Editorial

Fake News për të mbrojtur çensurën ndaj ‘Free News’

Në rrjetet sociale qarkullojnë mijëra faqe anonime që shpërndajnë informacione të vërteta dhe të pavërteta dhe mund të hapen mijëra të tjera. Nëse do ta shihte si problem për qytetarët dhe shoqërinë dhe jo si hall të vetin, do të drejtohej atje ku duhej dhe do të zgjidhte ligjin gjerman, jo vetëm për mediat, por edhe për rrjetet sociale.
Featured image of article: Fake News për të mbrojtur çensurën ndaj ‘Free News’

Nuk ngurroi ta mbronte ligjin e censurës ndaj medias edhe përpara Ministres së Jashtme suedeze që do të marrë kryesimin e OSBE në janar. Me aq shumë të pavërteta dhe me aq pak kokëcarje për paralajmërimin e ministres në mbrojtje të lirisë së mediave.

“Ju po bëni një fake news. Ligji u diskutua për 1 vit dhe me OSBE, u nisëm me modelin gjerman, na u tha që nuk është demokratik, vazhduam me modele kroate dhe të tjera dhe më pas bëmë një shumë demokratik, të mbështetur në konsulencë me OSBE. Sipas këndvështrimit tim ligji nuk trajton plagën apo atë murtajën e shpifjeve, sulmet personale dhe diskriminimin, por ofron mundësinë që njerëzit të mbrojnë veten kur gjendjen të sulmuar. Kur po flisnim për këtë ligj mbështetja më e madhe erdhi nga njerëzit e biznesit se ata shantazhohen çdo ditë. Ne e dërguam ligjin në Komisionin e Venecias. Ajo nuk tha se ligji është në kundërshtim me parimet demokratike, ka dhënë disa rekomandime që do i vlerësojmë një nga një dhe do ta miratojmë ligjin, se në këtë xhungël lajmesh të rreme, sulme dhe keqedukim të të rinjve, shkelje të etikës së medias duhet që njerëzit të kenë të paktën të drejtën të mbrohen përballë dikujt që fshihet pas anonimatit dhe burimeve të jashtme. Është e thjeshtë. Kjo nuk mund të vazhdojë, ju këshilloj të gjithëve të shihni filmin: Dilema sociale” -tha Rama të mërkurën, i irrituar nga pyetja që iu bë në sy të koleges suedeze.

Vetëm pak më parë Ann Linde kishte shprehur qëndrimin e përsëritur të BE, të shkruar edhe në Raportin e progresit të Komisionit Europian, për pamjaftueshmërinë e amendamenteve dhe domosdoshmërinë e diskutimit me gazetarët. Kryeministri ndërhyri me gënjeshtra të trasha, që me siguri e habitën edhe miken.

E para, nuk është e vërtetë që ligji gjerman apo kroat janë jodemokratike dhe sigurisht që nuk është e vërtetë që i është thënë kjo autoriteteve shqiptare. Ligji gjerman, sado i rreptë, nuk e zëvendëson Gjykatën me një organ administrative të emëruar nga qeveria. Gjithashtu ligji kroat. Kjo është pika thelbësore që kundërshtojnë gazetarët këtu dhe qeveritë e Bashkimit Europian.

E dyta gënjeshtër ishte referenca për Komisionin e Venecias. Rekomandimet e rrëzonin ligjin si jodemorkatik, kërkonin eleminimin e AMA-s si organ administrative që kontrollohet nga maxhoranca dhe sugjeronte ndryshime thelbësore në bashkëpunim me gazetarët.

E treta, që nuk dihet a është gënjeshtër apo thjesht padituri, ka lidhje me sugjerimin për dokumentarin ‘Dilema Sociale’. Një dokumentar shumë shpjegues për ndikimin e rrjeteve sociale në shoqeri, ndikimin negative në jetën e njerëzve, duke i shndërruar në product, shpesh të pambrojtur për interesa të biznesit dhe politikës. Një këndvështrim i njëanshëm, pa zërin e palës tjetër, po i vlefshëm për të dhënë alarmin.

Gjithsesi, sugjerimi i Ramës, nuk ka asnjë lidhje me mediat online. Madje, në mos me qëllim, me padituri, e zhvendos problemin nga mediat online tek rrjetet sociale. Me qëllim ose me padituri, Rama dhe maxhoranca e kanë drejtuar gishtin gabim, të një problem shumë herë më i vogël se ai i vërteti. Në SHBA dhe BE, çështja e fake news është adresuar aty ku duhet, tek rrjetet sociale, jo tek mediat online. Botuesit e portaleve nuk do të kishin mundësi ta shpërndanin përmbajtjen që prodhojnë, pa ndihmën e Google, Youtube, Facebook, Instagram, Twitter etj.

Për më shumë bëhu pjesë e grupit më viral në Facebook, Dosja.al

Shpërndarja nëpërmjet rrjeteve sociale bëhet me disa rregulla që ato u vënë mediave online dhe që janë të diktuara nga ligjet e vendeve ku zhvillojnë aktivitetin, kryesisht SHBA (Kaliforni, Uashington, Nju Jork).

Kjo është një garanci minimale, që duhet të rregullohet më tej me një marrëveshje me qeverinë shqiptare. Përvec përmbatjes së portaleve, rrjetet sociale shpërndajnë edhe reklamën e bizneseve. Miliona euro shkojnë nga Shqipëria në llogaritë e tyre, nga bizneset e mëdha dhe të vogla, për marketing. Kontratat e rrjeteve sociale me portalet janë aq diskriminuese, sa një përqindje shumë e vogël kthehet prapë në Shqipëri. Nëse Rama nuk do të ngatërronte me qëllim apo padituri rolet, duhet të kërkonte nga kompanitë kthimin e buxhetit nëpërmjet portaleve.

Duke qenë rrjetet sociale, dominuese, botuesit e vërtetë të lajmeve dhe informacioneve, mbyllja e protaleve, apo kontrolli i tyre direkt nga qeveria, nuk është zgjidhje as për qeverinë, as për shoqëërinë, as për biznesmenët që Kryeministri i përmend si autorët e vërtetë të ligjit. Edhe pa portalet, rrjetet sociale publikojnë informacione, shpeshherë të pakonfirmuara. Nuk mbajnë përgjegjësi për përmbajtjen dhe shpërndahen në bazë të një algoritmi që u del nga kontrolli edhe vetë kompanive.

Skandali “Cambridge Alanalytica”, shpjegon se si mund kalojnë të dhënat personale dhe pastaj të manipulohen nëpërmjet rrjeteve sociale, nëpërmjet lajmeve të gënjshtërta, që vinin nga rrjetet sociale, kryesisht Facebook, por edhe nga portalet anonime që hapeshin jashtë vendit. Mbi 80 milionë përdorues të Facebook, u përdorën për këtë eksperiment politik të suksesshëm që dyshohet se ishte vendimtar në fitoren e Donald Trump në 2016.
Ligji i censurës që ka vendosur të miratojë qeveria, mund të mbyllë disa portale opozitare, po nuk ia zgjidh hallin Edi Ramës.

Në rrjetet sociale qarkullojnë mijëra faqe anonime që shpërndajnë informacione të vërteta dhe të pavërteta dhe mund të hapen mijëra të tjera. Nëse do ta shihte si problem për qytetarët dhe shoqërinë dhe jo si hall të vetin, do të drejtohej atje ku duhej dhe do të zgjidhte ligjin gjerman, jo vetëm për mediat, por edhe për rrjetet sociale.

(Dosja.al)

Shto Koment