LIVE UPDATES
Insights

Mjelma e zezë për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme

12 Maj 2020, 18:42 Nga DOSJA
Mjelma e zezë për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme

TIRANË– Data 27 qershor është dita botërore e NVM-eve (Ndërmarrjet e vogla dhe të mesme), si mirënjohje për punën që bëjnë dhe ndikimin e madh që kanë në ekonomitë lokale dhe globale. Këto shoqëri janë 90% e totalit të gjithë shoqërive, gjenerojnë 60 deri në 70 % të punësimit dhe janë përgjegjës për 50% të Produktit të Brendshëm Bruto në nivel botëror, ato janë motori i ekonomisë botërore.

Edhe në Shqipëri në bazë të të dhënave të INSTAT është po e njëjta pamje. 99,8 % të ndërmarrjeve aktive e zënë NVM-të. 79,8 % e të punësuarve janë punësuar nga NVM-të. 77,4 % të shitjeve neto realizohen nga NVM-të. 70,6 % të investimeve në vend kryhen nga NVM-të.

Pra nisur nga këto të dhëna vëmendja e qeverisë duhet të jetë tek këto entitete sepse, pa asnjë dyshim, NVM-të do të jenë mes segmentëve më të prekur nga pandemia. Nga ana tjetër, këto kompani kanë një rol kryesor në sigurimin e produkteve dhe shërbimeve thelbësore për popullatën gjatë krizës. Ndikimet kryesore tek NVM-të kanë të bëjnë me një ulje të kërkesës (kombëtare dhe ndërkombëtare), për rrjedhojë, ulje edhe në të ardhurat e tyre, ulje drastike ose mungesë të punës, qasje të vështirë në financime etj. Këto ndikime ndryshojnë sipas sektorit.

Në Evropë dhe Azi, qeveritë kanë miratuar një seri dispozitash për ndihma ekonomike që kanë të bëjnë kryesisht me shtyrjen e pagesave së taksave dhe kredive, rritjen e garancive për kredi, dhënien e kredive të buta dhe subvencioneve etj. Japonia ka lënë mënjanë një fond prej 15 miliardë dollarë amerikanë, Franca do të ndajë 2 miliardë euro në një fond solidariteti për NVM-të e prekura në kuadrin e një plani më të gjerë, Shtetet e Bashkuara kanë njoftuar për një fond të paktën 250 miliardë dollarë për NVM-të, si pjesë e një pakete stimulimi ekonomik. Në disa vende të Amerikës Jugore, ka masa të ngjashme dhe përqendrohen në krijimin e moratoriumeve tatimore, ulje të përkohshme të kontributeve në sistemet e pensioneve, linja të buta krediti për NVM-të, si dhe rinegocime ose shtyrje të kushteve të borxhit.

Të gjitha këto masa ekonomike të shkallës së parë kanë për qëllim të përmirësojnë gjendjen financiare të NVM-ve dhe startup-eve në një afat të shkurtër dhe të mesëm, në mënyrë që tronditja të zbutet dhe pasojat negative të tilla si humbja e vendeve të punës ose dalja nga tregu të mund të zvogëlohen.

Shtete të ndryshme kanë sjellje të ndryshme kundrejt NVM-ve, si moratorium për një periudhë 6 mujore në pagesën e taksave (në Shqipëri bizneseve të vogla iu kërkohen taksat vendore), shtyrjen me 6 muaj pagesat e sigurimeve shoqërore (në Shqipëri ofrohet kredia sovrane për pagesën e pagave por dhe të sigurimeve shoqërore, pra bizneset duhet të marrin kredi që të paguajnë shtetin). Në shumë shtete bankat kanë qenë promotorët duke ofruar kredi me interesa shumë të ulta (në Shqipëri qeverisë i duhen mbi dy muaj për të arritur teknikalitetet e kredive sovrane), operatorët e telekomunikacionit si Vodafon, me ndërhyrjen e shteteve kanë ofruar shërbime internet falas për klientët e tyre (në Shqipëri një marrëveshje gjysmake u bë vetëm për abonentët me parapagesë por, edhe këta duhet të bënin ofertë të re që të përfitonin) etj.

