Dikur

Rrëfimi prekës i Merushe Kadiut/ Si strehuan dhe shpëtuan dy hebrenj gjatë Holokaustit

Rrëfimi prekës i vajzës nga Kavaja, që ka përjetuar frikën e strehimit të dy hebrenjve gjatë periudhës së Holokaustit, por edhe miqësinë e fortë që krijoi me to: “Babai im tha se gjermanët do të duhej të vrisnin familjen e tij para se t'i lejonte të vrisnin miqtë tanë hebrenj”.
Featured image of article: Rrëfimi prekës i Merushe Kadiut/ Si strehuan dhe shpëtuan dy hebrenj gjatë Holokaustit Merushe Kadiu, gruaja nga Kavaja që ka rrëfyer se si në familjen e saj strehuan dy hebrenj gjatë Holokaustit.

Tregimi i rrëfyer nga Merushe Kadiu (vajza e Besim dhe Aishe Kadiu).

Kemi jetuar në fshatin Kavajë. Në vitin 1940, për një kohë të shkurtër, familja jonë strehoi dy hebrenj grekë nga fashistët italianë. Emrat e tyre ishin Jakov dhe Sandra Batino, dhe ata ishin vëlla dhe motër. Ata erdhën tek ne nga Tirana. Babai i tyre ishte internuar në një kamp nga italianët. Më vonë, në vitin 1944, Jakova dhe Sandra përsëri kërkuan strehë tek ne, të frikësuar nga nazistët. Një familje tjetër ua fshehu prindërit.

Sandra, Jakovi dhe unë ishim miq të ngushtë. Ne të gjithë jetonim në të njëjtën dhomë gjumi. Mbaj mend që ne kemi bërë një vrimë në shufrat e dritares së dhomës tonë të pasme, në mënyrë që ata të shpëtonin nëse gjermanët do të zbulonin se po fshiheshin me ne.

Kishim vazhdimisht vëzhgime për patrullime gjermane. Kur gjermanët filluan kërkimet shtëpi më shtëpi, duke kërkuar hebrenjtë, babai im mori Jakovin dhe Sandrën dhe i dërgoi në një fshat të largët. Ne i furnizuam ato me të gjitha nevojat e tyre deri në ditën e çlirimit.

Ditën e çlirimit kishte një festë të madhe në Kavajë. Mbaj mend telegramin që morëm nga Jakovi dhe Sandra mbi gëzimin që përjetuan nga çlirimi. Menjëherë ata u nisën për në Tiranë dhe më pas për në Izrael.

Kam kaq shumë letra dhe fotografi të mrekullueshme nga Izraeli. Në vitin 1992, unë u ftova atje për të marrë çmimin “E Drejta mes Kombeve”, në emër të familjes sime dhe për një kohë unë isha kreu i “Shoqatës së Miqësisë Shqiptaro-Izraelite”.

Ato vite ishin të frikshme, të gjithë kishim frikë, por miqësia mposhti gjithë frikën.

Më 21 korrik 1992, Yad Vashem njohu Besim Kadiun dhe gruan e tij, Aishe Kadiun, si “Të Drejtët mes Kombeve”.

Burimi: Travelling Exhibitions

(R.L/Dosja.al)

Shto Koment