EditorialEkonomi

Hidroenergjia në Shqipëri/ Nga Enver Hoxha në BERZH dhe anasjelltas

BERZH dhe Societe Generale sponsorizojnë një projekt ndërtimi në shkallë të gjerë në të gjithë Shqipërinë. Mbi 300 hidrocentrale në faza të ndryshme të zhvillimit po paraqesin kërcënime për natyrën dhe banorët e zonave malore. Duhet të shmanget përsëritja e marrëzisë që nisi Ever Hoxha.
Featured image of article: Hidroenergjia në Shqipëri/ Nga Enver Hoxha në BERZH dhe anasjelltas
Përditësuar:

Enver Hoxha, ish-diktatori komunist në Shqipëri, i cili dallohet për qeverisjen më të egër në historinë e komunizmit në të gjithë Ballkanin. Ndër të tjera, ai e ‘mbyti’ vendin prej 3 milion banorësh me 750 000 bunkerë betoni, të cilët u ndërtuan duke injoruar njerëzit, natyrën, por edhe rregullat ushtarake.  Ndërsa shumica e bunkerëve tani po çmontohen për mbeturinat, qeveria shqiptare, e inkurajuar nga donatorë ndërkombëtarë, si Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), Banka Botërore apo Banka Gjermane e Zhvillimit. Mbi 300 hidrocentrale (HEC) janë në faza të ndryshme të planifikimit ose përgatitjes, duke zënë kështu vendin e bunkerëve në këtë vend kryesisht malor.

‘Bankwatch’ vizitoi HEC-in Ternove (8,4 MW), i ndërtuar nga kompania kanadeze ‘Hidro Investime’ dhe kompania shqiptare ‘Theodori’ pranë qytetit të Bulqizës në Shqipërinë qendrore. Fabrika, e financuar nga BERZH , së bashku me Societe Generale u vu në funksionim vitin e kaluar. Kanalet shtesë që do të sjellin më shumë ujë janë ende në ndërtim e sipër. Projekti u vu në vëmendje, sepse vendasit në disa fshatra kanë protestuar për disa vite kundër fabrikës, duke pasur frikë nga ndikimet në ujitje, të ardhurat dhe jetesën e tyre, të cilat kryesisht bazohen në bujqësi. Hidrocentrali Ternove po merr ujin nga liqeni akullnajor Liqeni i Zi, një vend i mbrojtur në nivel kombëtar, duke e lidhur atë me disa rrëke uji dhe disa liqene akullnajore përmes tuneleve dhe kanaleve.

Me këtë projekt BERZH, krenar për standardet e tij mjedisore, duket sikur po përpiqej të bënte Enver Hoxhën krenar, duke lënë mënjanë natyrën dhe njerëzit, ndërsa “marshonte drejt të ardhmes së ndritshme”.

Rrjeti prej disa km i kanaleve , vështirësi në nxitjen e potencialit të turizmit.

Kështu që nuk ka rëndësi që projekti të mos ketë masa të duhura anti-erozioni, duke e kthyer tërë kodrën në një seri të çarash që janë të prirura për rrëshqitjet e tokës dhe erozionin. Banorët kanë frikë se kjo do të dëmtojë rrugët që ata përdorin për të shkuar në pyll dhe kullota.

Seti i kanaleve që lidh liqenin me rrjedha dhe liqene të tjera sjell një sasi të konsiderueshme të sedimenteve, duke ndryshuar hidrologjinë e liqenit akullnajor.

Fakti që kompania është gjobitur në mënyrë të përsëritur nga Inspektorati pyjor për të vazhduar me punimet e gërmimit pa lejen e nevojshme vetëm shton përshtypjen se kur është fjala për zbatimin e politikave të saj mjedisore, BERZH nuk e ka monitoruar projektin nga afër.

Kodra ku ndodhet një tub uji i projektit të Hidrocentralit të Ternovës.

Banorët kanë frikë nga mungesa e ujit.

Në disa fshatra njerëzit protestuan, duke pasur frikë se hidrocentrali do t’i privonte ata nga uji që përdornin për ujitje në kullota. Protestat u nxitën në mënyrë të qartë nga mungesa e konsultimeve rreth projektit dhe ndikimeve të tij. Është me të vërtetë e vështirë të vlerësohet ndikimi i projektit pasi,  jo vetëm varet nga disponueshmëria e ujit, por edhe nga infrastruktura e ujitjes.

Fshati Strikçan, rreth 22km në lindje të Bulqizës, varet nga ujitja nga korriku deri në shtator. Fshatarët mbledhin çdo vit 20.000 lekë (~ 150 euro) për të paguar një punonjës lokal për pastrimin e kanalit të ujitjes me shishe dhe lopatë.

Tubat e ujit shtrihen nën kodrën e pjerrët, duke u privuar nga rrëshqitja e tokës.

Kohët e fundit, fshati mori disa qindra metra tuba plastike nga administrata, për të zvogëluar humbjet në disa pjesë problematike të kanalit, por një pjesë e kanalit po kalon një zonë të prirur prej rrëshqitjes së dheut në shpatet malore të pjerrëta. Fshati do të ketë nevojë për një investim më të madh për të zbatuar kanalin. Kryebashkiaku i fshatit vlerësoi se vepra të tilla do të kushtonin midis 10 dhe 25.000 euro, shumë më tepër se shuma që fshatarët mund të mbledhin.

Nuk është befasi atëherë se fshatarët janë të frustruar kur e shohin qeverinë e tyre duke u ofruar investitorëve përjashtime nga taksat ose tarifat për ushqim, madje edhe më keq, qasja në ujin që ata kanë nevojë kaq të madhe.

BERZH nuk duhet të përsërisë gabimin e Hoxhës: investimi masiv irracional i vendit në bunkerë konkret i kishte kthyer tashmë një goditje ekonomisë shqiptare. Shqipëria nuk ka nevojë për më shumë hedhje konkrete me tokën, lumenjtë dhe liqenet e saj. Ajo ka nevojë për investime që adresojnë nevojat e vërteta lokale. BERZH mund të mësojë këtë vetëm duke u takuar disa minuta me njerëzit e guximshëm të Bulqizës dhe fshatrat rreth saj.

L.K/Dosja.al

 

Shto Koment