Përballë këtyre skenarëve të pasigurt dhe në ndryshim, NVM-të duhet të ulen dhe t’i dalin zot bizneseve të tyre dhe të mos qëndrojnë me shpresën tek qeveria e cila nuk ka për të ndihmuar më shumë se sa deri tani. Sipas mendimit tim, këto biznese, duhet të ndihmojnë veten duke menaxhuar situatën, ato duhet:

Të analizojnë cilat janë “plagët” më të mëdha të biznesit të tyre në këtë kohë. A varet shumë biznesi i tyre nga një klient i cili tani ka ulur kërkesën? A ka pasur biznesi sasi të mjaftueshme të parave të gatshme? A e ka prekur biznesin puna nga shtëpia? Nuk duhet ta gënjejnë veten duke menduar se këto probleme kanë lindur me Covid-19, jo. Është njësoj si kur ndodhi tërmeti, ndërtesat e dobëta u prishen.

Nuk duhet të mashtrojnë veten duke menduar se sëmundjet e biznesit të tyre kanë lindur me Covid-19. Sa më shpejt të pranohen dobësitë aq më shpejt do të riparohen. Problemet duhet të zgjidhen nga rrënja, NVM-të nuk duhet të gënjëjnë veten se shkaktar është vetëm Covid-I, ai është thjesht katalizatori.

Të analizojnë mirë klientët e tyre dhe të mundohen të kuptojnë se çfarë vendi do ketë bzinesi i tyre tek klienti në periudhën post Covid. Duhet të mundohen të kuptojnë ndryshimin e klientit gjatë karantinës dhe a kanë lidhje këto ndryshime me produktin ose shërbimin që i ofrojnë. Nëse kanë ndodhur ndryshimë domethënëse, duhet të merren parasysh në mënyrë që të shikojnë mundësinë nëse munden të përfitojnë nga sjellja e re që do të ketë klienti?

Të analizojnë dyert që hapin krizat. Cilat shoqëri që i përkasin sektorit do të jenë më të prekurat? Si po e trajtojnë krizën konkurrentët, furnitorët etj. Të zbulojnë mundësi të cilat nuk i kanë parë më parë: që nga kërkimi i tregjeve të reja deri tek furnitorët që ofrojnë me çmime më të ulëta kështu do përmirësohen kostot, do diversifikohen klientët, do kenë më shumë para të gatshme. Krizat sjellin mundësi. Gjatë krizës ekonomike të vitit 2008-2009, u krijuan kompani që kanë shndërruar industri të tëra si Uber, Airbnb, Dropbox ose Spotify. Sot industri të tëra, siç është shitja me pakicë, janë në linjë në të gjithë botën për të qenë në gjendje të transformojnë linjat e tyre të prodhimit drejt mallrave me kërkesë të lartë, pajisje mjekësore, maska, ose se si kompani si Tesla po kërkojnë zgjidhje për të prodhuar respiratorë mjekësorë për të mbështetur sektorin shëndetësor. Pra krizat hapin shumë dyer për ata që e njohin mirë mjedisin që i rrethon, NVM duhet të gjejnë se cila derë është hapur për ta.

Të kryejnë një analize për të zvogëluar shpenzimet dhe investimet e panevojshme që mund të shtyhen, pa ndikuar në qëndrueshmërinë e ardhshme të biznesit. Të hapin linja të drejtpërdrejta komunikimi me klientët dhe furnitorët (aleanca me klientët për të siguruar pagesat dhe negociatat me furnitorët) Të bëjnë një rivlerësim të shitjeve për tremujorin tjetër (Prill-Qershor) dhe rregullojnë kapacitetin e prodhimit. Të kenë një komunikim dhe koordinim të vazhdueshëm me bashkëpunëtorët duke përfituar nga platformat dixhitale (aty ku është e mundur). Të kontrollojnë me rreptësi fluksin e parave duke siguruar likuiditetin në afat të shkurtër

Të negociojnë me bankat dhe / ose subjektet financiare huatë Të analizojnë mirë nëse duhet të marrin kredi të re sepse, marrja e huave ose e kredive mund të duket si një zgjidhje e zbatueshme në një afat të shkurtër por, duke pasur parasysh paqartësinë e skenarit ekonomik dhe, për rrjedhojë, kohën për të rikuperuar likuiditetin dhe normalitetin në treg, ky vendim mund të bëhet një kërcënim për financat e biznesit.

