Angkor Wat ishte një qytet masiv me një rrjet të gjerë rrugësh, shtëpish, kanalesh, pellgjesh dhe tempujsh në të gjithë fshatrat e Kamboxhias.

Romë, Itali: Colosseumi, një stadium gati 2.000 vjeçar në mes të një qyteti modern është një nga vendet që kujton vizitorët e epokës së lavdishme (dhe të tmerrshme) të Romës.

Stamboll, Turqi: Bërthama historike e “Hagia Sophia” e Stambollit qëndron një shëtitje të shkurtër nga Pallati Topkapi i Perandorisë Osmane (në foto këtu), i cili strehon objekte, përfshirë stafin e Moisiut.

Bagan, Myanmar: E fshehur gjatë nga qeveria ushtarake e Mianmar. Thesaret e Bagan , një kompleks i shekullit të 11-të me më shumë se 2,000 tempuj budistë është ndërtuar përgjatë lumit Irrawaddy.

Tikal, Guatemala: E fshehur në xhunglat e Guatemalës, Tikal ishte një kështjellë Mayan që pasqyron më shumë se 1.000 vjet të arritjeve kulturore duke filluar nga shekulli 600 para erws sw re . Struktura në figurë është një nga tempujt më të rëndësishëm.

Kajro, Egjipt: Përveç piramidave të Gizës në periferi të qytetit, qyteti i Kajros krenohet me një histori mbi 1.000 vjet. Fotografia tregon një pamje të rrugës Al-Mu’izz al-Din Illah, një nga rrugët më të rëndësishme historike në lagjen islamike të Kajros.

Persopolis, Iran: Persepolis rifitoi tërheqjen e tij për vizitorët vitet e fundit pasi Irani shkurtimisht gëzonte marrëdhënie më të mira me vendet perëndimore. Qyteti u themelua në 518 para Krishtit nga Darius I, sundimtar i Perandorisë së Lashtë të Persisë së Akemenisë dhe u rrit në madhështi derisa Aleksandri i Madh e shkarkoi atë dy shekuj më vonë.

Kyoto, Japoni: Si kryeqyteti perandorak i Japonisë për më shumë se 1.000 vjet, Kyoto ka gjetur një mënyrë për të ruajtur me respekt traditat e saj të vjetra duke përqafuar me padurim të rinjtë. Ka më shumë se 1000 tempuj budistë të ruajtur mirë dhe faltoret Shinto në qytet.

Pekin, Kinë: Kryeqyteti i Kinës ka investuar shumë në arkitekturën moderne që bie në sy gjatë dy dekadave të fundit, por asnjë ndërtesë e re nuk flet për shkëlqimin si vendet e trashëgimisë historike të qytetit, përfshirë edhe Qytetin e Ndaluar.

Zimbabve e Madhe, Zimbabve: Ndërsa mbretëria e Zimbabve të Madhe u shndërrua në një perandori tregtare që nga shekulli i 11-të, një kompleks mbretëror u zgjerua duke krijuar një pallat tarracë. Sot, mure masivë dhe pasazhe të ngushta , zakonisht të shkreta ende qëndrojnë në majën e kodrës në Zimbabve të Madhe.

Timbuktu, Mali: Para se Saharaja gati të gëlltiste qytetin, dhe përpara se kolonialistët francezë të përshkonin, Timbuktu ishte një nga qendrat më të rëndësishme në botë të mësimit. Kujdestarët e dorëshkrimeve të mbetura ende përdorin të njëjtat teknika për t’i ruajtur ato si bibliotekarët origjinalë.

Machu Picchu, Peru: Ulur 8,000 metra lartësi në Ande, vendi misterioz Machu Picchu ndërtuar më shumë se 500 vjet më parë tërheq mijëra vizitorë në ditë.

Athinë, Greqi: Monumentet antikë të Athinës kanë gjetur mënyra të jashtëzakonshme për të bashkëjetuar me Athinën moderne. Kafenetë dhe dyqanet mund të gjenden në rrugët e lagjes në këmbë poshtë Akropolit, duke i bërë rrënojat një pjesë të jetës së përditshme të Athinasve.

