Politike

Rama e Zaev tregojnë zhgënjimin me BE-në për Financial Times: Vendet tona kanë pësuar tronditje

Paralajmërimet e të dy udhëheqësve të Ballkanit nënvizojnë frikën e analistëve se dështimi i BE-së për të vazhduar procesin e pranimit të të dy vendeve do të destabilizojë një rajon delikate gjeopolitikisht, ku ndikimi i vendeve të tjera përfshirë Rusinë dhe Kinën po rritet.
Featured image of article: Rama e Zaev tregojnë zhgënjimin me BE-në për Financial Times: Vendet tona kanë pësuar tronditje Zoran Zaev dhe Edi Rama

Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria po përballen me një rrezik të rritjes së nacionalizmit dhe shpalosjes së reformave ekonomike pasi BE mbylli derën për të disatin vit radhazi dhe u shuajtën shpresat për anëtarësimin në union, është ky paralajmërimi iudhëheqësve të dy vendeve. Zoran Zaev, kryeministri i Maqedonisë së Veriut, tha në një intervistë se ai kishte frikë për një rikthim në “të kaluarën e keqe” të vendit të tij të ndarë etnikisht, duke përfshirë një luftë civile  të shmangur në 2001. Edi Rama, Kryeministri i Shqipërisë, tha në një intervistë të veçantë se vendi i tij rrezikoi të bëhej “dëm kolateral” nga ndarjet e BE për zgjerimin.

Paralajmërimet e të dy udhëheqësve të Ballkanit nënvizojnë frikën e analistëve se dështimi i BE-së për të vazhduar procesin e pranimit të të dy vendeve do të destabilizojë një rajon delikate gjeopolitikisht, ku ndikimi i vendeve të tjera përfshirë Rusinë dhe Kinën po rritet. Presidenti francez Emmanuel Macron bllokoi hapjen e bisedimeve të pranimit me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë. Të dy vendet janë ankuar se BE nuk po e plotëson anën e saj të një pazari të nënkuptuar, pasi të dy vepruan në përpjekje për të përmbushur kërkesat e Brukselit. Hollanda dhe Danimarka ishin gjithashtu kundër bisedimeve me Shqipërinë.

Zaev tha se ishte i shqetësuar se një marrëveshje që ai negocioi me Greqinë vitin e kaluar për të riemëruar vendin e tij mund të rihapet përsëri në mes të ringjalljes së ndjenjës nacionaliste. Ndryshimi i emrit ishte një hap i rëndësishëm në rrugën për t’u anëtarësuar në BE, por ishte i diskutueshëm në të dy vendet dhe Zaev paralajmëroi se zbatimi i mëtejshëm i marrëveshjes së arritur me Athinën ishte tani në rrezik. “Një pjesë e procesit është e pakthyeshme, por shqetësohem se mund të ketë një kthim në të kaluarën e keqe që kemi pasur” tha ai, duke përmendur natyrën multi-etnike të vendit të tij, të ndarë midis shumicës maqedonase dhe shqiptarëve etnikë. 

Nëse ka mjaft retorikë nacionaliste, veprime radikale dhe fjalime në Maqedoninë e Veriut, kjo do t’i japë argumente politikanëve grekë për të përdorur të njëjtin lloj retorike… Dhe kjo mund të bëjë që të gjithë të ndërmarrin hapa konkretë që nuk do të jenë të mirë për rajonin tim ose vendin tim“, tha Zaev. Kreu i qeverisë së Maqedonisë së Veriut tha se ai do të japë dorëheqjen dhe do të shkaktojë zgjedhje të parakohshme vitin e ardhshëm, pas rebelimit të BE. Dhe shtoi se marrëveshja e emrit me Greqinë, e njohur si marrëveshja e Prespës, mund të jetë në rrezik nëse partia e tij nuk fiton. 

Në Tiranë, Rama tha se vendimi për të mos hapur negociatat e pranimit la një “tronditje të rëndë psikologjike në vend” dhe dëmtoi besueshmërinë e bllokut në rajon. “Ne u premë dy herë në besë nga Evropa brutalisht, një herë për pesë shekuj nën Perandorinë Osmane dhe më pas për gjysmë shekulli nën regjimin më brutal komunist. Askush nuk mund të jetojë me idenë se mund të ketë një herë të tretë dhe se këtë herë mund të jetë Evropa që na shkurton brutalisht nga vetvetja,” tha ai.

Rama dhe Zaev thanë se ata kuptuan shqetësimet e shteteve anëtare të BE që bllokuan negociatat sepse ata duan të shohin reforma në bllok dhe politikat e saj të zgjerimit. Por ata të dy ranë dakord se çdo anëtarësim eventual ishte të paktën një dekadë larg, dhe se vendet e tyre dhe vetë BE-ja mund të vazhdojnë ndërkohë reformat e tyre. Kreu i Qeverisë shqiptare tha se nevoja për një reformë të brendshme të BE-së nuk ishte “në të vërtetë një alibi e vazhdueshme për atë që është çështja thelbësore“. “Evropa është në një periudhë ku do të përkeqësohet para se të përmirësohet dhe ne jemi vetëm dëmi kolateral i kësaj,” tha Rama.

Judy Dempsey, një shok i moshuar jo-rezident në Carnegie Europe me qendër në Berlin, tha se besueshmëria e BE-së ishte dëmtuar sepse udhëheqësve u ishte thënë që nga 2003 që nëse ata i plotësonin kriteret e BE-së, ata do të pranoheshin, dhe tani që të paktën Shkupi e kishte bërë këtë, ajo ishte duke u refuzuar me arsyetimin se BE duhet së pari të reformohet. “Premtimet janë thyer,” tha ajo. “Ballkani Perëndimor tani po zgjedh shumë lehtë ndikimin kinez dhe rus.” Zaev tha që shqetësohej për përpjekjet për të mbushur vakumin. “Ky vendim u jep hapësirë ​​forcave të treta, të cilat nuk janë shumë të dobishme, të cilët nuk na ofrojnë demokraci, liri dhe sundim të ligjit,” tha ai. 

(Pëkthyer nga Financial Times)

(A.B. Dosja.al)

Shto Koment