Si në çdo krizë, ka shumë sfida dhe pengesa që sipërmarrësit dhe NVM-të duhet të kapërcejnë.  Duke qenë se shteti është i pa aftë të kryej detyrën që ka, bizneset duhet të përpiqen të gjejnë vetë rrugët e daljeve ndërkohë që, mbështetjet dhe ndihmat qeveritare janë me pikatore.

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

blog blog bizneset në shqiperi meri lika bizneset në shqiperi meri lika

Sondazh

Poll

Insights 11 Maj 2020, 13:53

Darka e Ngjalave!

Ne shqiptarët, jemi ndoshta i vetmi popull që në folklorin tonë të pasur i kemi kushtuar një vëmendje të veçantë  një gjysëm amfibi simpatik, Njgjalës. M...

Insights 7 Maj 2020, 12:34

Në gjurmët e Kalit të Qyqes

Shumë prej jush, mund ta dini që vitin e fundit jam angazhuar në një fushatë sensibilizimi për mbrojtjen dhe promovimin e jetës së egër në Shqipëri. Mund të mba...

Insights 5 Maj 2020, 19:12

Pavioni Numër Gjashtë

TIRANË- Asnjëherë më parë nuk kam patur kaq shumë kohë për të lexuar, sesa tani. Më shumë brenda se jashtë, takime virtuale, përqafime facebook-u dhe lajme...

Insights 3 Maj 2020, 12:35

Nuk vendosin virologët në krizën e koronavirusit

Lufta kundër virusit Corona, një bashkëjetesë me pandeminë dhe mbijetesa ndaj këtij kërcënimi është një maratonë e gjatë. Kjo krizë po sfidon shoqëritë, edhe po...

Tiranë, bënin kontrabandë me veshje, pije, cigare dhe rroba, 3 të arrestuar në 2 operacione

Tiranë, bënin kontrabandë me veshje, pije, cigare dhe rroba, 3 të arrestuar në 2 operacione

Me 14 emigrantë në Morinë, arrestohet 19-vjeçari, shpallet në kërkim bashkëpunëtori i tij

Rrumbullaku ngre strukturë për emërimet në polici: Riformatim ekipeve që hetojnë krimin

Me dy kallashnikovë në shtëpi e municion luftarak, arrestohet 31-vjeçari në Dibër

"Porsche", "Maseratti" e 'Mercedes Benz", arrestohet 52-vjeçari që shiste mjetet e vjedhura në BE

Pellusha, rripa e çanta markash kontrabandë, arrestohet pronari i 5 dyqaneve në Tiranë e Durrës

Mandati i Xhaçkës, Bushka: Duam kohë për raportin. Alibeaj: Mos nxirrni sebepe

Dashnor Sula shpërndan "paund" në Kuvend, i lë ca para edhe Ramës tek vendi

Autor i 4 vjedhjeve në banesa dhe biznese, vihet në pranga 35-vjeçari në Tiranë

Aksident me vdekje në Korçë, zetori përplas motorin, dy persona të vdekur

PD kërkon përballje me Nanon:Trego ç’bisedove me Lamin për Martinajn. Naço:S’e lejon sekreti hetimor

“Ekstradoni kriminelët nga Dubai”, Noka shtron kërkesën. Naço: Na jep informacione nëse ke

Noka kërkon llogari për Martinajn, Kuko: Jam këtu për tjetër gjë, Deputeti:Po thërrasim Kulturën pra

Salianji: Ekstradoni kriminelët nga Dubai, këtu kërcet pushka, atje hapet shmapanja. Kuko:I takon MD

Salianji: Në Shqipëri kërcet pushka, në Dubai hapet shampanjë! Krerët e grupeve kriminale të lirë