Petra, Jordan: Me një histori që daton rreth 300 p.e.s, Petra është e njohur për ndërtesat e saj madhështore të gdhendura në shkëmbinjtë ranorë të kuq. Gryka dhe kanione rrethojnë qytetin e lashtë, duke krijuar një labirint pasazhesh që ndihmuan për ta mbajtur atë të fshehtë nga evropianët për shekuj.

Ellora, India: Ellora ishte gdhendur nga malet, dhe ky kompleks monastik Indian mbetet relativisht i panjohur. Tempujt përfshijnë vendet e shenjta Hindu, Budist dhe Jaina që u ndërtuan mbi 400 vjet, duke filluar në shekullin e 6-të.

Xian, Kinë: Kryeqyteti i lashtë i Kinës është shtëpia e Luftëtarëve të famshëm Terracotta, mijëra ushtarë argjilë që mbushin ushtrinë e Perandorit Qin Shi Huang. Me punimet e gërmimeve që janë në zhvillim e sipër, është një nga gjetjet e mëdha arkeologjike të të gjitha kohërave.

Madurai, Indi: Në zemrën e Madurai, dikur një kryeqytet i rëndësishëm i Tamil ulet Meenakshi Amman Temple, një nga vendet më të shenjta të Indisë. Struktura aktuale është ndërtuar në vitet 1600, me 14 kulla portash që ruanin faltoret e mbuluara me ngjyra të gjalla.

Poverty Point, Luiziana: Pothuajse e panjohur edhe për amerikanët, Poverty Point në Luiziana arriti lartësinë e civilizimit të hershëm njerëzor në Amerikën e Veriut , një qendër komplekse tregtare që arrin lartësitë e saj më të mëdha rreth 3.500 para Krishtit.m Ajo është ndërtuar dhe përdorur nga gjahtarë, peshkatarë dhe mbledhës edhe pse bujqësia nuk ishte vendosur akoma.

Borobudur, Indonezi: Kompleksi i tempullit budist të shekullit të nëntë të Borobudur është vendi më i vizituar në Indonezi. Kompleksi, i përfunduar në fillimin e viteve 800, ishte i mbuluar nën hirit vullkanik dhe xhungël për shekuj, derisa u zbulua në fillim të viteve 1800.

Takht-i-Bahi, Pakistan: Ky manastir budist u ndërtua në shekullin e parë, por ra nga përdorimi vetëm 600 vjet më vonë. Vendndodhja e saj kodrinore e mbrojti atë kundër një rradhës pushtimesh, derisa britanikët u futën brenda dhe rrëmbyen pjesën më të madhe të thesareve që mbijetuan. Dhomat e meditimit këtu dikur ishin përdorur nga murgjit që sillnin traditat Tantric në këtë pjesë të botës.

Stonehenge, Angli: Besohet se ky rreth prehistorik prej guri mund të ishte ndërtuar aq shumë sa 5000 vjet më parë dhe ndërtimi mund të ketë shtrirë mbi 1.500 vjet. Metoda me të cilën u transportuan gurët gjigantë këtu është ende një mister.

Gondar, Etiopi: Kryeqyteti i Perandorisë së Vjetër Etiopiane, Gondar vuajti nën pushtime të përsëritura nga mesi i viteve 1800. Sidoqoftë, disa kështjella dhe kisha, përfshirë Fasil Ghebbi, një qytet mbretëror, mbesin, duke ofruar një vështrim në një nga disa qytetet mesjetare të Afrikës që është akoma gjallë sot.

Nimrud, Irak: Kryeqyteti i Nimrud, perandoria e parë në botë, dikur ishte një qytet i frikshëm me pallate dhe tempuj masivë ndaj perëndive të luftës dhe shkrimit. Mobiljet e fildishta, pllaka guri të gdhendura, bizhuteri ari dhe kurora u varrosën të gjitha brenda.

Nimrud, Irak: Megjithatë, shumë prej këtij arti dhe arkitekture të pazëvendësueshëm u shkatërruan nga ISIS në 2016.

Nimrud, Irak i shkatërruar pas luftës.

Marrë dhe përshtatur nga: CNN

(R.L/Dosja.al)

 

Shto Koment