KRYESORET
Bota

Gara e miliarderëve, pse dështoi Jeff Bezos të dominonte udhëtimet në hapësirë

17 Tetor 2021, 13:45 Nga DOSJA
Gara e miliarderëve, pse dështoi Jeff Bezos të dominonte

SHBA– Gara e miliarderëve për udhëtimet në hapësirë duket se është e tillë vetëm me fjalë. Realisht, në garë është SpaceX – dhe gjithë të tjerët. Vetëm kompania e themeluar nga Elon Musk, rreth dy dekada më parë, dërgoi një raketë në orbitë dhe e riktheu prapë në tokë krejt të sigurtë. Vetëm SpaceX ka ulur një raketë të madhësisë së një ndërtese 15-katëshe në një anije më dornë në mes të oqeanit, ka transportuar astronautët e NASA-s dhe qytetarë privatë në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës. SpaceX vijon të jetë i vetmi që prodhon mijëra satelitë të tijët çdo vit dhe po lançon prototipe të raketave më të mëdha dhe më të fuqishme të krijuara ndonjëherë, të cilat janë destinuara të dërgojnë njerëzit në Hënë.

Sot ka më shumë risi në sektorin e hapësirës komerciale sesa çdo kohë tjetër në histori dhe sektori i shërbimeve të nisjes është veçanërisht konkurrues. Relativity Space po ndërton raketën e parë 3D në botë dhe po planifikon ndërtmin e raketave në Mars nga robotët. Virgin Orbit po vendos satelitë në orbitë duke nisur raketat nga krahu i një avioni. Kompania si-motër, Virgin galactic po dërgon gjithashtu njerëz në hapësirë nga një avion hapësinor, i cili lëshohet nga ajri. RocketLab ka zhvilluar motorin e parë raketor të ushqyer me një pompë elektrike. Dhe pastaj është Blue Origin , e cila dominoi mediat botërore për ditë të tëra këtë javë me lançimin e aktorit të Star Trek, William Shatner në hapësirë.

Kompania, që pritej të ishte në të njëjtin nivel me arritjet e SpaceX, sigurisht është Blue Origin, e themeluar nga Jeff Bezos në vitin 2000. Në vitin 2015, Blue Origin u bë kompania e parë që dërgoi një raketë mbi Linjën Kármán, kufiri i njohur ndërkombëtarisht i hapësirës, dhe e uli përsëri. Përderisa kjo nuk është aq sfiduese sa kthimi i një rakete nga orbita, ishte akoma një arritje e madhe në historinë e eksplorimit të hapësirës private. Bezos ëndërron të zhvendosë industrinë e rëndë jashtë Tokës dhe në hapësirë për të zvogëluar emetimet e gazrave serrë. Ai dëshiron të hedhë themelet për një ekonomi jashtëtokësore ku mijëra njerëz jetojnë dhe punojnë në hapësirë. Kompania e tij po ndërton një raketë aq të fuqishme sa ajo që transportoi astronautët Apollo në Hënë dhe ka bashkëpunuar me kontraktorët kryesorë të mbrojtjes, përfshirë Lockheed Martin, Northrop Grumman dhe Draper për të zhvilluar një anije hënore që mund t’i kthejë njerëzit në sipërfaqen hënore. Ajo ka projektuar dhe ndërtuar një nga motorët më të fuqishëm të raketave të bërë ndonjëherë dhe ka nënshkruar kontrata me Aleancën e Lëshimit të Bashkuar për të furnizuar motorin për raketën e saj të gjeneratës së ardhshme Vulcan.

Nuk ka dyshim se Bezos ka shumë vision, por pse njeriu më i pasur në botë nuk po arrin t’i realizojë këto qëllime?

NASA i dha këtë vit kontratën e uljes hënore SpaceX, duke lënë Blue Origin në baltë, për të cilin Bezos ka hedhur në gjyq qeverinë e SHBA në lidhje më çmimin e dhënë. Pas humbjes së kontratës, një sërë inxhinierësh të rëndësishëm u larguan nga kompania. Blue Origin ka hasur probleme për të prodhuar motorin e tij të fuqishëm të raketave BE-4 dhe si rezultat nisja e parë e raketës Vulcan të ULA-së është shtyrë në fund të vitit 2022., plot 5 vite pas planifikimit.