Ka shkuar mirë? Rama del i qeshur nga "Vila 30", i hedh dorën në qafë Kurtit

E PAPRITUR! Rama zhvillon takim 'kokë më kokë' me Kurtin në Tiranë

'RING'/ Kontrabandë nga Libia në Durrës, sekuestrohen 2275 ton naftë, arrestohen 4 persona

Marrëveshja Shqipëri-Emirate të Bashkuara, Alibeaj: Kush kryen krime është në Dubai

Shqiptarët me gomone drejt Anglisë, Ministria e Brendshme: Nuk është fenomen i panjohur

Noka kërkon 'llogari' për zhdukjen e Martinajn: A ka informacion Qeveria? Thonë e gjeti hasmi

Bushka- Alibeajt: Ti je anatemuar në publik. Deputeti: Po e di, merr masë nëse shkela etikën

Çantën e mbushur me detonatorë e C4, arrestohet sa zbret nga urbani 44-vjeçari në Shijak

'Po u thonë diçka politikës shqiptare'/ Alibeaj: Çunat e Londrës vijnë në Bllok me makina angleze

Shqiptarët drejt Britanisë, Alibeaj: Largohen për të qëndruar në shtëpi bari, sa të rinj janë atje?

'Ligjet'/ Memorandumi Shqipëri-Britani e Madhe për emigracionin, Sula: Pse u miratua me urgjencë?

'Territorialja'/ PS kundërshton propozimin e PD, Balla: I qëndrojmë ndarjes aktuale me 61 Bashki

Balla: Bashkëpuntorët e sigurimit të shtetit sillen sikur nuk u ka hyrë asgjë në këmbë

'Të hetohet Berisha', Balla: Dua përgjigje nga SPAK, PS qëndron ndarjes aktuale të Bashkive

Xhixho përplaset me kryebashkiakun Suli për shkollën "Ibrahim Basha": Pse s'është ndërtuar?

Transportonte 17 emigrantë të paligjshëm, arrestohet 35-vjeçari në Qafë-Botë

Hajdari: Të dalim në protesta, një grup njerëzish me në krye Ramën po uzurpojnë pushtetet

Përkujtimohet Azem Hajdari,djemtë i shkojnë me nuset për dore,Rudina merr të bijën, s'mungon Berisha

Veliaj s'përmbahet përballë gjimnazistëve/ Tregon idenë e tij për një shkollë të mirë: Si hotel

24 vite nga vrasja e Hajdarit/ Berisha: Hyri në histori, për 3 ditë rrëzoi regjimin

Shqiptarët dynden drejt Britanisë, ambasadori: Pasurimi i shpejtë ju çon drejt drogës

Deputetja i kthehet keq ish-zv.kryeministrit: Ahmetaj po deshe ta liroj vendin ta drejtosh

Sulmi ndaj sistemeve/ Salianji dhe Noka kërkesë AKSHI-t: Pse nuk u garantua siguria?

Arsimimi në Shqipëri, Yuri Kim: Faktor kyç, ndikon në përparimin tuaj

'Fëmijët kanë mundësi të punësohen'/ Rama: 11-vjeçarja në Shenavlash mbante shtëpinë me para

Abetarja e unifikuar/ Rama: Maqedonia parimisht dakord, diskutuam me Malin e Zi dhe Serbinë

Dëgjohet muzikë në Kongres, Rama: Jetojnë me ‘radio’ në xhep, njëri më tha është zilja e gruas

Kongresi, Rama: Kërcënimi ndaj gjuhës është i madh, do diskutojmë futjen e saj në çdo nivel arsimi

Rama mbledh Kongresin e Arsimit, Yuri Kim ende përgjumshëm

Dita e parë e shkollës, Rama këshillon të vegjëlit: Bëni qef dhe punë

Shtëpinë e kishte kthyer në “dyqan”, arrestohet i riu në Fier, e spiunuan për "Zastava"

Hakerat e Iranit futen në sistemin e kamerave të kufijve shqiptarë! Publikojnë videon

Sulmi kibernetik, radhë të gjata në doganën e Bllatës

Probleme me sistemin TIMS në Kapshticë, po punohet me regjistra

Berisha: Rama firmos kontratat korruptive! Rrugën Korçë-Kolonjë e mori në dorë një ish-deputet i PS