Ally Abrams, ish-kryetarja e komunikimeve të punonjësve të Blue Origin, tha se telashet e Blue Origin kanë një dimension teknik dhe kulturor. Nga ana teknike, Abrams tha se kompania vuan nga një sasi e madhe e borxheve teknike dhe një përqendrimi të pamëshirshëm në shpejtësinë që nënvlerësoi aftësinë e tij për të adresuar siç duhet problemet me automjetet e lëshimit.

Blue Origin u përball me më shumë sesa thjesht vështirësi inxhinierike. Në esenë e saj, Abrams përshkroi një kompani ku drejtuesit tregojnë sjellje “vazhdimisht të papërshtatshme” ndaj grave. Sipas saj, problemet kulturore të Blue Origin filluan në krye dhe rrodhën poshtë në të gjithë kompaninë. Ajo tha se CEO i Blue Origin, Bob Smith, i cili u përdor nga Bezos për të udhëhequr kompaninë në 2017, në mënyrë të përsëritur nuk arriti të dëgjojë shqetësimet e punonjësve të tij në lidhje me sigurinë e automjeteve të kompanisë dhe kulturën e saj toksike të punës. Eseja e Abrams u nënshkrua nga 20 punonjës anonim të Blue Origin. Shumë nga akuzat e saj u mohuan nga kompania.

Duke parë të ardhmen, pyetja për Blue Origin është nëse mund të rishikojë kulturën e tij për të kryer misionin e dëshiruar. Shumë vëzhgues, përfshirë Abrams, janë skeptikë. Por ndoshta një ndryshim është i afërt. Në fillim të këtij viti, Bezos u tërhoq nga roli i tij si CEO i Amazon dhe u angazhua vetëm në Blue Origin. Nëse Bezos mund të ringjallë kulturën e kompanisë me vizionin e tij të madh për eksplorimin e hapësirës dhe një ndjenjë të qëllimit të përbashkët, kjo mbetet për t’u parë. E vetmja gjë që është e sigurt është se Bezos nuk do t’i ketë kurrë kolonitë e tij në hapësirë nëse nuk mund të ndërtojë raketa për të arritur atje, problem ky që asnjë sasi parash nuk mund ta zgjidhë.

Përshtatur nga The Guardian

(i.d.Dosja.al)

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

Sondazh

Poll

Procesi i zgjedhjes, Alibeaj: Jemi gati deri në 12 të natës nëse PS ndryshon mendje

Procesi i zgjedhjes, Alibeaj: Jemi gati deri në 12 të natës nëse PS ndryshon mendje

Zgjedhja e Presidentit/ Alibeaj: Maxhoranca nuk i ka 71 vota, është realitet

Procesi i Presidentit/ Ndryshon mendim pas mbledhjes, Alibeaj: Do marrim pjesë

Cilët kryebashkiakë do kallëzohen? Manja: Hetimi ka rregulla, s'bëj publike asnjë rast

Rrezikon Shqipëria nga lufta?Peleshi:Jemi të sigurtë,NATO reagon sa herë që preket një pëllëmbë tokë

Shqipëria ngre bazë të dhënash për emergjencat, çon togë në Bullgari, zgjeron kontributin në NATO

Balluku: Ka abonentë familjarë që përdorin mbi 5 mijë kw mujorë, do kenë pishina, s'fikin dritat

Miratohet koncensioni për ndërtimin e aksit Thumanë-Kashar

Qeveria vendos transferimin e të dhënave për licensat e minierave

A e ka gati Shqipëria dosjen për çështjen e detit në Hagë? Xhaçka: Në atë fazë jemi

Mbështetje për emigrantët shqiptarë në Greqi? Xhaçka: E diskutova me Dendias, do njihet gjuha shqipe

Shqipëria jep OK për futjen e Suedisë e Finlandës në NATO

Gjuhë të huaja e letërsia, ulet mesatarja që duhet të kenë maturantët për këto degë

Kisha

Mbledhja e grupit, Berisha mbërrin në selinë blu: Alibeaj vegël e Ramës, po fyejnë Diasporën

Forumi i PPE, Berisha: Po mbajnë qëndrim neutral, zëri ynë s’do mungojë

S’ju uroi asnjë ambasadë, Berisha: S’e mbaj mend ta kenë bërë ndonjëherë

Marrëdhënia me SHBA, Rama: Miqtë e BE s'e kuptojnë, u dukemi budallenj

Rama: Kemi gati projektin për një bazë detare të NATO-s, do ia paraqesim gjeneralit

Yuri Kim në sallë, Edi Rama: Do flas anglisht, të shmang përkthimin e keq që krijon probleme

U nderua me medalje, gjenerali amerikan 'i mahnitur' pas Ramës: Jeni lider!

Rama i dorëzon medalje Komandantit të NATO-s: Do bëjmë plan për një bazë detare

INCIDENTI- Rama mezi i vendos medaljen gjeneralit amerikan: Më fal, s'qenka e lehtë

Tifozët

Trafikimi i qenieve njerëzore, Kim: Shqipëria ka ende punë për të bërë, SHBA s'ndalon ndihmën

Trafikimi i qenieve njerëzore, Osmani: Rrjetet kriminale kanë shfrytëzuar mungesën e rendit

Meta thirrje prokurorive: Hetoni trafikimin e qenieve njerëzore, fëmijët në rrezik

Zgjedhja e pasardhësit, Meta: Kuvendi të bëjë punën e tij, Opozita më e mirë janë shqiptarët

"Kush e bëri hapin e parë?"/ Pajtimi me Kim, Meta: S'shoh asnjë problem...

Tifozët terror në Tiranë, nën pushtim kryeqytetin, kros tek Kryeministria

Aksident i trefishtë në Vlorë, makinat bëhen 'copash' në Skelë, shkak shpejtësia

Makina e policisë e dhunuar, gjendet një thikë në vendngjarje

Tifozët nuk pyesin, përplasen me Policinë e shkatërrojnë çdo gjë që i'u del përpara

Tifozët nuk pyesin, përplasen me Policinë e shkatërrojnë çdo gjë që i'u del përpara

Tifozët nuk pyesin, përplasen me Policinë e shkatërrojnë çdo gjë që i'u del përpara

Tifozët nuk pyesin, përplasen me Policinë e shkatërrojnë çdo gjë që i'u del përpara

Presidenti/ Balla: 4-2-1 s'është negociatë, PD nuk më ka sjellë asnjë emër

Presidenti/ Balla: Raundi i tretë do të mbahet më 30 maj, ora 10:00

Presidenti/ Balla-opozitës: Kemi 6 ditë kohë që të negociojmë, sillni emrat

Presidenti/ Spiropali-opozitës: Pse vini kur e cilësoni si ilegjitim këtë proces?

Presidenti/ Duma-PS: E doni Opozitën sa për farsë. I kthehet Balla: Mos u nxeh!

Presidenti/ Alibeaj: PS do presidentin e saj, jo për popullin

Mediu: S'ka kohë për 8 e 10 kandidatë, Opozita duhet të ketë kandidatin e saj

'21 Janari'/ Tabaku: Duam të dimë kur do arrestohet X ministër. Balla: E di për kë e kam...

Dosja e '21 Janarit'/ Balla: Kam besim se do hetohet nga Prokuroria e Posaçme

Kraja: Ka korrupsion dhe pastrim parash në të gjitha fushat, duhet punë e madhe për t'i luftuar

Pastrimi i parave, Çela: S'po bëhet mjaftueshëm, shqetësuese pasi po burojnë nga...

Harta e re gjyqësore/ Manja: Propozojmë një gjykatë të Apelit, s'ka ndryshime në ligj për Vettingun

Kryeministri mbaron fjalimin, qytetari 'zbrazet': Rama ik!

Integrimi në BE, McAllister: Shqipëria i ka plotësuar kushtet, pa opozitë të fortë s'ka ecuri